Hakaret, genel olarak onur kırma, onura dokunma, küçük düşürücü söz veya davranış olarak tanımlanır. Hakaret suçu mağdurun yüzüne karşı işlenebileceği gibi, belirli şartlarla mağdurun yokluğunda da işlenebilir. Kanun koyucu bunu dikkate alarak internet yayınları ve sosyal medya paylaşımları üzerinden de hakaret suçunun işlenebileceğini kabul etmiştir.
Bu yazıda internet ve sosyal medya üzerinden işlenen hakaret suçunun unsurlarını, hangi durumda cezanın artırıldığını, şikayet ve önödeme kurallarını, 2024 ve 2025 yıllarında yapılan değişikliklerle birlikte ele alıyoruz. Paylaşım sahte bir hesaptan yapıldıysa failin kimliğinin tespitine ilişkin sorunları sahte hesaptan hakaret yazımızda ayrıca inceledik.
- Cezası nedir?
- Üç aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezası (TCK m. 125/1). Paylaşım herkese açıksa ceza altıda bir oranında artırılır (TCK m. 125/4).
- Şikayet şart mı?
- Evet. Fiil ve failin öğrenilmesinden itibaren 6 ay içinde ve her halde fiilden itibaren en geç 2 yıl içinde şikayet edilmelidir. Kamu görevlisine görevinden dolayı hakaret bunun istisnasıdır.
- Uzlaştırma var mı?
- Hayır. 7531 ve 7571 sayılı Kanunlarla hakaret uzlaştırma kapsamından çıkarıldı; kamu görevlisine hakaret dışındaki hallerde önödeme uygulanır.
- Tazminat istenebilir mi?
- Evet. Ceza şikayetinden bağımsız olarak manevi tazminat davası açılabilir.
Hakaret suçu nedir?
Hakaret suçu, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun “Şerefe Karşı Suçlar” bölümünde, 125 ile 131. maddeler arasında düzenlenmiştir. Suç iki farklı hareketle işlenebilir:
- Somut fiil veya olgu isnadı: Bir kimseye onur, şeref ve saygınlığını rencide edebilecek nitelikte somut bir fiil veya olgu yüklemek. Örneğin bir kişinin rüşvet aldığını, işini savsakladığını ileri sürmek.
- Sövme: Somut bir olay yüklemeden, doğrudan onur, şeref ve saygınlığa saldıran sözler kullanmak.
Bu hareketler mağdurun yüzüne karşı işlenebileceği gibi gıyabında da işlenebilir. Gıyapta hakaretin cezalandırılması için fiilin en az üç kişiyle ihtilat edilerek, yani en az üç kişiye ulaştırılarak işlenmesi gerekir (TCK m. 125/1). Kanun ayrıca hakaretin mağduru muhatap alan sesli, yazılı veya görüntülü bir iletiyle işlenmesini de aynı cezaya bağlamıştır:
Fiilin, mağduru muhatap alan sesli, yazılı veya görüntülü bir iletiyle işlenmesi halinde, birinci fıkrada belirtilen cezaya hükmolunur.
Hakaret içeren bir mesajın sosyal medya veya başka bir internet aracıyla mağdura herhangi bir şekilde iletilmesi bu hükmün kapsamına girer. Mağdurun adının açıkça yazılması da şart değildir. İsim belirtilmemiş veya isnat üstü kapalı geçiştirilmiş olsa bile, isnadın kime yapıldığında duraksanmıyorsa mağdurun ismi belirtilmiş sayılır (TCK m. 126).
İnternette hakaret hangi biçimlerde işlenir?
Uygulamada sık karşılaşılan bir yanılgının aksine, hakaretin sosyal medya üzerinden işlenmesi başlı başına suçun nitelikli halini oluşturmaz. Kanunda “internet yoluyla” işlenmeye bağlanmış ayrı bir artırım yoktur. Cezayı artıran hal aleniyettir (TCK m. 125/4) ve aleniyetin varlığı her paylaşımın niteliğine göre ayrıca değerlendirilir.
| Paylaşım biçimi | Hukuki nitelendirme | Ceza |
|---|---|---|
| Doğrudan mesaj (DM, WhatsApp, e-posta) | Mağduru muhatap alan ileti (TCK m. 125/2) | Temel ceza |
| Mağdurun görmediği, en az üç kişinin yer aldığı grup veya yazışma | Gıyapta hakaret, ihtilat şartı (TCK m. 125/1) | Temel ceza |
| Herkese açık hesaptan paylaşım veya yorum | Alenen hakaret (TCK m. 125/4) | Ceza altıda bir oranında artırılır |
| Gizli hesap veya sınırlı takipçi kitlesi | Aleniyet somut olarak araştırılır; çoğu zaman temel ceza | Duruma göre |
Yargıtay, aleniyetin otomatik olarak kabul edilemeyeceğini açıkça vurgulamaktadır. Yargıtay 4. Ceza Dairesi’nin 18.09.2024 tarihli, 2021/36185 E., 2024/10574 K. sayılı kararında, Facebook paylaşımının gerçekten herkes tarafından görülebilir olup olmadığı araştırılmadan TCK m. 125/4’ün uygulanması bozma sebebi sayılmıştır. Aynı Daire’nin 20.04.2026 tarihli, 2024/7991 E., 2026/7324 K. sayılı kararında da paylaşımın görüntüsü dosyada bulunmadığı ve kime yöneldiği belirlenemediği için mahkumiyet bozulmuştur.
Paylaşmak, yeniden paylaşmak ve beğenmek
Başkasına ait hakaret içerikli bir gönderiyi kendi hesabından yeniden paylaşmak, içeriği yeni kişilere ulaştırdığı için hakaret suçunu oluşturabilir. Yargıtay 18. Ceza Dairesi, 07.12.2015 tarihli, 2015/10377 E., 2015/12777 K. sayılı kararında retweet yoluyla yapılan paylaşımı bu çerçevede değerlendirmiştir. Yalnızca beğenme ise içeriği başkalarına aktarmadığı gerekçesiyle uygulamada ve öğretide kural olarak hakaret suçunun failliği için yeterli görülmemektedir.
Hangi sözler hakaret sayılır, eleştiri nerede biter?
İnternet yoluyla hakaret suçunu oluşturan kelimelerin sayılabileceği kapalı bir liste yoktur. Genel olarak kişinin haysiyet, onur, şeref ve saygınlığını zedeleyen, rencide eden, sövme yoluyla yapılan her saldırı bu suçun kapsamındadır. Uygulamada en sık görülen haliyle “salak”, “aptal”, “şerefsiz” gibi onur kırıcı sözler hakaret kabul edilir.
Bir kimsenin dış görünüşüne veya paylaştığı fotoğraflara aşağılama amacıyla yazılan yorumlar da hakaret suçunu oluşturabilir. Hatta kişinin gerçekte var olan bir özelliğini, sırf onu aşağılamak için kötü niyetle vurgulamak dahi suç oluşturabilir.
Öte yandan her sert söz hakaret değildir. Sanatçı, sporcu, siyasetçi gibi kamuya mal olmuş kişilere yönelik eleştirilerde kabul edilebilir sınır daha geniştir; AİHM bu ilkeyi Lingens/Avusturya (1986) kararından bu yana istikrarla uygulamaktadır. Yargıtay Ceza Genel Kurulu da 27.02.2020 tarihli, 2018/18-462 E., 2020/143 K. sayılı kararında kaba ve nezaket dışı sözlerin her zaman hakaret oluşturmayacağını kabul etmiştir. Anayasa Mahkemesi, Facebook’taki bir tartışmada kullanılan “haddini bilmez” ifadesi nedeniyle verilen cezayı ifade özgürlüğünün ihlali saymıştır (Özün Kanbay kararı, 2018).
Kanun ayrıca bazı hallerde ceza verilmesini engeller veya cezanın azaltılmasını öngörür:
- İsnadın ispatı (TCK m. 127): İsnat edilen ve suç oluşturan fiilin ispatı halinde ceza verilmez.
- İddia ve savunma dokunulmazlığı (TCK m. 128): Yargı mercileri veya idari makamlar nezdindeki başvuru ve savunmalarda, gerçek ve somut vakıalara dayanan ve uyuşmazlıkla bağlantılı isnatlar cezalandırılmaz.
- Haksız fiile tepki ve karşılıklı hakaret (TCK m. 129): Ceza üçte birine kadar indirilebilir veya ceza vermekten vazgeçilebilir.
Dilekçe hakkı ve basın özgürlüğü gibi temel hakların sınırları içinde kalan paylaşımlar da hakaret suçunu oluşturmaz.
Hakaret mi, tehdit mi?
Tehdit suçu, bir kimseye haksız bir zarara veya kötülüğe uğratılacağının bildirilmesiyle oluşur (TCK m. 106). Hakarette ise kişinin onuru hedef alınır; bir zarar veya kötülük bildirimi yoktur. Aynı mesajda her iki unsur birlikte bulunursa iki suç birlikte gündeme gelebilir. Ayrıntılar için internet yoluyla tehdit yazımıza bakabilirsiniz.
Cezası ve cezayı artıran haller
Hakaret suçunda hapis cezası ile adli para cezası seçimlik olarak öngörüldüğünden, hakim hapis cezasını tercih ederse bu ceza artık adli para cezasına çevrilemez (TCK m. 50/2). Hapis cezası iki yıl veya daha az ise koşulları varsa ertelenebilir (TCK m. 51) ya da hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına (HAGB) karar verilebilir. HAGB, Anayasa Mahkemesi’nin 2025 tarihli iptal kararı üzerine 7589 sayılı Kanunla (RG 31.07.2026) yeniden düzenlenmiştir; HAGB kararlarına karşı istinaf yolu 7499 sayılı Kanunla getirilmiş, 7589 sayılı Kanunla korunmuştur.
Şikayet, şikayet süresi ve şikayetten vazgeçme
Hakaret suçu, kamu görevlisine görevinden dolayı işlenen hakaret dışında şikayete bağlıdır (TCK m. 131). Savcılık suçu kendiliğinden öğrense bile şikayet olmadan soruşturma başlatamaz.
Şikayet, fiilin ve failin öğrenildiği tarihten itibaren 6 ay içinde yapılmalıdır (TCK m. 73/1). 7531 sayılı Kanunla eklenen hükme göre hakaret suçunda şikayet süresi, her ne suretle olursa olsun fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren 2 yılı geçemez (TCK m. 73/2). Fail geç tespit edilse bile bu iki yıllık sınır işlemeye devam eder.
Kamu görevlisine görevinden dolayı işlenen hakaret (TCK m. 125/3-a) ise şikayete bağlı değildir; savcılık bu suçu re’sen soruşturur. Şikayet usulü için bilişim suçlarında şikayet rehberimize bakabilirsiniz.
Şikayetten vazgeçme
Mağdur, şikayetinden hem soruşturma hem de kovuşturma aşamasında vazgeçebilir. Kovuşturma aşamasındaki vazgeçme, sanığın bunu kabul etmesine bağlıdır (TCK m. 73/4). Suçsuz olduğunu düşünen sanık vazgeçmeyi kabul etmeyip yargılamanın sürmesini ve beraatinin mahkeme kararıyla tespitini isteyebilir. Kabul edilen vazgeçme davayı düşürür. Vazgeçme geri alınamaz; aynı fiil için şikayet hakkı bir daha kullanılamaz. Birden fazla şüpheliden biri hakkındaki vazgeçme, kural olarak diğerlerini de kapsar (TCK m. 73/5).
Uzlaştırma yerine önödeme
Özgün metnin yazıldığı dönemde hakaret uzlaştırmaya tabiydi ve taraflar soruşturma aşamasında uzlaşırsa kovuşturmaya yer olmadığına karar verilirdi. Bu sistem son iki yılda değişti:
- 7531 sayılı Kanun (RG 14.11.2024)Mağduru muhatap alan iletiyle işlenen hakaret uzlaştırma kapsamından çıkarıldı; ileti yoluyla, alenen veya inanç ve kutsal değerler nedeniyle işlenen hakaret önödeme kapsamına alındı. Hakarette şikayet süresine iki yıllık üst sınır getirildi.
- Anayasa Mahkemesi kararı (E.2024/197, K.2025/86)Hakaretin yalnızca bazı biçimlerini önödemeye tabi tutan düzenleme eşitlik ilkesine aykırı bulunarak iptal edildi (RG 29.05.2025). İptal dokuz ay sonra yürürlüğe girecekti.
- 7571 sayılı Kanun (RG 25.12.2025)Kamu görevlisine görevinden dolayı işlenen hakaret dışında tüm hakaret suçları önödeme kapsamına alındı (TCK m. 75/6-a-2) ve hakaretin tamamı uzlaştırma kapsamı dışında bırakıldı (CMK m. 253/3).
Önödemede Cumhuriyet savcısı şüpheliye kanunda belirlenen usulle hesaplanan bir miktarı ve soruşturma giderlerini ödemesini önerir. Şüpheli süresi içinde öderse kamu davası açılmaz. Bu süreçte mağdurun onayı aranmaz; ancak süreç yine de mağdurun şikayetiyle başlar. Önödeme, mağdurun manevi tazminat hakkını ortadan kaldırmaz.
Kamu görevlisine hakarette önödeme de uzlaştırma da yoktur. Kamu görevlisine görevinden dolayı sosyal medyada hakaret eden kişi hakkında savcılık re’sen soruşturma yürütür ve yeterli şüphe varsa doğrudan kamu davası açar.
Hakarete uğradığınızda izlenecek yol
- İçeriği kayıt altına alınPaylaşımın ekran görüntüsünü bağlantı adresi (URL), kullanıcı adı, profil bağlantısı ve tarih görünecek şekilde alın. Hakaret içeren içerik tek tuşla silinebileceği için bu adım ertelenmemelidir. Dijital delillerin değeri için WhatsApp yazışmalarının delil olarak kullanılması yazımıza bakabilirsiniz.
- Platforma bildirinKayıt aldıktan sonra içeriği ve hesabı platformun şikayet mekanizmasıyla bildirin. Platform kurallarına aykırı içerik kaldırılabilir veya hesap askıya alınabilir.
- Savcılığa şikayette bulununCumhuriyet başsavcılığına doğrudan ya da kolluk aracılığıyla, içeriğin bağlantısı, ekran görüntüleri ve şüpheliye dair bildiğiniz tüm bilgilerle yazılı şikayet yapın.
- SoruşturmaSavcılık delilleri toplar, failin kimliğini araştırır ve şüphelinin ifadesini alır. Önödeme koşulları varsa şüpheliye önödeme önerilir.
- KovuşturmaÖnödeme yapılmaz ve yeterli şüphe oluşursa iddianame düzenlenir. İddianamenin asliye ceza mahkemesince kabulüyle yargılama başlar. Yeterli delil yoksa kovuşturmaya yer olmadığına (uygulamadaki adıyla takipsizlik) karar verilir.
IP araştırması için Telekomünikasyon İletişim Başkanlığı’na (TİB) başvurulması artık mümkün değildir; TİB 2016’da kapatılmış, görevleri başka kurumlara devredilmiştir. Bugün savcılık kimlik tespiti için erişim sağlayıcılardan ve platformlardan kayıt talep eder. Yabancı platformlar kullanıcı verisi paylaşmakta çoğu zaman isteksiz davrandığından şikayet dilekçesine şüpheliyi tanımlamaya yarayacak her bilgi eklenmelidir. IP kayıtlarının ispattaki yeri için IP adresi suçlunun tespiti için yeterli midir? yazımıza bakabilirsiniz.
Soruşturmanın süresi savcılığın iş yüküne, delillerin niteliğine ve yurt dışından bilgi istenip istenmediğine göre değişir. Uygulamada en az birkaç ay, yabancı platformlardan veri beklenen dosyalarda çok daha uzun sürebilmektedir.
Kişilik hakkının korunması ve tazminat
İnternet üzerinden hakarete uğrayan kişi, ceza şikayetinin yanında hukuk mahkemesinden de koruma isteyebilir. Türk Medeni Kanunu m. 24’e göre hukuka aykırı olarak kişilik hakkına saldırılan kimse, saldırıda bulunanlara karşı korunmasını talep edebilir. TMK m. 25’e göre davacı, saldırı tehlikesinin önlenmesini, sürmekte olan saldırıya son verilmesini ve sona ermiş olsa bile etkileri süren saldırının hukuka aykırılığının tespitini isteyebilir; düzeltmenin veya kararın üçüncü kişilere bildirilmesini ya da yayımlanmasını da talep edebilir.
Yargılama uzun sürebileceğinden içeriğin yayından kaldırılması için ihtiyati tedbir istenebilir (HMK m. 389). Manevi tazminat ise TBK m. 58’e dayanır. Ceza davası ile tazminat davası birbirinden bağımsızdır ve birlikte yürütülebilir.
Uygulamada sık karşılaşılan bir yanılgının aksine, 5651 sayılı Kanun’un 9. maddesi hakarete de uygulanıyordu. Bu hüküm, katalog suçlarla sınırlı olan 8. maddeden farklı olarak kişilik hakkı ihlallerinde sulh ceza hakimliğinden erişim engeli ve içeriğin çıkarılması istenmesine imkan veriyordu. Anayasa Mahkemesi 9. maddeyi iptal etmiş (E.2020/76, K.2023/172; RG 10.01.2024), iptal 10.10.2024’te yürürlüğe girmiştir. Bugün kişilik hakkı ihlalinde içerik kaldırma için izlenebilecek yollar erişim engeli ve içerik kaldırma yazımızda anlatılmıştır.
Görevli mahkeme ve süreler
İnternet yoluyla işlenen hakaret suçunda görevli mahkeme asliye ceza mahkemesidir. Şikayet herhangi bir Cumhuriyet başsavcılığına yapılabilir; savcılık dosyayı yetkili yere gönderir. Tazminat davası ise asliye hukuk mahkemesinde açılır.
| Süre | Ne kadar? | Dayanak |
|---|---|---|
| Şikayet süresi | Fiil ve failin öğrenilmesinden itibaren 6 ay | TCK m. 73/1 |
| Hakarette şikayet için üst sınır | Fiilden itibaren en geç 2 yıl | TCK m. 73/2 |
| Dava zamanaşımı | Suç tarihinden itibaren 8 yıl | TCK m. 66/1-e |
| Tazminat davası | Zararın ve failin öğrenilmesinden itibaren 2 yıl, her halde 10 yıl; fiil suç oluşturuyorsa ceza zamanaşımı | TBK m. 72 |
Sekiz yıllık dava zamanaşımı, fiil ve failin öğrenildiği tarihten bağımsız olarak suçun işlendiği günden itibaren işler (TCK m. 66/6). Uygulamada belirleyici olan ise çoğu zaman altı aylık ve iki yıllık şikayet süreleridir.
Sık yapılan hatalar
- İçeriği kaydetmeden önce kullanıcıyı engellemek veya platforma bildirmek; içerik kaldırıldığında delil de kaybolur.
- Ekran görüntüsünde bağlantı adresini, kullanıcı adını ve tarihi göstermemek.
- Failin kim olduğunu öğrendikten sonra altı aylık şikayet süresini kaçırmak.
- Hakaretin herkese açık paylaşımda yapıldığını ispatlayacak kaydı almamak; aleniyet ayrıca kanıtlanmalıdır.
- Uzlaştırma beklentisiyle hareket etmek; hakaret artık uzlaştırma kapsamında değildir.
Sık sorulan sorular
Sosyal medyada hakaretin cezası nedir?
Üç aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır. Paylaşım herkese açıksa ceza altıda bir oranında artırılır. Kamu görevlisine görevinden dolayı veya inanç ve kutsal değerler nedeniyle işlenen hakarette cezanın alt sınırı bir yıldır.
Hakaret içerikli bir gönderiyi beğenmek suç mu?
Yalnızca beğenmek, içeriği başkalarına aktarmadığı için kural olarak hakaret suçunun failliği için yeterli görülmemektedir. Gönderiyi kendi hesabından yeniden paylaşmak ise suç oluşturabilir.
Hakaret davasında uzlaşma mümkün mü?
Hayır. 7571 sayılı Kanundan sonra hakaret suçlarının tamamı uzlaştırma kapsamı dışındadır. Kamu görevlisine görevinden dolayı işlenen hakaret dışındaki hallerde önödeme uygulanır.
Kamu görevlisine sosyal medyada hakaret ettim; önödeme uygulanır mı?
Hayır. Kamu görevlisine görevinden dolayı işlenen hakaret şikayete bağlı değildir; uzlaştırma ve önödeme kapsamı dışındadır. Ceza alt sınırı bir yıl hapistir.
Şikayetten vazgeçebilir miyim?
Evet, hem soruşturma hem kovuşturma aşamasında vazgeçilebilir. Kovuşturma aşamasında vazgeçmenin sonuç doğurması sanığın kabulüne bağlıdır. Vazgeçme geri alınamaz.
Paylaşımı gördükten bir yıl sonra şikayet edebilir miyim?
Faili paylaşım tarihinde biliyorsanız altı aylık süre geçmiş olur. Failin kimliğini sonradan öğrendiyseniz altı ay o tarihten başlar; ancak hakarette şikayet, fiilden itibaren en geç iki yıl içinde yapılmalıdır.
Bu yazı, yayın ve güncelleme tarihindeki mevzuat ve kararlara göre genel bilgilendirme amacı taşır; hukuki görüş niteliğinde değildir. Somut durumunuz için bir avukata danışmanızı öneririz.
Hukuki inceleme: Av. Tamer Kulaçoğlu, Kurucu AvukatBüromuz 1993'ten bu yana aile hukuku, miras ve gayrimenkul uyuşmazlıklarında dava ve danışmanlık hizmeti veriyor.
Online Görüşme Planla