Koşullu salıverilme, halk arasında şartlı tahliye olarak bilinen ve hapis cezasına mahkum olan kişinin cezasının tamamını çekmeden, kanunda belirtilen kısmını iyi halle geçirdikten sonra salıverilmesini sağlayan kurumdur. Salıverilen hükümlü denetim süresini kurallara uygun geçirirse cezası infaz edilmiş sayılır.
Koşullu salıverilme, hükümlüler ve yakınları için en çok hesaplanan, ancak en çok yanlış anlaşılan konulardan biridir. Oranlar suç türüne göre değişir; tekerrür, birden fazla ceza ve geçici maddeler hesabı etkiler. Bu yazıda 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun m. 107’deki şartları, Ekim 2026 itibarıyla uygulanan infaz oranlarını, hesaplama yöntemini, denetim süresini ve geri alma sebeplerini ele alıyoruz.
- Genel oran nedir?
- Süreli hapis cezalarında cezanın yarısı. Bazı suçlarda üçte iki veya dörtte üç uygulanır.
- Müebbet hapiste?
- Müebbet hapiste 24 yıl, ağırlaştırılmış müebbet hapiste 30 yıl iyi halle geçirilmelidir.
- Kim karar verir?
- Kurum idare ve gözlem kurulunun raporu üzerine infaz hakimliği.
- Geri alınabilir mi?
- Evet. Denetim süresinde hapis gerektiren kasıtlı bir suç işlenir veya yükümlülüklere uymamakta ısrar edilirse koşullu salıverilme geri alınır.
Koşullu salıverilme nedir?
Koşullu salıverilme, ceza infaz sisteminin hükümlünün iyileştirilmesini ve topluma kazandırılmasını amaçlayan aşamalı yapısının son halkasıdır. Hükümlü, cezasının kanunda belirtilen kısmını ceza infaz kurumunda iyi halle geçirdiğinde infaz hakiminin kararıyla salıverilir. Cezanın kalan kısmı, denetim süresi olarak dışarıda geçirilir.
Koşullu salıverilme, hükümlünün iyi haline bağlı bir imkandır. Sürenin dolması tek başına yeterli değildir; kurumdaki davranışların olumlu değerlendirilmesi gerekir. Uygulamada sıkça karıştırılan denetimli serbestlik ise koşullu salıverilme tarihinden önceki dönemin kurum dışında geçirilmesini ifade eder. Ayrıntı için denetimli serbestlik yazımıza bakabilirsiniz.
Koşullu salıverilmenin şartları
- Kanunda belirtilen sürenin dolması: Hükümlünün, mahkum olduğu cezaya ve suçun türüne göre belirlenen süreyi ceza infaz kurumunda veya denetimli serbestlikte geçirmiş olması gerekir. Gözaltında ve tutuklulukta geçen süreler bu hesaptan mahsup edilir.
- İyi hal: Hükümlünün kurum kurallarına uyması, haklarını iyi niyetle kullanması, yükümlülüklerini eksiksiz yerine getirmesi ve topluma uyum sağlamaya hazır olduğunun anlaşılması gerekir. İyi hal, kurum idare ve gözlem kurulu tarafından disiplin kurulunun görüşü de alınarak değerlendirilir. Bu değerlendirme dönemsel olarak, en geç altı ayda bir yapılır.
- İnfaz hakiminin kararı: Koşullu salıverilme kararını, kurumun gönderdiği rapor üzerine infaz hakimliği verir. Hükümlünün disiplin cezaları ve iyileştirme programlarına katılımı bu kararda belirleyicidir.
İyi hal değerlendirmesinde özellikle kurumda alınan disiplin cezaları önem taşır. Hücreye koyma veya ziyaret yasağı gibi ağır disiplin cezaları, iyi halin kaldırılmasına ve açık kuruma ayrılmanın gecikmesine yol açabilir. Kurum içindeki eğitim, meslek edindirme ve iyileştirme programlarına katılım ise olumlu değerlendirilir. Bazı ağır suçlarda ve on yıl veya daha fazla süreli cezalarda iyi hal değerlendirmesine Cumhuriyet başsavcısı veya görevlendireceği bir savcı da katılır. İyi hal görülmemesi kararına karşı da infaz hakimliğine şikayet yolu açıktır.
Koşullu salıverilme, hükümlünün mahkumiyetini ortadan kaldırmaz. Hükümlü salıverildikten sonra da denetim süresi bitinceye kadar ceza infaz edilmiş sayılmaz; adli sicil kaydı devam eder. Kasten işlenen suçtan hapis cezasına mahkumiyete bağlı TCK m. 53’teki hak yoksunlukları bakımından ise koşullu salıverilen hükümlünün bazı haklarını kullanabilmesine ilişkin özel kurallar vardır; velayet, vesayet ve kayyımlık yetkileri gibi yoksunlukların kaldırılmasına mahkemece karar verilebilir.
2026 itibarıyla infaz oranları
Genel koşullu salıverilme oranı, 2020 yılında yürürlüğe giren 7242 sayılı Kanun ile cezanın üçte ikisinden yarısına indirilmiştir. Bununla birlikte kanun, belirli suçlar için daha yüksek oranlar öngörmüştür. Aşağıdaki tablo, uygulamada esas alınan oranları özetlemektedir:
| Oran | Uygulandığı başlıca suçlar ve haller |
|---|---|
| 1/2 (genel kural) | Aşağıda sayılmayan bütün süreli hapis cezaları. Örneğin hırsızlık, dolandırıcılık, basit kasten yaralama, kullanmak için uyuşturucu bulundurma. |
| 2/3 | Kasten öldürme (TCK m. 81, 82, 83); kasten yaralamanın mağdurun yüzünde sürekli değişikliğe yol açan hali (TCK m. 87/2-d); işkence ve eziyet (TCK m. 94-96); basit cinsel saldırı (TCK m. 102/1); reşit olmayanla cinsel ilişkinin temel hali (TCK m. 104/1); cinsel taciz (TCK m. 105); özel hayata ve hayatın gizli alanına karşı suçlar (TCK m. 132-138); suç örgütü kurma, yönetme ve üyelik (TCK m. 220) ile örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen suçlar; devlet sırlarına karşı suçlar ve casusluk; mükerrirler; çocuk hükümlülerde cinsel suçlar, uyuşturucu ticareti ve terör suçları. |
| 3/4 | Yetişkin hükümlülerde nitelikli cinsel saldırı (TCK m. 102/2), çocukların cinsel istismarı (TCK m. 103), reşit olmayanla cinsel ilişkinin nitelikli halleri (TCK m. 104/2-3) ve uyuşturucu madde imal ve ticareti (TCK m. 188); terör suçları. |
| Müebbet hapis | 24 yıl iyi halle infaz. |
| Ağırlaştırılmış müebbet hapis | 30 yıl iyi halle infaz. |
Terör suçlarında ve örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen bazı suçlarda müebbet cezalar için daha uzun sabit süreler öngörülmüştür. Birden fazla müebbet hapis cezasına veya müebbet ile süreli hapis cezasına birlikte mahkumiyet halinde de kanun daha uzun sabit süreler belirler (5275 m. 107/3). Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına terör suçları gibi bazı suçlardan mahkum olanlar hakkında ise koşullu salıverilme hükümleri hiç uygulanmaz. Suç türüne ilişkin özel oranlar için uyuşturucu ticareti ve kasten öldürme yazılarımıza bakabilirsiniz.
Koşullu salıverilme nasıl hesaplanır?
Hesaplama, kesinleşmiş cezanın uygulanacak oranla çarpılmasıyla başlar. Ardından gözaltı ve tutuklulukta geçen süreler düşülür ve denetimli serbestlik imkanı varsa bu süre de dikkate alınır.
- Cezayı ve oranı belirleyinÖrneğin genel bir suçtan 6 yıl hapis cezası için oran 1/2’dir; koşullu salıverilme için 3 yıl iyi halle geçirilmelidir. Kasten öldürmeden 15 yıl hapis cezasında oran 2/3’tür; bu süre 10 yıl olur.
- Mahsup edilecek süreleri düşünGözaltı ve tutuklulukta geçen süreler infaz süresinden düşülür. Bazı adli kontrol yükümlülüklerinde geçen süreler de kanunda belirtilen oranlarda mahsup edilir.
- Denetimli serbestlik süresini çıkarınGenel kurala göre koşullu salıverilmeye bir yıl kala, şartları varsa denetimli serbestlik uygulanır. 6 yıllık örnekte hükümlü yaklaşık 2 yıl kurumda kaldıktan sonra denetimli serbestliğe çıkabilir.
- Geçici maddeleri ve 7550 şartını kontrol edinSuç 31.07.2023 veya öncesinde işlenmişse ve istisna kapsamında değilse ilave üç yıllık denetimli serbestlik imkanı doğabilir. 4 Haziran 2025’ten sonra işlenen suçlarda ise koşullu salıverilmeye kadar geçmesi gereken sürenin en az onda birinin kurumda geçirilmesi gerekir.
- Müddetnameyi kontrol edinKesin tarihler infaz savcılığının düzenlediği müddetnamede yer alır. Hesaplama hatası varsa düzeltilmesi için infaz hakimliğine başvurulabilir.
Bu örnekler yalnızca yöntemi göstermektedir. Birden fazla cezanın toplanması, farklı oranlara tabi suçların bir arada bulunması, disiplin cezaları ve iyi hal değerlendirmesi gerçek tahliye tarihini değiştirebilir. Kesin bilgi için dosyaya özgü müddetname esas alınmalıdır.
Tekerrür, birden fazla ceza ve çocuk hükümlüler
- Tekerrür (TCK m. 58, 5275 m. 108): Önceki bir mahkumiyet kesinleştikten sonra kanunda belirtilen süreler içinde yeni bir suç işleyen kişi mükerrir sayılır. Mükerrirler süreli hapiste cezanın üçte ikisini, müebbet hapiste 33 yılı, ağırlaştırılmış müebbet hapiste 39 yılı iyi halle geçirdikten sonra koşullu salıverilebilir; suça özgü oran üçte ikiden yüksekse o oran uygulanır (5275 m. 108/1). Tekerrür nedeniyle eklenecek süre, tekerrüre esas alınan cezanın en ağırından fazla olamaz. 7550 sayılı Kanun’la (RG 04.06.2025) ikinci kez tekerrürde süreli hapis için oran dörtte üç olarak belirlenmiş ve bu sınırın ikinci tekerrürde uygulanmayacağı hükme bağlanmıştır. Önceki metin ikinci kez tekerrürde koşullu salıverilmeyi tanımıyordu; bu nedenle eski tarihli Yargıtay kararları güncel metinle karşılaştırılarak okunmalıdır.
- Birden fazla ceza: Kesinleşmiş birden fazla hapis cezası varsa cezalar toplanır ve koşullu salıverilme toplam ceza üzerinden hesaplanır. Farklı oranlara tabi suçlarda her ceza kendi oranıyla hesaplanıp toplanır.
- Çocuk hükümlüler: Suçu on sekiz yaşından önce işleyen hükümlüler bakımından, yetişkinlerde 3/4 oranına tabi bazı suçlarda 2/3 oranı uygulanır. Çocuklara ilişkin infaz kuralları ayrıca daha lehe hesaplama esasları içerir.
Ağır hastalık, engellilik veya ileri yaş nedeniyle hayatını kurumda yalnız idame ettiremeyen hükümlüler için cezanın infazının ertelenmesi (5275 m. 16) ve konutta infaz (5275 m. 110) gibi ayrı imkanlar da vardır. 7550 sayılı Kanun, konutta infazın kapsamını genişletmiştir.
Denetim süresi ve yükümlülükler
Koşullu salıverilen hükümlü, salıverilme tarihinden itibaren bir denetim süresine tabi tutulur. Süreli hapis cezalarında denetim süresi, kural olarak koşullu salıverilmeden sonra kalan ceza süresi kadardır ve hak ederek tahliye tarihini aşamaz. İnfaz hakimi, bu süre içinde hükümlüye denetimli serbestlik yükümlülükleri yükleyebilir:
- Belirli bir bölgede ikamet etme veya belirli bir bölgeden ayrılmama.
- Belirli aralıklarla denetimli serbestlik müdürlüğüne başvurma.
- Bir meslek veya sanat edinmek amacıyla eğitim programına katılma veya bir işte çalışma.
- Bağımlılık veya davranış sorunlarına yönelik tedavi ve iyileştirme programlarına katılma.
İnfaz hakimi, hükümlünün durumuna göre denetim süresinde hiçbir yükümlülük öngörmeyebilir veya belirlediği yükümlülükleri sonradan kaldırabilir. Denetim süresi iyi halle geçirildiğinde ceza infaz edilmiş sayılır; adli sicil kaydı silinerek arşive alınır. Bu konu için adli sicil kaydının silinmesi yazımıza bakabilirsiniz.
Koşullu salıverilmenin geri alınması
Koşullu salıverilme kesin bir hak değildir; denetim süresi içindeki davranışlar sonucu belirler. 5275 m. 107/12 ve devamına göre:
- Geri alma sebepleri: Hükümlünün denetim süresi içinde kasıtlı bir suç işlemesi ve bu suç nedeniyle hapis cezasına mahkum olması veya infaz hakimince yapılan uyarıya rağmen yükümlülüklere uymamakta ısrar etmesi.
- Sonuç: Yeni suç halinde, koşullu salıverilme tarihinden sonra işlenen her suç için verilen hapis cezasının iki katı kadar süre, kalan cezadan aynen infaz edilmek üzere geri alınır. Yükümlülük ihlalinde ise ihlal tarihi ile hak ederek tahliye tarihi arasındaki sürenin ne kadarının infaz edileceğine infaz hakimi karar verir.
- Tekrar yararlanamama: Koşullu salıverilmesi geri alınan hükümlü, aynı hükümle ilgili olarak yeniden koşullu salıverilmeden yararlanamaz.
- Sınır: Denetim süresi dolduktan sonra işlenen suçlar geri almaya sebep olmaz. Yargıtay uygulamasına göre yalnızca adli para cezası gerektiren veya taksirli suçlar da kural olarak geri alma sebebi sayılmaz.
İki kat kuralı ağırdır. Denetim süresinde işlenen ve bir yıl hapisle sonuçlanan bir kasıtlı suç, kalan cezadan iki yılın yeniden kurumda çektirilmesine yol açabilir. Denetim süresi boyunca bu risk hiç göz ardı edilmemelidir.
2020-2026 infaz değişiklikleri
| Kanun | Getirdiği başlıca değişiklik |
|---|---|
| 7242 (2020) | Genel koşullu salıverilme oranı 2/3’ten 1/2’ye indirildi; belirli suçlar için 2/3 ve 3/4 oranları getirildi; 30.03.2020 öncesi suçlar için geçici m. 6 ile üç yıllık denetimli serbestlik. |
| 7456 (RG 15.07.2023) | Geçici m. 10 eklendi; 31.07.2023 ve öncesi suçlar için ilave üç yıllık denetimli serbestlik imkanı. |
| 7550 (RG 04.06.2025) | Denetimli serbestlik için kurumda en az onda bir ve en az beş gün şartı; tekerrüre ilişkin m. 108 ve konutta infaza ilişkin m. 110 değişti. |
| 7571 (RG 25.12.2025) | Geçici m. 10/6’nın ölçütü suç tarihine bağlandı; bazı nitelikli öldürme ve cinsel suçlar istisnalara eklendi. |
| 7589 (RG 31.07.2026) | İncelediğimiz kaynaklara göre koşullu salıverilme oranlarında değişiklik yapılmadı. |
Hangi düzenlemenin uygulanacağını kural olarak suç tarihi belirler. Hükümlü lehine olan infaz düzenlemeleri, kanunda aksi belirtilmedikçe derdest infazlara da uygulanabilir. Bu nedenle her yeni yargı paketinden sonra müddetnamenin yeniden kontrol edilmesi önerilir.
Karar, itiraz ve pratik adımlar
Koşullu salıverilme kararı, hükümlünün bulunduğu kurumun idare ve gözlem kurulunun hazırladığı rapor üzerine infaz hakimliği tarafından dosya üzerinden verilir. Ret kararına veya geri alma kararına karşı kanundaki süre içinde, infaz hakimliğinin bulunduğu yerdeki ağır ceza mahkemesine itiraz edilebilir.
- Müddetnamedeki tutukluluk mahsubu hatalarını fark etmemek.
- Kurumdaki disiplin cezalarının iyi hal değerlendirmesini ve tahliye tarihini etkilediğini göz ardı etmek.
- Suç tarihine göre geçici maddelerdeki ilave denetimli serbestlik imkanını talep etmemek.
- Denetim süresinde basit bir kasıtlı suçun iki kat geri alma sonucunu doğurabileceğini bilmemek.
- Farklı oranlara tabi cezaları tek oranla hesaplamak.
Mağdur açısından ise, hükümlünün salıverilmesinden sonra güvenlik endişesi varsa infaz hakiminden mağdura yaklaşmama gibi yükümlülükler belirlenmesi istenebilir; ayrıca 6284 sayılı Kanun’daki koruyucu tedbirler için başvuru yapılabilir. Cezanın kesinleşmesinden önceki kanun yolu aşaması için ceza davalarında temyiz yazımıza bakabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Şartlı tahliye ile koşullu salıverilme aynı şey mi?
Evet. Şartlı tahliye, koşullu salıverilme kurumunun halk arasındaki adıdır. Hükümlü cezasının kanunda belirtilen kısmını iyi halle geçirdikten sonra salıverilir ve kalan süreyi denetim altında geçirir.
10 yıl hapis cezası alan kişi kaç yıl yatar?
Genel suçlarda oran 1/2 olduğundan koşullu salıverilme için 5 yıl iyi halle geçirilmelidir. Şartları varsa bunun son bir yılı denetimli serbestlikte geçirilebilir. Kasten öldürme gibi 2/3 oranına tabi suçlarda süre yaklaşık 6 yıl 8 ay olur. Gözaltı ve tutukluluk süreleri ayrıca mahsup edilir.
Koşullu salıverilme otomatik mi uygulanır?
Hayır. Sürenin dolması yanında iyi hal şartı aranır. Karar, kurum idare ve gözlem kurulunun raporu üzerine infaz hakimliği tarafından verilir.
Koşullu salıverilme hangi durumda geri alınır?
Denetim süresi içinde hapis cezası gerektiren kasıtlı bir suç işlenmesi veya infaz hakiminin uyarısına rağmen yükümlülüklere uymamakta ısrar edilmesi halinde geri alınır. Yeni suç için verilen cezanın iki katı kadar süre kalan cezadan aynen çektirilir.
12. Yargı Paketi infaz indirimi getirdi mi?
31 Temmuz 2026’da yayımlanan 7589 sayılı Kanun, incelediğimiz kaynaklara göre koşullu salıverilme oranlarında ve denetimli serbestlik sürelerinde değişiklik yapmamıştır. 2025’teki 7550 ve 7571 sayılı kanunların getirdiği değişiklikler ise yürürlüktedir.
Bu yazı, yayın ve güncelleme tarihindeki mevzuat ve kararlara göre genel bilgilendirme amacı taşır; hukuki görüş niteliğinde değildir. Somut durumunuz için bir avukata danışmanızı öneririz.
Hukuki inceleme: Av. Tamer Kulaçoğlu, Kurucu AvukatBüromuz 1993'ten bu yana aile hukuku, miras ve gayrimenkul uyuşmazlıklarında dava ve danışmanlık hizmeti veriyor.
Online Görüşme Planla