襤lk olarak 2009 y覺l覺nda ortaya 癟覺kan Bitcoin, o d繹nemde sadece para birimi olarak an覺lmakta ve 癟ok az kii taraf覺ndan bilinmekteydi. Zamanla, Bitcoinin dayand覺覺 blockchain teknolojisinin geni kullan覺m alanlar覺 olduu fark edilerek Ethereum, Binance Coin, Tether, Cardano, Solana, Polkadot gibi binlerce yeni kripto para 癟eidi t羹redi. Hali haz覺rda, Bitcoini de kapsayan kripto paralar, bir anlamda dijital d繹viz olarak kabul edilerek, yayg覺n olarak kullan覺lan bir yat覺r覺m arac覺 haline gelmitir. Bunun doal bir sonucu olarak da kripto paralara ilikin hukuki d羹zenlemelere ve yapt覺r覺mlara ihtiya癟 olumutur.
Yaz覺 襤癟erii
1. Blockchain Nedir?
2. Blockchain ve Kripto Paralar覺n Var Olan ve Beklenen Kullan覺m Alanlar覺
3. Dijital Paralar
4. Ak覺ll覺 S繹zlemeler (Smart Contract)
5. Finansal Hizmetlerde Blockchain Teknolojisi Kullan覺m覺
6. Kamu Sekt繹r羹nde Blockchain Teknolojisi Kullan覺m覺
7. Blockchain ve Kripto Paralar Hakk覺nda D羹nyadaki Hukuki D羹zenlemeler
8. demelerde Kripto Varl覺klar覺n Kullan覺lmamas覺na Dair Y繹netmelik
9. Dijital Kimlik zerine Hukuki D羹zenlemeler
10. Ak覺ll覺 S繹zleme 襤le 襤lgili Hukuki D羹zenlemeler
11. Blockchain ve Bitcoin Kullan覺m覺yla Ortaya 覺kabilecek Riskler
G羹n羹m羹zde gelinen noktada, Bitcoin, devletin egemenliinden bankac覺l覺k sekt繹r羹n羹n geleceine kadar bir癟ok konuda k繹kl羹 say覺labilecek deiikliklere sebep olmutur. Ne var ki, kripto paralar ve blockchain teknolojisi, hen羹z gelimekte olan ve hi癟bir 羹lkenin egemenlii alt覺nda bulunmayan bir alan olduundan hukuki durumu hen羹z netlik kazanamam覺t覺r. 20.04.2021de, yani Y繹netmeliin yay覺mlanmas覺n覺n hemen ard覺ndan, kripto para borsalar覺ndan birinin kurucusunun, irket hesab覺nda bulunan kripto paralar覺 da alarak yurtd覺覺na ka癟mas覺, g羹ndemi uzun s羹re megul etmiti.
1. Blockchain Nedir?
Blokchain, g羹n羹m羹zdeki temel problemlerden biri olan tek merkeze dayal覺 g羹venlik sistemini kald覺rarak da覺n覺k bir ifreleme kay覺t sistemi oluturulmas覺n覺 salamaktad覺r. Teknik olmayan anlat覺m覺yla blockchain kay覺tlar ve bloklardan olumaktad覺r. Kay覺tlar, tasar覺ma g繹re deien, para transferinden m羹teri bilgisine kadar her t羹rl羹 i癟erik bilgisidir. Kay覺tlar, ilenerek bloklar覺n i癟erisine yaz覺l覺r ve bir 繹nceki bloun 繹zet bilgisi hemen ard覺ndan gelen bloa balan覺r. B繹ylece son bloa uzanan bir zincir oluturulmaktad覺r.
Blockchain; Eler aras覺 a (Peer to Peer Network), da覺t覺lm覺 defter (distributed ledger), mutakabat mekanizmas覺 (Consensus Mechanism), kriptografi (Cryptography) gibi teknolojilerden olumaktad覺r. Blockchain teknolojisinin an覺lan bu 繹zelliklerinden dolay覺 deitirilemez bir yap覺s覺 bulunmaktad覺r.
2. Blockchain ve Kripto Paralar覺n Var Olan ve Beklenen Kullan覺m Alanlar覺
K羹reselleme ile birlikte ekonomik sistemler karma覺k hale gelmitir. Bu karma覺kl覺覺n risklerini azaltmak i癟in blockchain teknolojisi daha y羹ksek h覺z ve daha d羹羹k maliyet sunmaktad覺r. zellikle kriptografi teknolojisi sayesinde g羹venirlik artmakta ve riskler olduk癟a azalmaktad覺r.
Blockchain teknolojisi farkl覺 ekilde tasarlanabilmektedir. Genel/izinsiz ve 繹zel/izinli kullan覺m t羹rleri bulunmaktad覺r. Genel/izinsiz kullan覺mda herkes aa girebilmekte ilemleri takip edip, kendisi i癟in ilem yapabilmektedir. rnek olarak Bitcoin ve altcoinler verilebilir.
zel/izinli kullan覺mda ise sadece tek bir kullan覺c覺 taraf覺ndan a kontrol edilmekte ve giriine izin verilen kiiler taraf覺ndan sisteme girilebilmektedir. rnek olarak da ak覺ll覺 s繹zlemeler verilebilir.
3. Dijital Paralar
Blockchain teknolojisi ilk olarak Bitcoin olarak adland覺r覺lan paralarda g繹r羹lmektedir. Bu kullan覺m tipinde a, ilem yapmak isteyen her kullan覺c覺ya a癟覺kt覺r ve aa d璽hil olan kat覺l覺mc覺lar block zincirindeki t羹m ilemleri g繹rebilme yetkisine sahiptir. Kullan覺c覺lar taraf覺ndan ger癟ekletirilen ilemler, kriptografi arac覺l覺覺yla blok zincirine eklenir. Kat覺l覺mc覺lar yapt覺klar覺 veya yapacaklar覺 ilemlerin doruluunu sistemin mutabakat mekanizmas覺na g羹venerek ger癟ekletirirler. Burada en tipik 繹zellik paran覺n yarat覺lmas覺n覺 salayan merkezi otoritenin bulunmamas覺d覺r. Paran覺n yarat覺lmas覺 i癟in iki temel fonksiyon tasarlanm覺t覺r: ilemi onaylay覺p kay覺t tutma, belirli ada blok oluturma.
Blockchain teknolojisi ile her ge癟en g羹n yeni dijital paralar ortaya 癟覺kmaktad覺r. Dijital paralar 2021 y覺l覺nda 6737 adet olmakta ve piyasa deeri 2.5 Trilyon dolara ulamaktad覺r. Dijital paralar覺n ayn覺 teknolojiye dayansa da ilem s羹releri ve mutabakat mekanizmas覺 a癟覺s覺ndan 繹nemli farkl覺l覺klar覺 bulunmaktad覺r. G羹n羹m羹zde, kripto para piyasas覺nda Bitcoin, Ethereum, Ripple BNB gibi digital paralar覺n youn ilem hacmi alarak 繹ne 癟覺kt覺覺 g繹r羹lmektedir.
4. Ak覺ll覺 S繹zlemeler (Smart Contract)
Ak覺ll覺 s繹zlemeler, normal bir s繹zlemenin b羹t羹n h羹k羹m ve sonu癟lar覺n覺 dourmaktad覺r. Fakat ak覺ll覺 s繹zlemeler, geleneksel s繹zlemelerin aksine, arac覺 kurumlar覺 ortadan kald覺ran, s繹zlemelerin her aamas覺n覺n a 羹zerinden takip edilebildii, riskin ve maliyetin d羹羹k seviyede olduu s繹zlemelerdir. Uluslararas覺 ticarette akreditif 繹deme y繹nteminin oluturabilecei riskleri elimine etmektedir. Fiziki s繹zlemelerdeki, s繹zlemenin kaybolma riski, yahut taraflar覺n fiziken buluma zorunluluu gibi k覺s覺tlar ak覺ll覺 s繹zlemeler a癟覺s覺ndan yoktur. T羹m s羹re癟ler kriptografik olarak imzalan覺p blok zincirine kaydedilmektedir. B繹ylece sahtekarl覺k riskleri azalmaktad覺r. Uluslararas覺 繹l癟ekli bir癟ok banka bu s繹zlemeleri kullanmaya balam覺t覺r. Anl覺k veri ak覺覺n覺n yap覺lmas覺ndan ve takibin kolayl覺覺ndan 繹t羹r羹 kamu hizmetlerinde, imalat, sanayi, enerji, kimya telekom羹nikasyon sekt繹r羹 ve daha bir癟ok sekt繹rde blockchain teknolojisi g羹nbeg羹n yayg覺nlamaktad覺r.
5. Finansal Hizmetlerde Blockchain Teknolojisi Kullan覺m覺
lkede para transferi banka arac覺 kurumu sayesinde ger癟ekletirilmektedir. lkeleraras覺 para transferi ise birden 癟ok arac覺 kurum sayesinde ger癟ekletirilmektedir. Blockchain teknolojisinin kullan覺lmas覺, bu alanda kullan覺c覺n覺n girdii 繹zel izinli a ile m羹mk羹n olabilmektedir. B繹ylece ilem h覺z覺 artmakta ve maliyet d羹mekte, ilem riskleri azalmaktad覺r.
Blockchain teknolojisinin sunmu olduu kriptografi teknii kullan覺larak bankalar ve devlet kurumlar覺n覺n da bulunaca覺 ortak bir ada her bir m羹teri i癟in dijital kimlik oluturmak m羹mk羹nd羹r. Bireyin birden fazla kurumda hesab覺 veya varl覺klar覺 olsa bile kendine ait tek bir dijital kimlii, yani imzas覺 olaca覺ndan kimlik dorulama ilemleri 癟ok k覺sa s羹rede ger癟ekleecektir.
6. Kamu Sekt繹r羹nde Blockchain Teknolojisi Kullan覺m覺
Dubai, 襤svi癟re, 襤ngiltere, Estonya, Singapur ve K覺br覺s bu alanda 繹nc羹l羹k eden 羹lkeler olup kripto paran覺n kamu sekt繹r羹n羹n yayg覺n kullan覺m alanlar覺 u ekildedir:
Dijital Oylama: B繹ylece demokratik se癟imler salanm覺 olacakt覺r. Hata tolerans覺 d羹羹r羹lecek tekillik salanacakt覺r. zellikle T羹rkiye gibi se癟im sonu癟lar覺n覺n say覺lmas覺n覺n olduk癟a tart覺malara yol a癟an 羹lkelerde blockchain teknolojisi 羹zerinden oy kullanmak sonu癟lar覺n doru ekilde elde edilmesine katk覺 salayabilecektir.
Dijital Pasaport / Kimlik Y繹netimi: Dubai gibi baz覺 羹lkeler dijital pasaportlar 羹zerine 癟al覺maktad覺r. 襤lk olarak Avusturyada dijital kimlik kullan覺lmaya balanm覺t覺r. Bu uygulama hem kiilerin yaam覺n覺 kolaylat覺rmakta hem de g羹venli bir ortam oluturmaktad覺r.
Vergi Takibi /G羹mr羹k ve S覺n覺r Kontrol羹: Fiziki prosed羹rleri meakkatli olan, zaman ve maliyet kayb覺na ilaveten, adilane olmayan uygulamalara rastlanabilen vergi kontrol羹 yahut g羹mr羹k ve s覺n覺r kontrol羹 ilemlerinde de dijital kimlik kullan覺labilmektedir.
Noterde Yap覺lan 襤lemler: 襤lemlerin noterde yap覺lmas覺n覺n amac覺 delil elde edilmesinin salanmas覺 ve ilemin bir 繹rneinin tarafs覺z bir mercide saklanmas覺d覺r. Bu noktada blockchain teknolojisi tam bu ilemlere g繹redir.
7. Blockchain ve Kripto Paralar Hakk覺nda D羹nyadaki Hukuki D羹zenlemeler
Blockchain teknolojisinin en pop羹ler g繹r羹n羹m羹 kripto paralard覺r. Kripto paralar覺 deerli k覺lan bu teknolojinin kullan覺lm覺 olmas覺 ile merkeziyet癟i olmayan yap覺s覺 ve arkas覺ndaki ifreleme y繹ntemidir. Fakat merkeziyet癟i olmayan yap覺, devlet otoriteleri taraf覺ndan 羹pheyle kar覺lanmaktad覺r.
Bitcoin 2009 y覺l覺nda ortaya 癟覺km覺t覺r. Bu tarihten 繹nce de kripto paralar bulunmakta ama Bitcoin seviyesinde olgunlua eriememektedir. Bitcoinin ilk al覺m sat覺m覺 2010 y覺l覺nda olmaktad覺r. u anki pazar pay覺n覺n yar覺s覺n覺 Bitcoin oluturmaktad覺r. Daha 癟ok yeni bir teknoloji olduu i癟in bu alanda dorudan d羹zenleme yok denecek kadar azd覺r. Blockchain hakk覺nda var olan hukuki d羹zenlemeler ise daha ziyade, kripto paralar覺n devletler i癟in risk oluturabilecek alan覺 olan kara para aklamada ve m羹terini tan覺 alan覺nda g繹r羹lmektedir. Bahse konu hukuki d羹zenlemelerin, kripto para sistemine uygulanmas覺, ancak dolayl覺 ekilde olabilmektedir.
Bu konuda bekle-g繹r ve d羹zenleyici olmak 羹zere iki farkl覺 yakla覺m bulunmaktad覺r. Avrupa Birliinin bekle-g繹r yakla覺ma sahip olduu s繹ylenebilir. Avrupa Menkul K覺ymetler ve Piyasalar Otoritesi (European Securities and Markets Authority; ESMA) nin a癟覺klamas覺nda, blokzinciri teknolojisinin hen羹z bir d羹zenleyici faaliyeti gerektirecek kadar gelimedii ifade edilmitir. Bahse konu a癟覺klaman覺n devam覺nda, u aamada gelimeleri izlemenin daha doru olaca覺 kanaatinde olunduu a癟覺k癟a belirtilmitir.
Keza, Avrupa Komisyonu da blokzinciri teknolojisine ilikin g羹ncel gelimeleri takip etmekte olduunu ve konuyla ilgili 癟al覺ma gruplar覺 oluturulduunu, pilot projeler y羹r羹t羹ld羹羹n羹 ifade etmitir.
Blockchain teknolojisinin yeni gelimesine ramen dorudan d羹zenleme yapan bir癟ok 羹lke bulunmaktad覺r. Malta bu konuda 癟ok iyi bir 繹rnektir. 4 Temmuz 2018 tarihinde Parlamentosundan ge癟irdii 3 Kanun ile d羹zenlemi bulunmaktad覺r. Malta Dijital Yenilik Otoritesi Kanunu (Malta Digital Authority Act; MDIA) ile dijital inovasyon otoritesi oluturulmutur. Teknoloji Anlamalar覺 ve Hizmetleri Kanunu (Innovation Technology Arrangements and Services Act; TAS) ile da覺n覺k defter teknolojisi d羹zenlenmitir. Dijital Finansal Varl覺klar Yasas覺 (Virtual Financial Assets Act: VC) ile dijital para arz覺 d羹zenlenmitir.
Kripto paralar hakk覺nda devletlerin farkl覺 yakla覺mlar覺 bulunmaktad覺r. Farkl覺 羹lkelerin hukuki d羹zenlemelerine genel hatlar覺 ile bakarak yakla覺mlar覺 anlayabiliriz.
Rusyada bu konu hakk覺nda reg羹lasyon 癟al覺malar覺 bulunmakla birlikte kripto paralar kanuni bir 繹deme arac覺 olarak kabul edilmeyip eya s覺n覺f覺na dahil edilmitir. Finans Bakanl覺覺 taraf覺ndan 20 Ocak 2018 tarihinde dijital finansal varl覺klara ilikin taslak kanun metni 20 Mart 2018de parlamentoya sunulmutur.
inde kripto para ve kripto para madencilie a癟覺k癟a yasaklanm覺t覺r. ICO ve token sat覺lar覺 (STO) da a癟覺k癟a yasaklanm覺t覺r. Ama blockchain teknolojisi 繹zelinde 癟al覺malar s羹rmektedir.
Japonya, blockchain teknolojisini desteklemektedir. Bu konu hakk覺nda hukuki d羹zenlemeler mevcuttur ve kripto paralar kanuni bir 繹deme arac覺 olarak kabul edilmektedir. Ama 26 Ocak 2018 tarihinde Japonyada kripto para ticareti platformu Coincheck b羹y羹k bir sald覺r覺ya uram覺t覺r. Bu y羹zden kripto para ticareti Japonya otoriteleri taraf覺ndan s覺k覺 bir kontrol alt覺ndad覺r.
Hindistanda kripto paralar覺n 繹deme arac覺 olmamas覺na ilikin h羹k羹metin y繹nelimi s繹z konusudur. Hukuki d羹zenleme olmamakla birlikte mahkeme kararlar覺nda d羹zenlemelerin yap覺lmas覺 gereklilii belirtilmektedir.
12 ubat 2018 tarihinde Avrupa Birlii finans kurumlar覺, sanal para birimlerinin halen tam anlam覺yla reg羹lasyona kavumam覺 olmas覺 ve riskli doas覺 sebebiyle vatandalara y繹nelik uyar覺 yay覺nlam覺t覺r. 4 nolu Kara Para Aklama Direktifinin getirileri bir yana Avrupa Bankac覺l覺k Otoritesi (Eurepean Banking Authority; EBA) kriptoparalar覺n yaratt覺覺 riskleri en aza indirebilmek amac覺yla ayr覺 bir reg羹lasyonun gerekliliine de vurgu yapmaktad覺r. 11 Avrupa Konseyi FinTech Aksiyon Plan覺 haz覺rlam覺t覺r. Bu planla birlikte birlik 羹yesi 羹lkelerinin genel olarak Avrupa Adalet Divan覺n覺n 22 Ekim 2015 tarihli C-264/14 say覺l覺 Hedqvist karar覺ndaki yakla覺m覺n覺 takip ettii s繹ylenebilir. Bu karar 襤sve癟te Bitcoinden KDV al覺n覺p al覺nmayaca覺na y繹neliktir. Bu kararla Bitcoin sanal para olarak nitelendirilmekte ve KDVden muaf tutulmaktad覺r.
襤svi癟rede kripto paralar kanuni para birimi olarak kabul edilmektedir. Hatta ta覺mac覺l覺k 羹cretleri gibi bir癟ok alanda 繹deme arac覺 olarak kullan覺lmaktad覺r. Kripto paralar kara para aklama reg羹lasyonuna tabidir.
Fransada blockchain teknolojisi tevik edilmekle birlikte hakk覺nda hukuki d羹zenleme mevcut deildir. Aral覺k 2017 tarihinde daha geni kapsamda finansal ara癟lar i癟in blokzinciri teknolojisi kullan覺m覺na m羹saade edilmitir.
Almanyada hukuki d羹zenlemeler bulunmamaktad覺r. Ama devlet organlar覺n nitelendirmesi ile kripto paralar finansal ara癟 olarak nitelendirilmekte, kripto para platformlar覺n覺n yetkilendirilme almas覺 gerektii ve kripto paralarla yap覺lan ticari faaliyetin vergilendirilmesi gerektii belirtilmektedir.
G羹ney Afrikada fiziksel formda bas覺lmad覺覺 i癟in kanuni bir para birimi olarak g繹r羹lmemektedir. Bu y羹zden kripto paralarla yap覺lan hukuki ilemler tan覺nmamaktad覺r. Ancak Merkez Bankas覺 taraf覺ndan yap覺lan bildiride ileride kanuni 繹deme arac覺 olarak g繹r羹lebileceinin sinyalleri verilmitir.
Amerika Birleik Devletlerinde blockchain teknolojisinin ve kripto paralar覺n yayg覺n bir ekilde kullan覺m覺 s繹z konusudur. Blockchain teknolojisi desteklenmektedir. Devlet kurulular覺 taraf覺ndan kripto paralar farkl覺 ekillerde tan覺mlanmaktad覺r. Eyalet b繹lgelerine g繹re kripto paralar覺n hukuki stat羹s羹 farkl覺l覺k g繹stermektedir.
Kanadada kripto paralar kanuni bir 繹deme arac覺 olarak kabul edilmemektedir. Buna ramen ticari hayatta yayg覺n bir ekilde kullan覺lmaktad覺r. Takas 羹r羹n羹 olarak kabul edilmekte, borsada ilem g繹rmekte, internet 羹zerindeki mal ve hizmet al覺m覺nda para birimi olarak kullan覺lmaktad覺r.
Avustralyada kripto paralar desteklenmekte ve mevzuat 癟al覺malar覺 devam etmektedir. Vergilendirme 羹zerine devlet otoriteleri taraf覺ndan rehber duyurular bulunmaktad覺r.
襤randa blockchain teknolojisine olumlu bak覺lmakla birlikte kripto paralar hakk覺ndaki duru net deildir. Balarda ter繹r 繹rg羹tlerince kullan覺m ve kara para aklama nedeni ile yasaklanm覺ken sonralar覺 bu yasak kald覺r覺lm覺t覺r. Hatta son zamanlarda ABD bakan覺 Trump覺n y羹r羹tt羹羹 ekonomik yapt覺r覺mlar覺n a覺lmas覺 ad覺na Riyal destekli ulusal bir kripto para 癟覺kar覺laca覺 da belirtilmitir.
8. demelerde Kripto Varl覺klar覺n Kullan覺lmamas覺na Dair Y繹netmelik
Konuya ilikin ilk yasal mevzuat覺m覺z, 16.04.2021 tarihli ve 31456 say覺l覺 Resmi Gazetede yay覺mlanan demelerde Kripto Varl覺klar覺n Kullan覺lmamas覺na Dair Y繹netmeliktir. Y繹netmelikte kripto paralar覺n hukuki nitelii tart覺mas覺na T羹rk Hukuku bak覺m覺ndan y繹n verebilecek baz覺 d羹zenlemeler getirilmi olup kripto varl覺klar ilk kez y繹netmelikte tan覺mlanm覺t覺r.
Kripto varl覺klar Y繹netmelik md. 3/f.1de,
Bu Y繹netmeliin uygulanmas覺nda kripto varl覺k, da覺t覺k defter teknolojisi veya benzer bir teknoloji kullan覺larak sanal olarak oluturulup dijital alar 羹zerinden da覺t覺m覺 yap覺lan, ancak itibari para, kaydi para, elektronik para, 繹deme arac覺, menkul k覺ymet veya dier sermaye piyasas覺 arac覺 olarak nitelendirilmeyen gayri maddi varl覺klar覺 ifade eder
eklinde tan覺mlanm覺t覺r. Bu y繹netmeliin temel amac覺, kripto paralarla yap覺lan ilemlerin 繹deme ve elektronik para kurulular覺 arac覺l覺覺yla yap覺lmas覺n覺 繹nlemektir. Kripto paralara ilikin genel ve kapsaml覺 bir d羹zenleme deildir.
Y繹netmelik d覺覺nda kripto paralara ilikin TCMB, BDDK ve SPKn覺n ICO 繹zelinde a癟覺klamalar覺 bulunmaktad覺r. Ancak bu a癟覺klamalar Bitcoinin elektronik para olmad覺覺n覺 ve muhtemel risklerini belirtmekten ibarettir. Kripto Para Sat覺覺 olarak bilinen blok-zinciri teknolojisiyle para toplamaya y繹nelik uygulamalar覺n bir癟ounun SPK’n覺n denetim ve g繹zetimi alt覺nda bulunmad覺覺na ve spek羹latif yat覺r覺mlar olduuna ilikin birtak覺m uyar覺lard覺r.
T羹rk doktrininde ise kripto paralar覺n hukuki nitelii itibar覺yla para olup olmad覺klar覺 y繹n羹nden yap覺lan deerlendirmelerde, para nitelii ta覺mad覺覺 konusunda fikir birlii mevcuttur. Yine son d繹nemde kripto paralar 羹zerinden elde edilen gelirlerde vergi al覺n覺p al覺namayaca覺 tart覺覺lmaya balanm覺t覺r.
9. Dijital Kimlik zerine Hukuki D羹zenlemeler
Blockchain teknolojisi ile verilerin dijital ortama ilenmesi s繹z konusu olmaktad覺r. Bu sayede daha sistemli ve g羹venilir veri ilenmesi ve korunmas覺 meydana gelmektedir.
T羹rkiyedeki gelimelere bak覺ld覺覺nda ise Dijital ID konusunda mevzuat 癟al覺malar覺n覺n devam ettii ve d羹nyadaki gelimelerin yak覺ndan takip edildii s繹ylenebilir. T羹rkiyede dijital kimlik uygulamalar覺, 03 Aral覺k 2019 Tarihli ve 30967 Say覺l覺 T羹rkiye Cumhuriyeti Kimlik Kart覺 Y繹netmelii ile yasal zemin kazanm覺t覺r.
Y繹nergenin tan覺m maddesi olan madde 4(癟) uyar覺nca;
Biyometrik veri: Elektronik sistemler arac覺l覺覺 ile kimlik tespiti ve kimlik dorulama ilemlerinin ger癟ekletirilmesini salamak amac覺yla al覺nan kiiye 繹zg羹 verileri,
ifade etmektedir.
B繹ylece T羹rkiyede oluturulan yeni vatandal覺k kimliklerinin bu balamda dijital kimlik vasf覺n覺 haiz olduklar覺n覺 ve bunun da yasal bir d羹zenleme ile getirilmi olduunu belirtmek gerekir.
10. Ak覺ll覺 S繹zleme 襤le 襤lgili Hukuki D羹zenlemeler
Ak覺ll覺 s繹zlemeler; s繹zleme s羹recinin her aamas覺n覺n otomatikletirmesinden, taraflar覺n bir araya gelmesine gerek olmamas覺ndan dolay覺 geleneksel s繹zlemelerden ayr覺lmaktad覺r. Ama geleneksel s繹zlemenin b羹t羹n h羹k羹m ve sonu癟lar覺n覺 dourmas覺n覺n kabul edilmesi muhtemeldir.
D羹nyada ak覺ll覺 s繹zlemelerin kullan覺m覺 yayg覺nlamaya balam覺t覺r. rnein, Nestle ve Walmart ak覺ll覺 s繹zleme kullanmaya balam覺t覺r. Rotterdam Liman覺nda deniz lojistiinde ak覺ll覺 s繹zlemeler dahil edilmitir.
Ak覺ll覺 s繹zlemelerin nas覺l kurulaca覺 veya h羹k羹m ve sonu癟lar覺n覺n nas覺l douraca覺 hakk覺nda d羹nyada ve T羹rkiyede hen羹z bir hukuki d羹zenleme bulunmamaktad覺r. Genel yakla覺m ak覺ll覺 s繹zlemeleri mevcut kanuni d羹zen 羹zerinden yorumlamakt覺r.
ABDnin Emtia Vadeli 襤lemler Ticaret Komisyonu (Commodity Futures Trading Commission; CFTC) bu konu hakk覺nda bir rapor yay覺nlam覺t覺r. Ak覺ll覺 s繹zlemelerin kullan覺m usul ve esaslar覺na g繹re bankac覺l覺k ve kara para aklama mevzuat覺 da dahil olmak 羹zere mevcut d羹zenlemelere tabi olabilecei belirtilmitir.
11. Blockchain ve Bitcoin Kullan覺m覺yla Ortaya 覺kabilecek Riskler
zellikle Bitcoinin kara para aklama ve vergi ka癟覺rma arac覺 olarak kullan覺lma riski bulunmaktad覺r. Fakat Bitcoin al覺m sat覺m覺n覺 yasaklayan yasal mevzuat s繹z konusu deildir.
MASAK覺n 羹pheli 襤lem Bildirim Rehberi’nde “羹pheli ilem tipleri” aras覺nda “M羹teri hesaplar覺ndan Bitcoin satan arac覺 kurululara Bitcoin al覺m覺na y繹nelik para transferi yap覺lmas覺” say覺lm覺t覺r. Bundan dolay覺 arac覺 bankalar bu ilemleri MASAKa bildirmek zorundad覺r.
Detayl覺 bilgi i癟in 襤nternet Su癟lar覺 ve Cezalar覺 Hakk覺nda Bilgi Sahibi misiniz? bal覺kl覺 yaz覺m覺z覺 inceleyebilirsiniz.
襤lemin kim taraf覺ndan yap覺ld覺覺n覺n bilinmemesi riski bulunmaktad覺r. Kimin taraf覺ndan, hangi t羹r 羹zerinden vergilendirilecei problemleri 癟繹z羹m beklemektedir. Ayn覺 zamanda sanal paran覺n varl覺覺 su癟 ilenmesini kolaylat覺racak ve ilenen su癟 say覺lar覺n覺 art覺racakt覺r. Al覺m覺 sat覺m覺 yasaklanan 羹r羹nlerin sanal para arac覺l覺覺 ile al覺n覺p sat覺lmas覺 riski bulunmaktad覺r. effaf olmas覺 her ne kadar olduk癟a avantajl覺 olsa da ticari s覺rlar ve kiisel verilerin g羹venlii konusunda ciddi endieler uyand覺rmaktad覺r. Dier bir tart覺mal覺 konu ise blockchain teknolojisi 羹zerinden yap覺lan ilemlerde yarg覺lama yetkisine hangi devletin sahip olaca覺d覺r. Blockchain 羹zerinden yap覺lan bir ileme y羹r羹tmenin durdurulmas覺 karar覺 verilmesi 羹zerine teknolojinin deitirilemez yap覺s覺ndan dolay覺 ne olaca覺 hala belirsizliini korumaktad覺r.
