Ekonomik dalgalanmalar, kur ve faiz artışları ya da tahsil edilemeyen alacaklar, sağlıklı işleyen bir işletmeyi bile kısa sürede ödeme güçlüğüne sokabilir. Konkordato, bu durumdaki dürüst borçluya alacaklılarıyla anlaşarak borçlarını yeniden yapılandırma imkanı veren, bu süreçte de icra takiplerine karşı geçici koruma sağlayan bir hukuki kurumdur.
Bu yazıda konkordatonun ne olduğunu, kimlerin hangi şartlarla başvurabileceğini, geçici ve kesin mühlet aşamalarını, alacaklı oylamasını ve mahkemenin tasdik incelemesini borçlunun bakış açısıyla anlatıyoruz. Alacaklıların bu süreçteki haklarını ve işçi alacaklarının durumunu ayrı bir yazıda, konkordato sürecinde alacaklıların hakları başlığıyla ele aldık.
- Kimler başvurabilir?
- Borçlarını vadesinde ödeyemeyen veya ödeyememe tehlikesi altındaki her borçlu; tacir olması gerekmez.
- Nereye?
- Asliye ticaret mahkemesine, İİK m. 286’daki belgelerle.
- Ne kadar sürer?
- Geçici mühlet 3 ay (+2 ay), kesin mühlet 1 yıl (+6 ay); toplam en fazla 23 ay.
- Sonuç?
- Tasdik edilirse plan bütün alacaklıları bağlar; reddedilirse iflasa tabi borçlunun iflasına karar verilir.
Konkordato nedir?
Konkordato, ödeme güçlüğü içindeki borçlunun, alacaklılarının belirli bir çoğunluğuyla anlaşarak ve mahkemenin onayıyla borçlarını vade uzatımı, indirim veya her ikisi yoluyla yeniden yapılandırmasıdır. Düzenlemenin temeli 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun (İİK) 285 ila 309/ü maddeleridir. Bugünkü sistem, iflasın ertelenmesi kurumunu kaldıran 7101 sayılı Kanun’la 2018’de kurulmuştur. Sermaye şirketlerinin borca batıklık bildirimi gibi bazı konularda Türk Ticaret Kanunu hükümleri de uygulanır.
Konkordatonun temel unsurları şunlardır: ödeme güçlüğü, mahkemenin verdiği mühlet, süreci denetleyen konkordato komiseri ve alacaklıların oyuna sunulan ödeme planı (konkordato projesi). Amaç, dürüst borçlunun iflasını önlemek ve alacaklıların, iflas halinde alabileceklerinden daha yüksek oranda tatmin edilmesini sağlamaktır.
| Ölçüt | Konkordato | İflas |
|---|---|---|
| Amaç | Borçları yeniden yapılandırarak işletmeyi kurtarmak | Malvarlığını tasfiye ederek alacaklılara dağıtmak |
| Süreç | Alacaklı çoğunluğunun kabulü ve mahkemenin tasdiki | Mahkeme kararıyla zorunlu tasfiye |
| Faaliyet | Komiser gözetiminde sürer | Kural olarak sona erer |
| Borçlar | Plan uyarınca vadeli ve/veya indirimli ödenir | Tasfiyeden düşen pay oranında ödenir |
| Kimlere açık? | Her borçlu | Yalnızca iflasa tabi olanlar (tacirler) |
| Ticari itibar | Büyük ölçüde korunabilir | Ciddi biçimde zedelenir |
Konkordato türleri
Uygulamada en sık karşılaşılan tür, alacaklılarla yapılan ve borçlunun işletmesini sürdürmesini amaçlayan adi konkordatodur. Adi konkordato, borçlunun önerdiği ödeme biçimine göre üç görünüm alabilir: vade konkordatosunda borç miktarı değişmez, yalnızca ödeme süresi uzatılır; tenzilat konkordatosunda alacaklılar alacağın belirli bir yüzdesinden vazgeçer; karma konkordatoda ise hem indirim hem vade uzatımı birlikte istenir. Örneğin alacakların yüzde 40’ının silinmesi ve kalanın 36 ay içinde taksitlerle ödenmesi, karma bir projedir.
Kimler konkordato isteyebilir?
İİK m. 285’e göre, iflasa tabi olsun veya olmasın, vadesi gelmiş borçlarını ödeyemeyen veya vadesinde ödeyememe tehlikesi altında bulunan her borçlu konkordato talep edebilir. Bu nedenle konkordato yalnızca şirketlere özgü değildir:
- Gerçek kişiler: Tacir olsun olmasın, esnaf ve serbest meslek erbabı da dahil olmak üzere ödeme güçlüğü yaşayan her kişi başvurabilir. Başarı için borçları karşılayabilecek bir gelir veya varlık planı gerekir.
- Tüzel kişiler: Sermaye şirketleri, şahıs şirketleri ve kooperatifler başvurabilir. Başvuru, şirketin yetkili organının kararıyla yapılmalıdır.
- Alacaklılar: İflas isteme hakkı olan bir alacaklı da gerekçesini göstererek borçlu hakkında konkordato talep edebilir.
Borca batık bir sermaye şirketi bakımından konkordato, iflasın alternatifi olan başlıca yoldur. 2018’den önce kullanılan iflasın ertelenmesi kurumu artık yoktur.
Konkordato ne zaman doğru tercihtir?
Konkordato her ödeme güçlüğünün çaresi değildir. İşletmenin esas faaliyeti karlı olduğu halde geçici bir nakit sıkışıklığı yaşanıyorsa, borçların büyük kısmı birkaç büyük alacaklıda toplanmışsa ve bu alacaklılar iflas halinde çok daha az alacaklarını görüyorsa, başarı ihtimali yüksektir. Buna karşılık faaliyet sürekli zarar ediyorsa, varlıkların büyük kısmı rehinliyse veya işçi ve kamu borçları gibi tam ödenmesi gereken yükler çok ağırsa, mühlet yalnızca sonucu erteleyebilir. Başvurudan önce bağımsız bir mali analizle bu soruların cevaplanması, hem maliyetleri hem de iflas riskini azaltır. Bireysel takiplerle tek tek mücadele etmek ise çoğu zaman en kötü sonuca, yani haciz ve satışlar yoluyla işletmenin dağılmasına götürür.
Başvuru şartları ve gerekli belgeler
Mali durum
Borçlunun vadesi gelmiş borçlarını ödeyemiyor olması veya vadesinde ödeyememe tehlikesi altında bulunması gerekir. Uygulamada sık karşılaşılan bir yanılgının aksine, ikinci hal borca batık hale gelme riskini ifade etmez; kanundaki ölçüt, borçların vadesinde ödenememesi tehlikesidir. Ödeme güçlüğünün geçici olması ve işletmenin yapılandırmayla ayakta kalabilecek olması, başarı ihtimalini artırır.
İyiniyet ve uygulanabilir proje
Konkordato dürüst borçlu içindir. Alacaklıları zarara uğratma amacı taşıyan, mal kaçırmayı örtmeye yönelik veya gerçekçi olmayan projeler mahkemenin incelemesinden geçmez. Projede alacakların hangi oranda, hangi vadelerle ve hangi kaynaklardan ödeneceği ile işletmenin mali yapısının nasıl iyileştirileceği (maliyet azaltma, varlık satışı, yeni sermaye gibi) açıkça gösterilmelidir.
İİK m. 286’daki belgeler
- Konkordato ön projesiAlacaklılara önerilen ödeme planı ve bu planın dayanakları.
- Mali tablolarBorçlunun malvarlığı durumunu gösteren belgeler: son bilanço, gelir tablosu, nakit akış tablosu, ara bilançolar ve kanunda sayılan diğer bilgi ve belgeler.
- Alacaklılar listesiBütün alacaklılar, alacak miktarları ve imtiyaz durumları.
- Karşılaştırmalı tabloProjeye göre alacaklılara ödenecek tutar ile iflas halinde alabilecekleri muhtemel tutarın karşılaştırması.
- Bağımsız denetim raporuBağımsız denetim kuruluşundan alınan ve projenin gerçekleşebileceğine dair makul güvence veren rapor ile dayanakları.
Mahkeme ve komiser, gerekli gördükleri ek bilgi ve belgeleri de isteyebilir.
Başvuru maliyetleri
Başvuru öncesinde harç ve gider avansı, komiser ücreti için istenecek teminat, bağımsız denetim ve bilirkişi giderleri ile ilan ve tebligat masrafları dikkate alınmalıdır. Bu kalemler dosyanın büyüklüğüne göre değiştiğinden, başvurudan önce bir maliyet ve nakit akış planı yapılması önerilir.
Yetkili mahkeme ve başvuru
Konkordato talebi asliye ticaret mahkemesine yapılır. Borçlu iflasa tabi ise muamele merkezinin, değilse yerleşim yerinin bulunduğu yer mahkemesi yetkilidir. Dilekçeyle birlikte m. 286’daki belgelerin eksiksiz ve birbiriyle tutarlı olarak sunulması gerekir.
Mahkeme, m. 286’daki belgelerin eksiksiz olduğunu tespit ettiğinde derhal geçici mühlet kararı verir (İİK m. 287/1). Anayasa Mahkemesi bu kuralın Anayasa’ya aykırı olmadığına karar vermiştir (16.04.2026, E.2025/249, K.2026/79; RG 14.07.2026). Belgeler eksikse ya da gider avansı yatırılmamışsa talep reddedilebilir.
Geçici ve kesin mühlet
Konkordato süreci iki aşamalı bir mühletle yürür. Mühlet süresince borçlu icra takiplerine karşı korunur, işletmesini komiserin gözetiminde sürdürür ve alacaklılarla müzakere eder.
| Geçici mühlet | Kesin mühlet | |
|---|---|---|
| Süre | 3 ay; borçlu veya geçici komiserin talebiyle en fazla 2 ay uzatılabilir | 1 yıl; karmaşık durumlarda komiserin gerekçeli talebiyle en fazla 6 ay uzatılabilir |
| Ne zaman verilir? | Belgeler eksiksizse derhal | Geçici mühlet içinde konkordatonun başarıya ulaşması mümkün görünürse |
| Komiser | Geçici komiser; gerekirse üç kişi, biri bağımsız denetçi | Konkordato komiseri; mahkeme gerekirse alacaklılar kurulu da oluşturabilir |
| Alacaklının itirazı | İlandan itibaren 7 gün içinde | İtiraz sebepleri kesin mühlet duruşmasında değerlendirilir |
| Kanun yolu | Kapalı | Kesin mühlet verilmesine karşı kapalı |
Geçici mühlet kararı Ticaret Sicili Gazetesinde ve Basın İlan Kurumunun resmi ilan portalında ilan edilir; tapu, ticaret sicili, trafik tescil ve benzeri kurumlara bildirilir. Mahkeme, geçici mühlet kararıyla birlikte borçlunun malvarlığının korunması için gerekli tedbirleri de alır. Kesin mühlet duruşmasında geçici komiserin raporu ve itiraz eden alacaklıların ileri sürdüğü sebepler değerlendirilir.
Komiserin rolü
Konkordato komiseri, mahkemenin görevlendirdiği ve süreci tarafsız biçimde yürüten kişidir. Borçlunun işlerini denetler, olağan işler dışındaki önemli işlemlere onay verir, alacakları inceler, alacaklılar toplantısını yönetir ve mahkemeye düzenli raporlar sunar. Komiser borçlunun yerine geçmez; işletmeyi borçlu yönetmeye devam eder. Ancak komiserin olumsuz raporu, mühletin kaldırılmasına ve iflas kararına yol açabilir. Komiser ücreti borçlu tarafından karşılanır ve bunun için başvuru sırasında teminat istenir.
Mahkeme, kesin mühlet aşamasında gerekli görürse alacaklılar kurulu da oluşturabilir. Kurul, alacaklıların süreç hakkında bilgi almasını ve komiserin çalışmalarına katkı sunmasını sağlar.
Mühletin sağladığı koruma
Mühlet içinde borçlu aleyhine, 6183 sayılı Kanun’a göre yapılan kamu alacağı takipleri dahil, hiçbir takip yapılamaz ve başlamış takipler durur; ihtiyati haciz ve ihtiyati tedbir kararları uygulanmaz (İİK m. 294). Bunun iki önemli istisnası vardır: işçi alacakları ve nafaka gibi birinci sıradaki imtiyazlı alacaklar için haciz yoluyla takip yapılabilir; rehinli alacaklı ise rehnin paraya çevrilmesi takibine başlayabilir veya devam edebilir, ancak rehinli malın muhafazası ve satışı yapılamaz (İİK m. 295). Proje aksini öngörmedikçe kesin mühlet tarihinden itibaren rehinle güvence altına alınmamış alacaklara faiz işlemez. Bu etkilerin alacaklı açısından ayrıntısını alacaklıların hakları yazımızda anlattık.
Mühlet sürecinde borçlunun durumu
Borçlu, mühlet içinde faaliyetine devam eder; ancak bu faaliyet komiserin gözetimi ve denetimi altındadır. Borçlunun başlıca yükümlülükleri şunlardır:
- Doğru bilgi: Komisere ve mahkemeye doğru, güncel ve eksiksiz bilgi ve belge sunmak.
- Tasarruf sınırları: Mahkemenin izni olmadan taşınmaz ve duran varlıklarını devredememek, rehin tesis edememek, kefil olamamak ve ivazsız tasarrufta bulunamamak (İİK m. 297).
- Komiser talimatlarına uymak: Olağan işler dışındaki önemli işlemleri komiserin onayına sunmak.
- Özenli yönetim: İşletmeyi ticari özenle yürütmek ve alacaklıların menfaatini zedeleyecek davranışlardan kaçınmak.
Sözleşmeler bakımından da önemli bir koruma vardır: yalnızca konkordato talebini fesih sebebi sayan sözleşme hükümleri uygulanmaz (İİK m. 296). Bankanın yalnızca konkordato başvurusu nedeniyle krediyi muaccel kılması bu kapsamda değerlendirilir. Borçlu ise konkordatonun amacını engelleyen aşırı külfetli sürekli sözleşmelerini, komiserin uygun görüşü ve mahkemenin izniyle feshedebilir; karşı tarafın zararı konkordato alacağı olarak plana girer. İş sözleşmelerinin feshine ilişkin özel hükümler saklıdır.
Aykırılık iflasa götürebilir. Borçlu m. 297’ye veya komiserin talimatlarına aykırı davranırsa, malvarlığının korunması için iflas gerekli görülürse ya da konkordatonun başarıya ulaşması mümkün görünmezse mahkeme mühleti kaldırır ve borçlu iflasa tabi ise iflasına karar verir (İİK m. 292). Mühlet sürecinde alacaklıları yanıltmak ve mal kaçırmak ayrıca suç oluşturur; bkz. alacaklıyı zarara uğratma suçu.
Alacaklılar toplantısı, oylama ve tasdik
Komiser, alacaklıları ilan yoluyla 15 gün içinde alacaklarını bildirmeye davet eder (İİK m. 299) ve bildirilen alacakları borçlunun görüşünü alarak inceler. Ardından alacaklılar toplantıya çağrılır; toplantı ilandan en az bir ay sonra yapılır ve toplantıdan önceki 15 gün boyunca belgeler alacaklıların incelemesine açık tutulur.
Proje, kaydedilmiş alacaklıların ve alacakların yarısını aşan bir çoğunluk tarafından veya kaydedilmiş alacakların üçte ikisini oluşturan alacaklıların dörtte biri tarafından kabul edilirse kabul edilmiş sayılır (İİK m. 302). Türk hukukunda alacaklıların sınıflara ayrılarak oylaması söz konusu değildir. Birinci sıradaki imtiyazlı alacaklar ve borçlunun yakınlarının alacakları çoğunluk hesabına katılmaz. Toplantıdan sonraki 7 gün içinde yapılan katılımlar da hesaba eklenir.
Komiser nihai raporunu verdikten sonra mahkeme tasdik duruşması yapar. Tasdik için şu şartların birlikte bulunması gerekir (İİK m. 305):
- Teklif edilen miktarın, iflas yoluyla tasfiyede elde edilecek muhtemel miktardan fazla olması.
- Teklifin borçlunun imkanlarıyla orantılı olması.
- Projenin kanundaki çoğunlukla kabul edilmiş olması.
- Birinci sıradaki imtiyazlı alacaklar ile mühlet içinde komiserin onayıyla doğan borçların tam ödenmesinin, alacaklı açıkça vazgeçmedikçe yeterli teminata bağlanmış olması.
- Yargılama giderleri ve harçların depo edilmiş olması.
Mahkeme şekli şartların yanında projenin ekonomik gerçekliğini ve alacaklılar arasındaki menfaat dengesini de denetler. Tasdik edilen konkordato, aleyhte oy verenler ve hiç katılmayanlar dahil bütün alacaklıları bağlar. Geçici mühletten önce başlamış takiplerde konulan ve henüz paraya çevrilmemiş hacizler de, kanundaki istisnalar dışında, konkordatonun bağlayıcı hale gelmesiyle düşer.
Konkordatonun reddi, feshi ve iflas
Konkordato şu durumlarda başarısız olabilir: kanundaki çoğunluk sağlanamazsa, proje ciddi ve uygulanabilir bulunmazsa, borçlunun iyiniyetli davranmadığı anlaşılırsa, alacaklılardan bir kısmı açıkça zarara uğratılıyorsa veya borçlu mühlet sırasında mal kaçırmak gibi aykırı davranışlarda bulunduysa.
- Ret ve iflas: Mahkeme konkordatoyu tasdik etmezse, borçlu iflasa tabi ise ve kanundaki şartlar varsa kendiliğinden iflasına karar verir. Bu iflas kararı için alacaklının ayrıca talepte bulunması gerekmez. Tacir olmayan borçlu iflas etmez; reddedilen konkordato ile mühletin sağladığı koruma sona erer.
- Kanun yolu: Tasdik veya ret kararına karşı borçlu ve konkordato isteyen alacaklı tebliğden, itiraz eden diğer alacaklılar tasdik kararının ilanından itibaren iki hafta içinde istinaf yoluna başvurabilir; bölge adliye mahkemesi kararına karşı da iki hafta içinde temyiz yolu açıktır (İİK m. 308/a). Bu süreler, 7499 sayılı Kanun’la 01.06.2024’ten itibaren iki haftaya çıkarılmıştır.
- Tasdikten sonra plana aykırılık: Plana göre alacağı ödenmeyen alacaklı, konkordatonun kendisi bakımından feshini tasdik mahkemesinden isteyebilir (İİK m. 308/e).
İflasa karar verilirse tasfiye, iflas hükümlerine göre basit veya adi usulde yürür. Bu aşamanın işleyişini iflas masası ve tasfiye süreci, iflasın açılış yollarını iflas davası yazımızda anlattık. Anayasa Mahkemesi, başarı ihtimali bulunmadığında mühletin kaldırılarak iflasa karar verilmesini öngören kuralın da Anayasa’ya uygun olduğuna karar vermiştir (11.02.2025, E.2024/27, K.2025/38).
Sık yapılan hatalar
- Konkordatoya son anda, nakit tamamen tükendikten sonra başvurmak; mühlet döneminde işletmeyi döndürecek kaynak kalmaz.
- Bağımsız denetim raporu ve mali tablolar arasında tutarsızlık bırakmak.
- Alacaklılara iflas halinde alacaklarından daha az bir teklif sunmak; bu durumda tasdik şartı gerçekleşmez.
- Mühlet içinde komiserin veya mahkemenin izni olmadan varlık devretmek, rehin vermek veya kefil olmak.
- İşçi alacakları gibi birinci sıradaki imtiyazlı alacakların tam ödenmesini planda teminata bağlamamak.
- Gider avansı, harç ve komiser teminatını süresinde yatırmamak.
Sık sorulan sorular
Konkordato başvurusu için tacir olmak gerekir mi?
Hayır. İflasa tabi olsun olmasın, borçlarını vadesinde ödeyemeyen veya ödeyememe tehlikesi altındaki her borçlu konkordato isteyebilir.
Konkordato süreci ne kadar sürer?
Geçici mühlet 3 aydır ve 2 ay uzatılabilir; kesin mühlet 1 yıldır ve 6 ay uzatılabilir. Mühletler toplamı en fazla 23 aydır. Tasdik yargılaması ve kanun yolu süreleri buna eklenebilir.
Şirketin konkordatosu, ortağın şahsi kredi borçlarını da durdurur mu?
Hayır. Mühlet yalnızca konkordato talep eden borçluyu korur. Şirket için verilen mühlet, ortakların veya kefillerin kişisel borçlarına ilişkin takipleri durdurmaz. Ortağın kendisi de ödeme güçlüğündeyse ayrıca konkordato talep etmesi gerekir.
Konkordatoda faiz işler mi?
Tasdik edilen proje aksini öngörmedikçe, kesin mühlet tarihinden itibaren rehinle güvence altına alınmamış alacaklara faiz işlemez (İİK m. 294).
Konkordato reddedilirse ne olur?
Borçlu iflasa tabi ise ve kanundaki şartlar varsa mahkeme iflasına karar verir. Karara karşı iki hafta içinde istinaf yoluna başvurulabilir.
Bu yazı, yayın ve güncelleme tarihindeki mevzuat ve kararlara göre genel bilgilendirme amacı taşır; hukuki görüş niteliğinde değildir. Somut durumunuz için bir avukata danışmanızı öneririz.
Hukuki inceleme: Av. Tamer Kulaçoğlu, Kurucu AvukatBüromuz 1993'ten bu yana aile hukuku, miras ve gayrimenkul uyuşmazlıklarında dava ve danışmanlık hizmeti veriyor.
Online Görüşme Planla