5651 sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanun, 29 Temmuz 2020’de kabul edilen 7253 sayılı Kanunla önemli ölçüde değiştirildi. Kamuoyunda “sosyal medya kanunu” olarak anılan bu düzenleme, internetin ve sosyal medyanın etkisini dikkate alarak büyük platformlara Türkiye’ye özgü yükümlülükler getirdi.
Bu yazıda sosyal ağ sağlayıcıların yükümlülüklerini, bu yükümlülüklere uyulmamasının yaptırımlarını, 2022’de 7418 sayılı Kanunla getirilen dezenformasyon suçunu ve 2026’da yapılan son değişiklikleri ele alıyoruz. Erişim engeli kararlarının hangi usulle verildiğini erişimin engellenmesi kararı yazımızda, bir içeriği kaldırtmak için izlenecek pratik yolları ise içerik kaldırma yazımızda anlattık.
- Kimleri kapsar?
- Türkiye’den günlük erişimi bir milyonu aşan sosyal ağ sağlayıcıları; bazı yükümlülükler 10 milyon eşiğinde ağırlaşır.
- Temel yükümlülükler?
- Türkiye’de temsilci, başvurulara 48 saatte cevap, altı aylık raporlama, verilerin Türkiye’de barındırılması için tedbir.
- Yaptırımlar?
- Kademeli idari para cezası, reklam yasağı ve sulh ceza hakimi kararıyla bant daraltma.
- 2026’da ne değişti?
- Denetim Siber Güvenlik Başkanlığı’na geçti; 1 Kasım 2026’dan itibaren 15 yaş altına hizmet yasağı ve yaş doğrulama zorunluluğu başlıyor.
Kanunun gelişimi: 2020’den 2026’ya
5651 sayılı Kanun 2007’de, sosyal medyanın bugünkü yaygınlığa ulaşmadığı bir dönemde çıkarıldı. Bu platformlar yoluyla işlenen suçlardaki artış, yurt dışındaki şirketlere ulaşmadaki güçlük ve kullanıcı başvurularının cevapsız kalması, kanunun sosyal ağlara özgü hükümlerle güncellenmesine yol açtı.
| Düzenleme | Yürürlük | Başlıca içerik |
|---|---|---|
| 7253 sayılı Kanun | RG 31.07.2020; sosyal ağ hükümleri 01.10.2020 | “Sosyal ağ sağlayıcı” kavramı, temsilci, 48 saatlik cevap, raporlama, veri barındırma, reklam yasağı ve bant daraltma |
| 7418 sayılı Kanun | RG 18.10.2022 | TCK 217/A dezenformasyon suçu, internet haber siteleri, 10 milyon eşiği, adli mercilere bilgi verme, küresel ciroya dayalı ceza |
| 7578 sayılı Kanun | RG 01.05.2026; sosyal ağ hükümleri 01.11.2026 | 15 yaş altına hizmet yasağı, yaş doğrulama, ebeveyn denetimi, acil kararlarda bir saatlik süre, dijital oyun platformları |
| 7590 sayılı Kanun | RG 31.07.2026 | BTK’nın 5651 kapsamındaki görevlerinin Siber Güvenlik Başkanlığı’na devri |
Sosyal ağ sağlayıcı kimdir?
7253 sayılı Kanunla 5651 sayılı Kanun’a eklenen tanıma göre sosyal ağ sağlayıcı, sosyal etkileşim amacıyla kullanıcıların internet ortamında metin, görüntü, ses, konum gibi içerikleri oluşturmasına, görüntülemesine veya paylaşmasına imkan sağlayan gerçek veya tüzel kişilerdir. Instagram, Facebook, X, YouTube ve TikTok bu tanımın tipik örnekleridir. Anayasa Mahkemesi, tanımın belirsiz olduğu iddiasını 11.10.2023 tarihli kararında yerinde görmemiştir.
Kanunun diğer aktörlerinden farkı şöyle özetlenebilir:
- İçerik sağlayıcı: İçeriği üreten veya sağlayan kişi. Paylaşımı yapan kullanıcı, içeriğinden kendisi sorumludur.
- Yer sağlayıcı: İçerikleri barındıran sistemleri sağlayan veya işleten kişi. İçeriği kontrol etmekle yükümlü değildir; ancak hukuka aykırılık usulüne uygun bildirildiğinde içeriği kaldırmak zorundadır. Bu yükümlülüğe aykırılığın idari para cezası 7253 sayılı Kanunla 100.000 TL ile 1.000.000 TL arasına çıkarıldı (m. 5/6); Anayasa Mahkemesi bu artışı Anayasa’ya aykırı bulmadı.
- Sosyal ağ sağlayıcı: Kullanıcıların içerik paylaştığı platform. Yer sağlayıcıya ait yükümlülüklerin yanında, ek madde 4’teki özel yükümlülüklere tabidir.
Kanundaki sabit tutarlı idari para cezaları her yıl yeniden değerleme oranında artırılır. Bu nedenle yazıdaki tutarlar kanundaki ilk tutarlardır; güncel miktarlar daha yüksektir.
Türkiye’de temsilci zorunluluğu
Türkiye’den günlük erişimi bir milyonu aşan yurt dışı kaynaklı sosyal ağ sağlayıcılar, Türkiye’de en az bir temsilci belirlemek ve bunu Siber Güvenlik Başkanlığı’na (31 Temmuz 2026’ya kadar BTK) bildirmek zorundadır. Temsilcinin iletişim bilgileri sitede kolayca görülebilir ve doğrudan erişilebilir olmalıdır. Temsilci gerçek kişi ise Türk vatandaşı olmalıdır.
7418 sayılı Kanunla günlük erişimi 10 milyonu aşan platformlar için kural ağırlaştırıldı: temsilci, platformun teknik, idari, hukuki ve mali tüm konularında tam yetkili ve sorumlu olmalı; tüzel kişi ise doğrudan sosyal ağ sağlayıcının sermaye şirketi şeklinde kurduğu bir şube olmalıdır. Temsilci atanmazsa yaptırımlar kademeli olarak uygulanır:
- BildirimBaşkanlık yükümlülüğü bildirir ve 30 gün süre tanır.
- 10 milyon TL idari para cezası30 gün içinde temsilci atanmazsa verilir.
- 30 milyon TL ek idari para cezasıCezanın tebliğinden itibaren 30 gün içinde yükümlülük yerine getirilmezse verilir.
- Reklam yasağıTürkiye’de vergi mükellefi olan kişilerin platforma yeni reklam vermesi yasaklanır; bu kapsamda yeni sözleşme ve para transferi yapılamaz.
- Bant genişliğinin yüzde 50 daraltılmasıReklam yasağından itibaren üç ay içinde yükümlülük yerine getirilmezse Başkan’ın başvurusu üzerine sulh ceza hakimi karar verir.
- Yüzde 90’a kadar daraltmaİlk karardan itibaren 30 gün içinde yükümlülük yerine getirilmezse ikinci başvuruyla daraltma yüzde 90’a kadar çıkarılabilir. Hakim, hizmetin niteliğine göre yüzde 50’den az olmamak üzere daha düşük bir oran belirleyebilir.
Temsilci sonradan atanırsa verilen idari para cezalarının dörtte biri tahsil edilir, reklam yasağı kaldırılır ve bant daraltma kararları kendiliğinden hükümsüz kalır. Uygulamada büyük platformların önemli bir kısmı 2021 yılı içinde Türkiye’de temsilci atamıştır.
Kullanıcı başvurularına 48 saatte cevap
Günlük erişimi bir milyonu aşan yurt içi ve yurt dışı kaynaklı sosyal ağ sağlayıcılar, içerik nedeniyle kişilik hakları veya özel hayatının gizliliği ihlal edilen kişilerin başvurularına en geç 48 saat içinde cevap vermek zorundadır. Olumsuz cevap gerekçeli olmalıdır. Bu yükümlülüğe uymayan platforma 5 milyon TL idari para cezası öngörülmüştür.
Yükümlülüğün yürürlükteki metni 5651 sayılı Kanun’un 9 ve 9/A maddelerine dayanan başvurulara atıf yapmaktadır. 9. madde Anayasa Mahkemesi kararıyla 10 Ekim 2024’te yürürlükten kalktığı için bu atıf tartışma yaratmıştı. 7578 sayılı Kanunla başvuru yükümlülüğünün kapsamı genişletildi; değişiklik 1 Kasım 2026’da yürürlüğe girecek.
Hukuka aykırılığı hakim veya mahkeme kararıyla tespit edilen içerik sosyal ağ sağlayıcıya bildirildiği halde 24 saat içinde kaldırılmaz veya erişime engellenmezse, sosyal ağ sağlayıcı doğan zararın tazmininden sorumlu olur. Bunun için önce içerik sağlayıcıya başvurmak veya ona dava açmak şartı aranmaz.
Bu kural, örneğin bir paylaşım yüzünden müşteri kaybeden bir işletmenin maddi zararını platformdan da isteyebilmesine imkan verir. Kendi başvurunuzu nasıl hazırlayacağınızı içerik kaldırma rehberimizde anlattık.
Raporlama, şeffaflık ve veri barındırma
Günlük erişimi bir milyonu aşan sosyal ağ sağlayıcılar, altı ayda bir Türkçe rapor hazırlayıp Başkanlığa sunmak zorundadır. Rapor, içerik çıkarma ve erişim engeli kararlarına uyum ile kullanıcı başvurularına ilişkin istatistik ve kategorik bilgileri içerir; başvurulara ilişkin kısım kişisel veriler çıkarılarak platformun sitesinde de yayımlanır. İlk raporun Haziran 2021’de sunulması öngörülmüştü. Raporlama yükümlülüğüne uymamanın yaptırımı 10 milyon TL idari para cezasıdır.
7418 sayılı Kanunla raporun kapsamı genişletildi ve yeni şeffaflık yükümlülükleri getirildi:
- Algoritmalar: Başlık etiketleri, öne çıkarılan veya erişimi azaltılan içeriklere ilişkin algoritmalar ile reklam ve şeffaflık politikaları raporda yer alır.
- Öneri sistemleri: Kullanıcıya içerik önerirken kullanılan parametreler açıkça gösterilir; kullanıcılara tercihlerini güncelleme ve kişisel verilerinin kullanımını sınırlama imkanı tanınır.
- Reklam kütüphanesi: Reklamın içeriği, reklam veren, süre ve hedef kitle bilgileri bir kütüphanede yayımlanır.
- Çocuklar ve kriz planı: Çocuklara yönelik hizmetlerde özel tedbirler alınır; kamu güvenliğini ve sağlığını etkileyen olağanüstü durumlar için kriz yönetim planı hazırlanır.
Veri barındırma konusunda kanun, günlük erişimi bir milyonu aşan sosyal ağ sağlayıcılara Türkiye’deki kullanıcılarına ait verileri Türkiye’de barındırma konusunda “gerekli tedbirleri alma” yükümlülüğü yükler. Kanunun lafzı, Türkiye’de veri barındırmaya yönelik bir tedbir alma yükümlülüğü öngörür. Kişisel verilerin yurt dışına aktarımı ise ayrıca 6698 sayılı KVKK’ya tabidir.
Kararlara uyum, bilgi verme ve küresel ciro cezası
Sosyal ağ sağlayıcılar, erişim engeli ve içerik çıkarma kararlarını derhal ve en geç dört saat içinde yerine getirmek zorundadır. 7578 sayılı Kanunla, günlük erişimi 10 milyonu aşan platformlar 1 Kasım 2026’dan itibaren kamu düzeni, milli güvenlik ve can güvenliği gibi gerekçelerle verilen acil kararları (5651 m. 8/A) en geç bir saat içinde uygulamak zorunda olacak.
7418 sayılı Kanunla getirilen diğer yükümlülükler şunlardır:
- Adli mercilere bilgi verme: Çocukların cinsel istismarı (TCK m. 103), halkı yanıltıcı bilgiyi alenen yayma (m. 217/A), devletin birliğini ve ülke bütünlüğünü bozma (m. 302), anayasal düzene karşı suçlar ve devlet sırlarına karşı suçlar ile casusluk suçlarında, içeriği oluşturan veya yayan faile ulaşmak için gerekli bilgiler soruşturmada savcılığın, kovuşturmada mahkemenin talebi üzerine verilir. Bilgi verilmezse Cumhuriyet başsavcılığının talebiyle Ankara sulh ceza hakimliği bant genişliğinin yüzde 90 daraltılmasına karar verebilir.
- Kolluğa bildirim: Kişilerin can ve mal güvenliğini tehlikeye sokan içerik öğrenildiğinde ve gecikmesinde sakınca varsa içerik ve içeriği oluşturana ilişkin bilgiler yetkili kolluk birimleriyle paylaşılır.
- Küresel ciro cezası: Kanunda sayılan bazı yükümlülüklerin ihlalinde, platforma bir önceki takvim yılındaki küresel cirosunun yüzde üçüne kadar idari para cezası verilebilir.
Kişilik hakkı veya özel hayat ihlali nedeniyle sahte hesaplardan yapılan paylaşımlarda failin kimliğine ulaşmanın yolları ayrı bir konudur; bunu sahte hesaptan hakaret yazımızda ele aldık.
7418 sayılı Kanun ve dezenformasyon suçu (TCK 217/A)
Bu yazının ilk yayımlandığı 2020’de “yalan haber ve dezenformasyonla mücadele” amacıyla bir düzenleme yapılması bekleniyordu. Bu düzenleme, 13 Ekim 2022’de kabul edilip 18 Ekim 2022’de yürürlüğe giren 7418 sayılı Basın Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’la hayata geçti. Kanun iki önemli yenilik getirdi: internet haber sitelerini Basın Kanunu kapsamına alan düzenleme ve TCK’ya eklenen “halkı yanıltıcı bilgiyi alenen yayma” suçu.
Suçun unsurları ve cezası
TCK m. 217/A’ya göre, sırf halk arasında endişe, korku veya panik yaratmak saikiyle, ülkenin iç ve dış güvenliği, kamu düzeni ve genel sağlığı ile ilgili gerçeğe aykırı bir bilgiyi, kamu barışını bozmaya elverişli şekilde alenen yayan kişi bir yıldan üç yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır.
- Gerçeğe aykırı bilgi: Suç, olgulara ilişkin yanlış bilgiyi kapsar; düşünce ve eleştiri açıklamaları bu kapsamda değerlendirilmez.
- Özel saik: Failin amacı halk arasında endişe, korku veya panik yaratmak olmalıdır.
- Konu: İç ve dış güvenlik, kamu düzeni veya genel sağlık.
- Elverişlilik ve alenilik: Yayın kamu barışını bozmaya elverişli olmalı ve alenen yapılmalıdır.
- Nitelikli hal: Fail suçu gerçek kimliğini gizleyerek veya bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlerse ceza yarı oranında artırılır. Sahte veya anonim hesaptan paylaşım bu kapsamda değerlendirilebilir.
Anayasa Mahkemesi ve uygulama
Anayasa Mahkemesi, 217/A maddesinin iptali istemini 2023 yılında verdiği kararla (E.2022/129, K.2023/189) reddetmiştir. Yargıtay uygulamasında ise özel saikin ve kamu barışını bozmaya elverişliliğin somut olarak ortaya konması aranmaktadır. Örneğin Yargıtay 8. Ceza Dairesi’nin 29.02.2024 tarihli, E.2023/4112, K.2024/1966 sayılı kararında, yanlış bir paylaşımı kısa sürede silip düzeltme yapan bir gazeteci hakkında, özel saik ve kamu barışını bozmaya elverişlilik ortaya konulamadığı gerekçesiyle mahkumiyet kararı bozulmuştur.
Paylaşmak da yaymaktır. Suçun hareketi “yaymak” olduğundan, içeriği ilk üreten kişinin yanında onu alenen paylaşan kişiler de soruşturma kapsamına girebilir. Doğruluğundan emin olmadığınız güvenlik veya sağlık iddialarını paylaşmadan önce kaynağını kontrol edin.
2026 değişiklikleri: 15 yaş sınırı ve yaş doğrulama
1 Mayıs 2026’da Resmi Gazete’de yayımlanan 7578 sayılı Kanunla sosyal ağ sağlayıcılara çocukların korunmasına yönelik yeni yükümlülükler getirildi. Bu yükümlülükler 1 Kasım 2026’da yürürlüğe girecek. Uygulamanın ayrıntıları, 10 Ekim 2026’da yayımlanan Sosyal Ağ Sağlayıcı Tarafından Çocuklara Özgü Ayrıştırılmış Hizmet Sunulmasına ve Yaş Doğrulamaya İlişkin Yönetmelik ile belirlendi.
Platformlar ayrıca ebeveyn denetim araçları sunmak, satın alma ve aboneliklerde ebeveyn onayı aramak ve ücretsiz, Türkçe itiraz kanalları oluşturmak zorundadır. Çocukların korunmasına ilişkin yükümlülüklerin ihlalinde de küresel cironun yüzde üçüne kadar idari para cezası öngörülmüştür. Aynı Kanun, dijital oyun platformları için yaş derecelendirmesi ve temsilci yükümlülüğü gibi ayrı kurallar da getirmiştir.
Denetim kimde? BTK’dan Siber Güvenlik Başkanlığı’na
31 Temmuz 2026’da yürürlüğe giren 7590 sayılı Kanunla Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu’nun 5651 sayılı Kanun kapsamındaki görevleri Siber Güvenlik Başkanlığı’na devredildi. Sosyal ağ sağlayıcılara bildirim yapmak, temsilci yükümlülüğünü denetlemek, idari para cezası ve reklam yasağı vermek ile bant daraltma için sulh ceza hakimliğine başvurmak artık Siber Güvenlik Başkanı’nın yetkisindedir. Erişim Sağlayıcıları Birliği’nin denetimi de Başkanlığa geçmiştir. Başkanlık ikincil düzenlemelerini çıkarana kadar mevcut yönetmelikler uygulanmaya devam ediyor.
Bu değişiklik kullanıcı açısından başvuru mercilerini de etkiler: özel hayatın gizliliğine ilişkin 9/A başvuruları artık Siber Güvenlik Başkanlığı’na yapılır. Sosyal medya üzerinden işlenen suçlara genel bir bakış için internet suçları ve cezaları rehberimize bakabilirsiniz.
Sık yapılan hatalar
- Platforma yapılan başvuruyu ve tarihini kayıt altına almamak; 48 saatlik sürenin aşıldığını sonradan ispat edememek.
- Platforma yapılan başvurunun dava ve şikayet sürelerini durdurduğunu düşünmek.
- Mahkeme kararını platforma bildirmemek ve böylece 24 saatlik tazminat sorumluluğunu işletmemek.
- Doğrulanmamış güvenlik veya sağlık iddialarını “sadece paylaştım” düşüncesiyle yaymak.
- BTK’ya ilişkin eski başvuru bilgilerine güvenip Siber Güvenlik Başkanlığı’ndaki güncel usulü kontrol etmemek.
Sık sorulan sorular
Sosyal medyadaki bir içerik nedeniyle doğrudan platforma başvurabilir miyim?
Evet. Türkiye’den günlük erişimi bir milyonu aşan sosyal ağ sağlayıcılar kişilik hakları ve özel hayata ilişkin başvurulara 48 saat içinde, olumsuzsa gerekçeli olarak cevap vermek zorundadır.
Platform mahkeme kararına uymazsa tazminat isteyebilir miyim?
Evet. Hukuka aykırılığı mahkeme kararıyla tespit edilen içerik bildirildiği halde 24 saat içinde kaldırılmazsa sosyal ağ sağlayıcı doğan zarardan sorumludur. Önce içerik sahibine dava açmanız gerekmez.
Dezenformasyon suçunun cezası nedir?
TCK m. 217/A’ya göre bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası. Fail gerçek kimliğini gizleyerek veya bir örgütün faaliyeti çerçevesinde hareket ederse ceza yarı oranında artırılır.
Sahte hesaptan hakaret edildi; kanun failin bulunmasını kolaylaştırıyor mu?
Temsilci yükümlülüğü sayesinde adli makamların platformlara ulaşması kolaylaştı. Ancak bilgi verme yükümlülüğü kanunda belirli suçlarla sınırlıdır ve hakaret bunlar arasında sayılmamıştır. Hakaret soruşturmalarında savcılık, genel hükümlere göre platformdan bilgi talep eder.
15 yaş sınırı ne zaman başlıyor?
1 Kasım 2026’da. Bu tarihten sonra açılan hesaplarda yaş doğrulama zorunludur; daha önce açılmış hesapların da 31 Mart 2027’ye kadar doğrulanması gerekir.
Bu yazı, yayın ve güncelleme tarihindeki mevzuat ve kararlara göre genel bilgilendirme amacı taşır; hukuki görüş niteliğinde değildir. Somut durumunuz için bir avukata danışmanızı öneririz.
Hukuki inceleme: Av. Tamer Kulaçoğlu, Kurucu AvukatBüromuz 1993'ten bu yana aile hukuku, miras ve gayrimenkul uyuşmazlıklarında dava ve danışmanlık hizmeti veriyor.
Online Görüşme Planla