İnternet ve sosyal medyanın yaygınlaşmasıyla hakaret, tehdit, özel hayatın ifşası ve itibar zedeleyici paylaşımlar da arttı. Bu tür içerikler nedeniyle mağdur olan kişinin ilk isteği çoğu zaman aynıdır: içeriğin bir an önce yayından kalkması. Kanun koyucu bu amaçla özel başvuru yolları öngörmüştür; platformların kendi şikayet mekanizmaları da bunlara eklenir.
Bu yazıda bir içeriği kaldırtmak için kullanabileceğiniz pratik yolları ve hangi durumda hangisinin işe yaradığını anlatıyoruz. Erişim engeli kararlarının hangi makamlarca, hangi maddeye göre verildiğini ise internet sitesi ve içeriklerine erişimin engellenmesi kararı yazımızda ayrıntılı olarak ele aldık.
- İlk adım?
- Delili korumak: ekran görüntüsü, tam URL ve tarih. İçerik silinirse ispat zorlaşır.
- En hızlı yol?
- Çoğu zaman platformun kendi şikayet formu. Türkiye’de büyük sosyal ağ sağlayıcılar başvurulara 48 saat içinde cevap vermek zorundadır.
- Özel hayatım ifşa edildiyse?
- Siber Güvenlik Başkanlığı’na doğrudan başvurup erişim engeli isteyebilirsiniz (5651 m. 9/A).
- Hakaret veya itibar zedeleme?
- 9. maddenin iptalinden sonra asliye hukuk mahkemesi yolu ve gerekirse ceza şikayeti.
Hangi durumda hangi yol?
Bir içeriğin kaldırılabilmesi için öncelikle hukuka aykırı olması gerekir. İnternette bir içeriğin yayımlanması ve görüntülenmesi ifade özgürlüğü, haber alma hakkı ve basın özgürlüğü kapsamında korunduğundan, beğenmediğiniz her içerik kaldırılabilir nitelikte sayılmaz. İçeriğin türü, kullanılacak yolu da belirler.
| Durum | Önerilen ilk yol | Sonraki adım |
|---|---|---|
| Sosyal medyada hakaret, sahte hesap, taciz | Platforma şikayet | Hukuk mahkemesi (TMK m. 24-25) ve savcılığa şikayet |
| Fotoğraf, video, adres gibi özel hayata ilişkin içerik | Siber Güvenlik Başkanlığı’na 9/A başvurusu | 24 saat içinde sulh ceza hakimliğine başvuru |
| Bir sitede yalan veya itibar zedeleyici yazı | Site sahibine (içerik sağlayıcı) ve yer sağlayıcıya bildirim | Hukuk mahkemesinde dava ve ihtiyati tedbir |
| İnternet haber sitesinde haber | Cevap ve düzeltme talebi; habere ekleme veya kaldırma talebi | Sulh ceza hakimliği (cevap hakkı) veya hukuk mahkemesi |
| Yıllar önceki bir haber veya kayıt | Unutulma hakkı kapsamında site ve arama motoruna başvuru | KVK Kurulu’na şikayet veya dava |
| Yazınızın, fotoğrafınızın izinsiz kullanımı | İçerik sağlayıcıya FSEK ek m. 4 bildirimi | 3 gün içinde kaldırılmazsa savcılığa başvuru |
Bazı içerikler ise kişisel başvurudan bağımsız olarak kamu adına kaldırılır. Çocukların cinsel istismarı, müstehcenlik, fuhuş, kumar ve yasa dışı bahis gibi katalog suçları oluşturan içerikler ile kamu düzenini tehdit eden içerikler bu kapsamdadır (5651 m. 8 ve 8/A). Böyle bir içerikle karşılaştığınızda Cumhuriyet başsavcılığına ihbarda bulunabilirsiniz.
Kaldırma talebinden önce: delili koruyun
İçerik kaldırıldığında hak ihlali sona erer, ancak tazminat veya ceza süreci için gereken delil de ortadan kalkabilir. Bu nedenle kaldırma talebinden önce içeriği kayıt altına alın.
- Ekran görüntüsü alınPaylaşımın, paylaşan hesabın adının, tarihin ve varsa yorumların görüldüğü görüntüler alın. Tarayıcının adres çubuğu görüntüde yer alsın.
- Tam URL’yi kaydedinHer içeriğin bağlantısını ayrı ayrı not edin. Başvurularda URL’siz talepler çoğu zaman işleme alınmaz.
- Tespit yaptırınÖnemli dosyalarda noter tespiti veya elektronik tespit hizmeti, ekran görüntüsünün değiştirildiği itirazının önüne geçer.
- Hesap bilgilerini saklayınKullanıcı adı ve profil bağlantısı, sahte hesaplarda failin tespiti için ilk ipucudur.
Suç oluşturan içeriklerde şikayet süresi de işlemeye başlar. Hangi suçların şikayete bağlı olduğunu ve sürelerini bilişim suçlarında şikayet yazımızda anlattık.
Platforma başvuru
YouTube, Instagram, Facebook, X (Twitter) ve TikTok gibi platformların kendi topluluk kuralları ve şikayet mekanizmaları vardır. Kural ihlali tespit edilirse içerik kaldırılır, hesap uyarılır veya kapatılır. Bu yol çoğu zaman mahkeme kararından daha hızlı sonuç verir.
- YouTube: Gizlilik ihlali bildirimi ve telif hakkı ihlali bildirimi için ayrı formlar bulunur. Kimliğinizin tanınabildiği videolarda gizlilik şikayeti öne çıkar.
- Facebook ve Instagram: Her paylaşımın yanındaki “Şikayet Et” seçeneğine ek olarak Yardım Merkezi’nde gizlilik, taklit hesap ve fikri mülkiyet formları vardır.
- X (Twitter): Gizlilik, taklit hesap, taciz ve fikri mülkiyet gibi farklı ihlal türleri için bildirim formları sunar.
- TikTok: Topluluk Kuralları ihlali bildirimlerini inceler; ihlal tekrar ederse veya ciddi bir ihlal varsa hesap kalıcı olarak kapatılabilir.
Türkiye’deki temsilci ve 48 saat kuralı
Türkiye’den günlük erişimi bir milyonu aşan sosyal ağ sağlayıcılar Türkiye’de temsilci bulundurmak ve kişilik hakları ile özel hayatın gizliliğine ilişkin başvurulara en geç 48 saat içinde, olumsuz ise gerekçeli olarak cevap vermek zorundadır (5651 ek m. 4). Hukuka aykırılığı hakim veya mahkeme kararıyla tespit edilen içerik bildirildiği halde 24 saat içinde kaldırılmazsa, sosyal ağ sağlayıcı doğan zarardan sorumlu olur. 7578 sayılı Kanunla bu başvuru yükümlülüğünün kapsamı genişletilmiş olup değişiklik 1 Kasım 2026’da yürürlüğe girecektir. Bu yükümlülüklerin ayrıntısı için sosyal medya kanunu yazımıza bakabilirsiniz.
İçerik sağlayıcıya ve yer sağlayıcıya başvuru
İçerik bir internet sitesinde yayımlandıysa ilk muhatap, içeriği oluşturan veya sitede yayımlayan içerik sağlayıcıdır. 5651 sayılı Kanun’a göre içerik sağlayıcı yayımladığı içerikten sorumludur. Ona ulaşılamıyorsa, siteyi barındıran yer sağlayıcıya (hosting firması) başvurulur.
- Kime yazılır? Sitenin iletişim veya künye sayfasındaki adrese. Bulunamazsa alan adı kayıt bilgileri ve barındırma firmasının “abuse” bildirim adresi kullanılabilir.
- Ne yazılır? İçeriğin URL’si, neden hukuka aykırı olduğu, talep edilen işlem (kaldırma veya düzeltme) ve makul bir süre.
- Yer sağlayıcının sorumluluğu: Yer sağlayıcı, barındırdığı içeriği kontrol etmekle yükümlü değildir; ancak hukuka aykırı içerikten usulüne uygun biçimde haberdar edildiğinde içeriği yayından kaldırmakla yükümlüdür.
Yazınız, fotoğrafınız veya videonuz izinsiz yayımlandıysa 5846 sayılı FSEK ek m. 4 uygulanır. Önce içerik sağlayıcıdan ihlalin 3 gün içinde durdurulması istenir. İhlal sürerse Cumhuriyet savcısına başvurulur ve savcılık, hizmet sağlayıcıdan hizmetin 3 gün içinde durdurulmasını ister. Site içeriklerinin eser olarak korunması için internet sitelerinin tescili ve korunması yazımıza bakabilirsiniz.
Özel hayatınız ifşa edildiyse: Siber Güvenlik Başkanlığı’na başvuru
Özel hayatın gizliliğini ihlal eden içerikler için kanun, mahkemeye gitmeden önce işletilebilen hızlı bir yol öngörür (5651 m. 9/A). 31 Temmuz 2026’dan itibaren bu başvurular Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu yerine Siber Güvenlik Başkanlığı’na yapılmaktadır.
- Başvuruyu hazırlayınİhlale neden olan yayının tam URL’si, hangi yönüyle özel hayatınızı ihlal ettiğinin açıklaması ve kimliğinizi ispatlayan bilgiler.
- Başkanlığa başvurunBaşkanlık talebi Erişim Sağlayıcıları Birliği’ne iletir; erişim sağlayıcılar en geç dört saat içinde ilgili URL’ye erişimi engeller.
- 24 saat içinde hakime başvurunTalebinizi 24 saat içinde sulh ceza hakimliğinin kararına sunmanız gerekir. Bu adım atlanırsa engel kalıcı hale gelmez.
- Hakim kararını bekleyinHakim 48 saat içinde karar verir; aksi halde engel kendiliğinden kalkar.
Bu yol erişimi engeller; içeriğin sunucudan silinmesini ve failin cezalandırılmasını sağlamaz. Özel görüntülerin izinsiz paylaşılması aynı zamanda suç oluşturur; ceza boyutunu kişisel verilerin kaydedilmesi ve yayılması suçu yazımızda inceledik.
Hakaret ve itibar zedeleyici içerik: hukuk mahkemesi yolu
Kişilik haklarının ihlali için mağdura karşı bir suç işlenmiş olması şart değildir. Hakaret düzeyine ulaşmasa da kişinin itibarını zedeleyen sözler, gerçeğe aykırı iddialar veya izinsiz kullanılan bir fotoğraf kişilik hakkını ihlal edebilir.
Bu durumlarda daha önce sulh ceza hakimliğinden 24 saat içinde erişim engeli alınabiliyordu. Bu yolu düzenleyen 5651 sayılı Kanun’un 9. maddesi Anayasa Mahkemesi’nce iptal edildi ve iptal 10 Ekim 2024’te yürürlüğe girdi. Ekim 2026 itibarıyla yerine yeni bir düzenleme yapılmamıştır. Bugün izlenebilecek yollar şunlardır:
- Saldırının önlenmesi ve durdurulması davası: Asliye hukuk mahkemesinde, TMK m. 24 ve 25’e dayanarak içeriğin kaldırılması istenir. Dava, davacının veya davalının yerleşim yeri mahkemesinde açılabilir.
- İhtiyati tedbir: Dava ile birlikte veya davadan önce, içeriğe erişimin geçici olarak engellenmesi istenebilir (HMK m. 389). Bazı mahkemeler bu talebi davanın asıl sonucunu önceden sağlayacağı gerekçesiyle reddetmektedir; bu nedenle talebin aciliyeti ve zararın boyutu iyi gerekçelendirilmelidir.
- Tazminat: Aynı davada veya ayrı bir davada maddi ve manevi tazminat istenebilir.
- Ceza şikayeti: İçerik hakaret, tehdit veya şantaj oluşturuyorsa savcılığa şikayette bulunulabilir. Ceza yolu içeriği kendiliğinden kaldırmaz, ancak failin tespitine ve cezalandırılmasına imkan verir. Bkz. internet yoluyla hakaret suçu.
Eski bilgilere dayanmayın. “Kişilik hakkı ihlalinde sulh ceza hakimliğine başvurun, 24 saatte karar çıkar” bilgisi 10 Ekim 2024’ten bu yana geçerliliğini yitirdi. Bu yolla yapılan başvurular sonuçsuz kalır ve zaman kaybettirir.
Haber kaldırma, cevap ve düzeltme hakkı
7418 sayılı Kanunla internet haber siteleri 5187 sayılı Basın Kanunu kapsamına alındı. Bu nedenle bir internet haber sitesinde hakkınızda gerçeğe aykırı veya şeref ve haysiyetinizi zedeleyen bir haber yayımlandıysa Basın Kanunu m. 14’teki cevap ve düzeltme hakkını kullanabilirsiniz. Cevap metni sitenin sorumlu müdürüne gönderilir. İnternet haber sitesi, metni aldığı tarihten itibaren en geç bir gün içinde, haberin yayımlandığı sayfada ve habere bağlantı vererek yayımlamak zorundadır. Cevap yayımlanmazsa sulh ceza hakimliğine başvurulur.
Haberin tamamen kaldırılması ise ancak hukuka aykırılık varsa mümkündür. Gerçeğe uygun, güncel ve kamu yararı taşıyan bir haber basın özgürlüğü kapsamında korunur. Uygulamada önce sitenin editörüne yazılı başvuru yapılır, sonuç alınamazsa yukarıda anlatılan hukuk mahkemesi yoluna gidilir. Haber eskimişse unutulma hakkı gündeme gelir.
Unutulma hakkı
Unutulma hakkı, kişinin geçmişte yaşadığı bir olaya ilişkin haber, görüntü veya kayıtların, aradan uzun zaman geçtikten sonra internetten kaldırılmasını veya kolayca erişilemez hale getirilmesini isteme hakkıdır. Amaç, güncelliğini yitirmiş içeriklerin kişi üzerinde yarattığı olumsuz etkiyi gidermek ve ona “yeni bir sayfa açma” imkanı tanımaktır.
Anayasa Mahkemesi N.B.B. kararında (B. No: 2013/5653, 03.03.2016) bu hakkı tanımış; Yargıtay Hukuk Genel Kurulu da 17.06.2015 tarihli, E.2014/4-56, K.2015/1679 sayılı kararında unutulma hakkını kişisel verilerin korunması kapsamında değerlendirmiştir. Bir talep değerlendirilirken şu ölçütler gözetilir:
- İçerik ve süre: Yayının içeriği ve ne kadar süredir yayında kaldığı.
- Güncellik: İçeriğin güncelliğini yitirip yitirmediği, tarihsel bir değeri olup olmadığı.
- Kamu yararı: Haberin topluma katkısı ve kamuoyunun içeriğe ilgisi.
- Kişinin konumu: Habere konu kişinin siyasetçi veya tanınmış biri olup olmadığı.
- Niteliği: İçeriğin olgusal bir gerçekliğe mi yoksa değer yargısına mı dayandığı.
Haber bir kişisel veri niteliği taşıdığından 6698 sayılı KVKK da bu hakkın dayanaklarındandır. Kişisel verilerin silinmesini veri sorumlusundan isteyebilirsiniz (KVKK m. 7 ve m. 11). Veri sorumlusu 30 gün içinde cevap verir; cevap verilmez veya talep reddedilirse Kişisel Verileri Koruma Kurulu’na şikayette bulunulabilir (KVKK m. 13 ve 14).
Google ve diğer arama motorlarından kaldırma
Arama motorları içeriğe ulaşmayı sağlar; içeriğin kendisi ilgili sitede barınır. Arama motorundan kaldırma, içeriği arama sonuçlarından çıkarır (indeksten kaldırma); içerik bulunduğu sitede yayında kalmaya devam eder. İçeriğin kendisinin silinmesi için siteye başvurmak veya yukarıdaki yasal yolları kullanmak gerekir.
- Google: Yasal kaldırma talebi formu, kişisel bilgilerin (adres, telefon, kimlik bilgileri) kaldırılmasına yönelik araçlar, rıza dışı paylaşılan müstehcen görüntülerin kaldırılması ve kaldırılmış içeriğin eski görünümünü güncelleme aracı sunar.
- Yandex: Yardım Merkezi’ndeki bildirim formları üzerinden başvuru yapılabilir.
- Bing: “Sorun Bildir” ve gizlilik formları üzerinden başvuru alır; kişisel hak ihlallerini öncelikli inceler.
Kişisel Verileri Koruma Kurulu’nun 23.06.2020 tarihli ve 2020/481 sayılı kararına göre, ad ve soyadıyla yapılan aramalarda çıkan sonuçların kaldırılması için önce arama motoruna başvurulur; talep reddedilir veya cevapsız kalırsa Kurul’a şikayet yoluna gidilir. Kurul bu değerlendirmede kişinin kamusal rolünü, bilginin doğruluğunu, kişinin çocuk olup olmadığını, bilginin aşağılayıcı veya özel nitelikli kişisel veri içerip içermediğini gözetir.
Sık yapılan hatalar
- İçeriği kaldırtmadan önce ekran görüntüsü ve URL kaydı almamak.
- Kişilik hakkı ihlali için hala 9. maddeye dayanarak sulh ceza hakimliğine başvurmak.
- Siber Güvenlik Başkanlığı’na başvurduktan sonra 24 saat içinde hakime başvurmamak.
- Arama motorundan kaldırmanın içeriği tamamen sildiğini düşünmek.
- Platform şikayetini tek yol sanıp şikayet ve dava sürelerini kaçırmak.
- Gerçeğe uygun ve güncel bir haberin kolayca kaldırılabileceğini düşünmek.
Sık sorulan sorular
Biri izinsiz fotoğraflarımı paylaştı veya paylaşmakla tehdit ediyor. Ne yapabilirim?
Paylaşım yapıldıysa önce URL ve ekran görüntüsüyle delili koruyun, ardından platforma şikayette bulunun ve Siber Güvenlik Başkanlığı’na 9/A başvurusu yapın; 24 saat içinde sulh ceza hakimliğine başvurmayı unutmayın. Tehdit veya şantaj varsa savcılığa da şikayette bulunabilirsiniz.
Sosyal medyadaki hakaret içeren bir paylaşımı nasıl kaldırtırım?
İlk adım platformun şikayet mekanizmasıdır. Sonuç alınamazsa asliye hukuk mahkemesinde dava açıp ihtiyati tedbir istenebilir. Hakaret suçu için ayrıca savcılığa şikayette bulunulabilir.
Sosyal medya platformu başvuruma cevap vermek zorunda mı?
Türkiye’den günlük erişimi bir milyonu aşan sosyal ağ sağlayıcılar, kişilik hakları ve özel hayata ilişkin başvurulara 48 saat içinde cevap vermek zorundadır. Olumsuz cevap gerekçeli olmalıdır.
Google’dan bir sonucu kaldırtırsam içerik silinir mi?
Hayır. Arama motorundan kaldırma yalnızca sonucu aramalardan çıkarır; içerik bulunduğu sitede durmaya devam eder. Silinmesi için siteye başvurmak veya yasal yollara gitmek gerekir.
Yıllar önce hakkımda çıkan bir haberi kaldırtabilir miyim?
Unutulma hakkı kapsamında mümkün olabilir. Haberin üzerinden geçen süre, güncelliği, kamu yararı ve sizin kamusal rolünüz birlikte değerlendirilir. Önce siteye ve arama motoruna başvurulur; sonuç alınamazsa KVK Kurulu’na şikayet veya dava yolu açıktır.
Bu yazı, yayın ve güncelleme tarihindeki mevzuat ve kararlara göre genel bilgilendirme amacı taşır; hukuki görüş niteliğinde değildir. Somut durumunuz için bir avukata danışmanızı öneririz.
Hukuki inceleme: Av. Tamer Kulaçoğlu, Kurucu AvukatBüromuz 1993'ten bu yana aile hukuku, miras ve gayrimenkul uyuşmazlıklarında dava ve danışmanlık hizmeti veriyor.
Online Görüşme Planla