201907.01
0
1

Ticari İşletmelerin Devri

Ticari işletme, içerdiği malvarlığı unsurlarının devri için zorunlu tasarruf işlemlerinin ayrı ayrı yapılmasına gerek olmaksızın bir bütün hâlinde devredilebilirve diğer hukuki işlemlere konu olabilir. Aksi öngörülmemişse, devir sözleşmesinin duran malvarlığını, işletme değerini, kiracılık hakkını, ticaret unvanı ile diğer fikrî mülkiyet haklarını ve sürekli olarak işletmeye özgülenen malvarlığı unsurlarını içerdiği kabul olunur. Bu devir sözleşmesiyle ticari işletmeyi bir bütün hâlinde konu alan diğer sözleşmeler yazılı olarak yapılır, ticaret siciline tescil ve ilan edilir. (TTK. 11/3)

Ticari işletme, hukukumuza 6762 sayılı Ticaret Kanunu ile girmiştir. Ticari işletme, esnaf işletmesinden ayrı olup, aralarındaki sınır Cumhurbaşkanının kararıyla belirlenir.

Ticari işletme ile ilgili işlemlerin yazılı olarak yapılması gerekli olup, bu şekil TBK.12/2 uyarınca geçerlilikşeklidir.

Türk Borçlar Kanunu Düzenlemesi

Bir malvarlığını veya ticari işletmeyi aktif veya pasifleriyle birlikte bir bütün olarak devralma, TBK madde202’de düzenlenmiştir. Bir işletmenin aktif ve pasiflerin karşılıklı devralınması ya da birinin diğerine katılması yoluyla birleşmesi de aynı hükme tabi kılınmıştır. (TBK.203).

Her iki madde de düzenlenen husus, malvarlığı devirleridir.Şahıs unsurları bu devrin kapsamı dışındadır. Dolayısıyla, birleşen veya devralınan işletme veya şirketin sahip veya ortakları yer değiştirmez.

Türk Ticaret Kanunu Düzenlemesi

Türk Ticaret Kanunu’ndaki düzenlemeler, Türk Borçlar Kanunu’ndaki düzenlemelerden farklıdır. Bu nedenle, bir şirketin bir başka şirket tarafından devralınması yoluyla sona erdirilmesi ve sona eren şirket sahiplerine şirket tarafından pay verilmesihali Ticaret Kanunu’na tabidir. (TTK.136)

Ticari İşletmenin Aktif ve Pasiflerle Devri

İşletmeye ait aktif ve pasifler bir bütün halinde ve devamlılığı sağlanmak suretiyle devredilmelidir. Aktifler, işletme borçlarının doğal teminatını oluşturdukları için, devrin pasifleri de kapsaması zorunludur.

Sadece aktiflerin devrini öngören sözleşme,

  • Emredici nitelik taşıyan TBK.202/1 ile,
  • “Bütünlük”başlığını taşıyan ve son cümlesinde “ticari işletmeyi bir bütün halinde konu alan”sözleşmelerden söz ederek, aktif ve pasiflerden oluşan bütüne vurgu yapan TTK.11/3 hükmü uyarınca geçersiz kabul edilmelidir.

Ticaret ünvanı

Devreden dilerse ticaret unvanınıkapsam dışında tutabilir. Hatta, devir sözleşmesi olanak tanıyorsa veya rekabet yasağı hükmü yoksa bu unvanını kuracağı yeni işletmede dahi kullanabilir.

İşletme değeri

İşletme değeri,aksi öngörülmediyse devrin kapsamı içerisinde yer alır. İşletme değeri, işletmeye bağlı müşteri çevresini de kapsayan ve işletmenin teker teker malvarlığı unsurlarının değerleri toplamını aşan değeridir. İşletme değeri devirle birlikte devralana geçtiği için, taraflar özel olarak rekabet etmemeyi şart kılmamış olsalar bile, devredenin, devralanla rekabette bulunmama borcu altında olduğu kabul edilmelidir.

Kiracılık hakkı

Kiracılık hakkınınticari işletme ile birlikte devri için ayrıca mal sahibinin yazılı onayı gereklidir.

TBK’ nın 323/1. Maddesine göre: ‘’Kiracı, kiraya verenin yazılı rızasını almadıkça, kira ilişkisini başkasına devredemez. Kiraya veren,işyeri kiralarında haklı sebep olmadıkça bu rızayı vermekten kaçınamaz.’’

Ancak TBK.323/1 hükmünün yürürlük tarihi ertelendiğinden, yürürlük tarihi olan 01.07.2020 tarihinden itibaren işyeri kiralarında haklı sebep olmadıkça kiraya veren bu onayı vermekten kaçamayacaktır. Ticari işletme, tacire ait bir işletmede faaliyet gösteriyorsa, malvarlığı unsurları içerisinde kiracılık hakkı bulunmadığından bunun devrinden de söz edilemez.

Devir Prosedürü

Devir Sözleşmesinde Yazılı Şekil Şartı

Devir sözleşmesinin yazılı şekilde yapılması geçerlilik şartı olup, devir sözleşmesinde şu hususlar yer almalıdır:

  • Tarafların adı ve soyadı veya unvanı ile tebligat adresi
  • Ticari işletmenin sözleşme dışında bırakılan unsurları
  • Ticari işletmenin bir bütün olarak ve devamlılığını sağlayacak şekilde devredildiğine ilişkin şartsız beyan
  • Ticari işletmenin satış fiyatı ve ödeme şartları

Devir Sözleşmesinin Ticaret Siciline Tescil ve İlan Şartı

Devir sözleşmesi ticaret siciline tescil ve ilan edilmelidir. Bu tescil kurucu niteliktedir. Devir kapsamına giren unsurların devri için özel tasarruf işlemlerinin yapılmasına gerek yoktur. Kanuna göre ticari işletme, bir bütün halinde devredilir.


Ticari İşletmelerin Devri Halinde Borçların Durumu

Pasiflerin devralana intikali için ayrıca alacaklıların rızasına gerek yoktur. Bildirim ve duyuru tarihinden itibaren, başka bir işleme gerek kalmaksızın, devralan, alacaklılara ve üçüncü kişilere karşı sorumlu olur.  Bu sorumluluk her borcun tabi olduğu zamanaşımı süresince devam eder.

Ticari işlemenin devri halinde borç, esas itibariyle taraf iradeleri nedeniyle değil, kanun gereği devralana intikal ettiği için, devralan kendisi tarafından bilinmeyen borçlardan da sorumlu olur. Hatta aralarında belirli borçlardan sorumlu olacağını kararlaştırmış olsalar bile bu anlaşma iç ilişkide hüküm ifade eder. Alacaklılara karşı hüküm ifade etmez.

Ticari işletmeyi devreden, devrin gerçekleşmesi ile birlikte borç ödeme yükümlülüğünden kurtulmaz.


Borçlar Kanunu’na göre,

Devreden muaccel (hemen ödenmesi gereken) borçlar için devrin, devralan tarafından alacaklılara bildirimi ve duyurulması tarihinden itibaren,

Müeccel (daha sonra ödenmesi gereken) borçlar için muacceliyet tarihinden itibaren, 2 yıl süreyle birlikte devreden ile birlikte müteselsilen sorumlu olur.


Ticari İşletme Devrinin İş Hukuku Açısından Sonuçları:

Ticari işletmenin devri konusunda çalışanların durumu ise işyeri ve işyerinin bir bölümü hukuki işleme dayalı olarak başka birine devredildiğinde, devir tarihinde işyerinde veya bir bölümünde mevcut olan iş sözleşmeleri bütün hak ve yükümlülükleri ile birlikte devralana geçer. Devreden işverenin sorumluluğu devir tarihinden itibaren iki yıl ile sınırlıdır. Devreden veya devralan işveren, iş sözleşmesini sırf işyerinin veya işyerinin bir bölümünün devri neden dolayı feshedemez ve devir için işçi yönünden haklı sebep oluşturmaz.

 

TİCARİ İŞLETME DEVRİNİN SONUÇLARI

1. Tacir Sıfatının Sona Ermesi

Ticari işletme devri sonucu, devreden başka bir ticari işletmenin sahibi değil ise “tacir” sıfatını kaybeder.

 2. İşletmeye Tahsis Olunan Unsurların Devralana Geçmesi

Kural olarak, ticari işletmenin devri ile birlikte, işletmeye daimi olarak tahsis olunan tüm unsurlar devralana geçer.

 3.Devreden ile Devralan Arasında Rekabet Yasağı

Rekabet yasağı iki yıl devreden ve devralan arasında devam eder.

 4. Ticari İşletmenin Borçları Açısından Sorumluluk

Bildirim ve ilandan itibaren 2 boyunca devreden ve devralan, borçlardan müteselsilen sorumlu olurlar.


Yorum Yapın

Eposta adresiniz yayınlanmayacak.İşeretli alanları doldurmak zorunludur. *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.