Konkordato Sürecinde Alacaklıların Hakları ve Alacakların Tahsili

İcra ve İflas HukukuKonkordato Sürecinde Alacaklıların Hakları ve Alacakların Tahsili

Bir borçlunuzun konkordato talep ettiğini öğrendiğinizde ilk soru genellikle şudur: alacağım ne olacak? Konkordato, borçluya geçici bir koruma sağlarken alacaklıları da bir yarışın içinden çıkarıp ortak bir masaya oturtur. Bu masada sessiz kalan alacaklı, çoğu zaman hiç söz hakkı olmadan bağlayıcı bir planla karşılaşır.

Bu yazıda konkordato sürecinin alacaklı açısından sonuçlarını, itiraz, alacak bildirimi, oylama ve tasdik aşamalarında kullanılabilecek hakları ve tasdikten sonra alacağın nasıl tahsil edileceğini ele alıyoruz. İşveren konkordato talep ettiğinde işçilik alacaklarının durumunu da ayrı bir bölümde inceliyoruz. Konkordatonun genel işleyişi için konkordato nedir yazımıza bakabilirsiniz.

Mühlet alacaklıyı nasıl etkiler?

Geçici mühlet ve kesin mühlet aynı sonuçları doğurur. İİK m. 294’e göre mühlet içinde borçlu aleyhine, 6183 sayılı Kanun’a göre yapılan kamu alacağı takipleri dahil hiçbir takip yapılamaz ve önceden başlamış takipler durur. İhtiyati tedbir ve ihtiyati haciz kararları uygulanmaz; mühletten önce alınmış bir ihtiyati haciz kararı da bu dönemde infaz edilemez. Bir takip işlemiyle kesilebilen zamanaşımı ve hak düşürücü süreler de mühlet boyunca işlemez.

Alacağın türüne göre tablo şöyledir:

Mühlet döneminde takas, İİK m. 200 ve 201’deki iflas hükümlerine tabidir ve geçici mühletin ilan tarihi esas alınır. Mühletten önce yapılmış bir gelecekteki alacağın devri sözleşmesi, devredilen alacak mühletten sonra doğmuşsa hükümsüzdür. Konusu para olmayan alacaklar, alacaklı tarafından eşdeğer bir para alacağına çevrilerek komisere bildirilir (m. 294).

Sözleşmeleriniz devam eder

Borçlu ile aranızda devam eden bir sözleşme varsa, yalnızca konkordato talebini fesih sebebi sayan sözleşme hükümleri uygulanmaz (İİK m. 296). Örneğin bir kredi sözleşmesindeki “konkordato başvurusu halinde kredi muaccel olur” kaydına dayanılamaz. Mühlet içinde devam eden sözleşmelerde edimler karşılıklı olarak ifa edilir. Borçlunun temerrüdü gibi bağımsız bir fesih sebebiniz varsa genel hükümlere göre hareket edebilirsiniz.

Geçici mühlete itiraz ve süreci izleme

Geçici mühlet kararı Ticaret Sicili Gazetesinde ve Basın İlan Kurumunun resmi ilan portalında ilan edilir. Alacaklılara ayrıca tebligat yapılması şart değildir; bu nedenle önemli borçlularınızı düzenli olarak izlemeniz gerekir.

1. İlanı takip edinBorçlunuzun unvanıyla Ticaret Sicili Gazetesi ve ilan.gov.tr üzerinden düzenli sorgulama yapın. Dosya numarası ve komiser bilgileri ilanda yer alır.
2. 7 gün içinde itiraz edinMühlet verilmesini gerektiren bir durumun bulunmadığını düşünüyorsanız, ilandan itibaren 7 günlük kesin süre içinde mahkemeye itiraz edebilirsiniz (İİK m. 288). Geçici mühlet kararına karşı kanun yolu kapalı olduğundan bu itiraz, ilk aşamadaki tek etkili araçtır.
3. Kesin mühlet duruşmasını izleyinMahkeme kesin mühlet kararı verirken itiraz eden alacaklıların ileri sürdüğü sebepleri dikkate alır. Kesin mühlet verilmesine karşı da kanun yolu kapalıdır.
4. Komisere bilgi verinBorçlunun mal kaçırdığına, komiser onayı olmadan önemli işlemler yaptığına veya projenin gerçekçi olmadığına dair bilgileri komisere ve mahkemeye bildirin. Bu durumlar mühletin kaldırılması ve iflas sebebidir (İİK m. 292). Borçlu iflasa tabi ise iflas kararının sonuçları için iflas davası yazımıza bakabilirsiniz.

Alacak bildirimi ve komiserin incelemesi

Komiser, alacaklıları ilan yoluyla alacaklarını 15 gün içinde bildirmeye davet eder (İİK m. 299). Bildirimde alacağın miktarı, dayanağı, varsa faizi, rehin veya imtiyaz durumu belgeleriyle birlikte gösterilmelidir. Yabancı para alacakları Türk lirasına çevrilerek bildirilir.

Komiser bildirilen alacakları borçlunun beyanını alarak inceler ve hangi alacakların çekişmeli olduğunu belirler. Alacağını süresinde bildirmeyen alacaklı müzakere ve oylamaya katılamayabilir; buna rağmen tasdik edilen konkordato, mühletten önce doğmuş alacaklar bakımından onu da bağlar. Bu nedenle bildirimi ihmal etmek, plan üzerinde söz hakkını kaybetmek anlamına gelir.

Alacaklılar toplantısı ve oy hakkı

Komiser alacaklıları yeni bir ilanla toplantıya çağırır. Toplantı ilandan en az bir ay sonra yapılır; toplantıdan önceki 15 gün boyunca proje, karşılaştırmalı tablo ve diğer belgeler alacaklıların incelemesine açıktır (İİK m. 301). Bu süreyi, projenin iflas haline göre gerçekten daha avantajlı olup olmadığını incelemek için kullanın.

Proje, kaydedilmiş alacaklıların ve alacakların yarısını aşan bir çoğunluk tarafından veya kaydedilmiş alacakların üçte ikisini oluşturan alacaklıların dörtte biri tarafından kabul edilirse kabul edilmiş sayılır (İİK m. 302). Hesaplamada şu kurallar uygulanır:

• Projeden etkilenmeyenler: Yalnızca projeden etkilenen alacaklılar oy kullanır.
• İmtiyazlı alacaklar: Birinci sıradaki imtiyazlı alacaklar (işçi alacakları, işçi sandıkları, nafaka) hesaba katılmaz; bunlar tam ödenmek zorundadır.
• Yakınlar: Borçlunun eşi ve kanunda sayılan yakınlarının alacakları hesaba katılmaz.
• Rehinli alacaklar: Rehinle karşılanmayan kısım adi alacak olarak hesaba girer.
• Çekişmeli alacaklar: Çekişmeli, şarta bağlı veya vadesi belirsiz alacakların hesaba katılıp katılmayacağına ve hangi oranda katılacağına mahkeme karar verir.
• Sonradan katılım: Toplantının bitiminden sonraki 7 gün içinde yapılan katılımlar da hesaba eklenir.

Tasdik duruşması, itiraz ve kanun yolu

Komiser gerekçeli raporunu verdikten sonra mahkeme tasdik duruşması yapar. Projeye karşı olan alacaklı, itirazlarını duruşmadan en az 3 gün önce yazılı olarak bildirmelidir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, yalnızca toplantıda veya iltihak süresinde ret oyu vermiş ancak bu yazılı itirazı yapmamış alacaklının tasdik kararına karşı istinaf hakkı bulunmadığına karar vermiştir (10.03.2022, 2021/966 E., 2022/283 K.; aynı yönde 08.03.2023, 2023/149 E., 2023/170 K.).

İtirazınızı mahkemenin tasdik için aradığı şartlar üzerine kurun (İİK m. 305): teklif iflasta alınacaktan fazla mı, borçlunun imkanlarıyla orantılı mı, çoğunluk doğru hesaplanmış mı, birinci sıra imtiyazlı alacaklar ile mühlette komiser onayıyla doğan borçların tam ödenmesi yeterli teminata bağlanmış mı, giderler depo edilmiş mi?

Tasdik veya ret kararına karşı itiraz eden alacaklılar, tasdik kararının ilanından itibaren iki hafta içinde istinaf, bölge adliye mahkemesi kararına karşı da iki hafta içinde temyiz yoluna başvurabilir (İİK m. 308/a). Bu süreler 7499 sayılı Kanun’la 01.06.2024’ten itibaren 10 günden iki haftaya çıkarılmıştır.

Alacağınıza itiraz edildiyse

Komiser veya borçlu alacağınıza itiraz etmişse, tasdik kararının ilanından itibaren 1 ay içinde genel hükümlere göre dava açmanız gerekir (İİK m. 308/b). Görevli mahkeme alacağın niteliğine göre değişir: işçilik alacağı için iş mahkemesi, ticari alacak için asliye ticaret mahkemesi gibi. Mahkeme, dava sonuçlanana kadar çekişmeli alacağa düşen payın depo edilmesine karar verebilir. Bu süre içinde dava açmayan alacaklı, o paydan ödeme isteyemez. Uygulamada zaman zaman tasdikten itibaren 1 yıllık bir süreden söz edilse de kanundaki dava açma süresi 1 aydır. Alacak davada kabul edilse bile ödeme, tasdik edilen projedeki vade ve indirim oranlarına göre yapılır.

Tasdikten sonra alacak nasıl tahsil edilir?

Tasdik edilen konkordato, aleyhte oy verenler ve toplantıya katılmayanlar dahil bütün alacaklıları bağlar (İİK m. 308/c). Bağlayıcılığın dışında kalan üç grup vardır: birinci sıradaki imtiyazlı alacaklar, rehinli alacakların rehinle karşılanan kısmı ve 6183 sayılı Kanun kapsamındaki kamu alacakları.

• Hacizler: Konkordatonun bağlayıcı hale gelmesiyle, geçici mühletten önce başlamış takiplerde konulan ve henüz paraya çevrilmemiş hacizler düşer. Bağlayıcılığın dışında kalan alacaklar için konulan hacizler ise düşmez (İİK m. 308/ç).
• Ödeme: Alacağınız plandaki oran ve takvime göre ödenir. Plan dışında takip yapılamaz.
• Faiz: Proje aksini öngörmedikçe rehinsiz alacaklara kesin mühlet tarihinden itibaren faiz işlemez.
• Ödenmezse: Plana göre alacağı ödenmeyen alacaklı, tasdik mahkemesinden konkordatonun kendisi bakımından feshini isteyebilir (İİK m. 308/e). Fesih kararıyla alacaklı, konkordatonun getirdiği indirim ve vade sınırlamalarından kurtularak kalan alacağı için takip yapabilir. Bu karara karşı da iki haftalık istinaf yolu açıktır.
• Kefiller: Konkordato yalnızca borçluyu korur. Kefil ve müşterek borçlulara karşı haklarınız, ret oyu verdiyseniz veya m. 303’teki bildirimi yaptıysanız saklıdır.

Konkordato reddedilir veya feshedilir ve borçlu hakkında iflas kararı verilirse alacaklar iflas masasına kaydedilerek sıra cetveline göre ödenir. Bu durumda mühlet dahil konkordato süresi, İİK m. 206’daki birinci ve ikinci sıra imtiyazlar için öngörülen sürelerin hesabına katılmaz. İflas sürecindeki haklarınız için iflas masası ve tasfiye süreci yazımıza bakabilirsiniz.

Konkordatonun işçilik alacaklarına etkisi

Konkordato ilanı ticari alacaklılar gibi işçileri de doğrudan etkiler. Ancak işçi alacakları, işçinin geçimine yönelik olması ve “zayıfı koruma” ilkesi nedeniyle konkordatoda ayrı bir rejime tabidir.

İşçilik alacakları nelerdir?

• Ücret: Temel ücret ve ücret niteliğindeki ek ödemeler.
• Kıdem tazminatı: En az bir yıl çalışmış işçiye, sözleşmenin kanunda sayılan sebeplerle sona ermesi halinde ödenir.
• İhbar tazminatı: Bildirim sürelerine uyulmadan yapılan fesihte ödenir.
• Fazla çalışma ücreti: Haftalık 45 saati aşan çalışmaların karşılığıdır.
• Yıllık izin ücreti: Kullanılmayan izinlerin sözleşmenin sona ermesiyle ücret olarak ödenmesidir.

İmtiyaz ve bir yıllık sınır

İİK m. 206’ya göre işçilerin, iflasın açılmasından önceki bir yıl içinde tahakkuk etmiş iş ilişkisine dayanan alacakları, ihbar ve kıdem tazminatları dahil, ve iflas nedeniyle sona eren iş ilişkisinde hak kazanılan tazminatlar birinci sıradadır. Bu bir yıllık süre içinde doğmuş ücret, fazla çalışma ve izin ücreti alacakları da birinci sıra imtiyazdan yararlanır. Daha eski dönemlere ait birikmiş alacaklar ise adi alacak niteliğindedir ve plandaki indirim ve vadelere tabi olur; tahsil riski daha yüksektir.

Uygulamada sık karşılaşılan bir yanılgının aksine, imtiyazlı işçi alacakları yalnızca projeye uygun kısmıyla sınırlı olarak ödenmez. Güncel kurallara göre birinci sıradaki imtiyazlı alacaklar konkordatonun bağlayıcılığının dışındadır (m. 308/c) ve tasdik için bunların tam ödenmesinin, alacaklı açıkça vazgeçmedikçe, yeterli teminata bağlanması şarttır (m. 305). Yargıtay uygulamasında da birinci sıra imtiyazlı alacakların tam ödenmesi gerektiği vurgulanmaktadır.

Mühlette işçinin takip hakkı

Mühlet içinde takip yasağı vardır; ancak İİK m. 206’nın birinci sırasındaki imtiyazlı alacaklar için haciz yoluyla takip yapılabilir (m. 294). İmtiyaz kapsamı dışındaki eski işçilik alacakları için ise takip yasağı uygulanır. İşçi, alacağının varlığını ve miktarını belirsizlikte bırakmamak için iş mahkemesinde dava açabilir; dava açmadan önce 7036 sayılı Kanun uyarınca arabulucuya başvurmak zorunludur. Alınan karar, mühlet ve plan kuralları çerçevesinde tahsil edilir.

İş sözleşmesinin durumu

Konkordato, iş sözleşmelerini kendiliğinden sona erdirmez; işletme faaliyetine devam ettikçe sözleşmeler de yürürlükte kalır. Borçlunun sürekli sözleşmeleri feshetme yetkisine ilişkin m. 296, iş sözleşmelerinin feshine ilişkin özel hükümleri saklı tutar.

• Haklı fesih: Ücret ödenmezse işçi, İş Kanunu m. 24/II-e uyarınca sözleşmeyi derhal feshedebilir ve kıdem tazminatına hak kazanır.
• Çalışmaktan kaçınma: Ücreti ödeme gününden itibaren 20 gün içinde ödenmeyen işçi, İş Kanunu m. 34 uyarınca iş görmekten kaçınabilir.
• Güvence isteme: İşverenin ödeme güçsüzlüğüne düşmesi halinde işçi alacakları için güvence isteyebilir; uygun sürede verilmezse sözleşmeyi derhal feshedebilir (TBK m. 440).
• Toplu işten çıkarma: İşveren işçileri topluca çıkarmak isterse İş Kanunu’ndaki toplu işten çıkarma usulüne uymak zorundadır.

Fesihle doğan kıdem, ihbar ve diğer alacakların konkordato sürecinde komisere bildirilmesi gerekir. Tasdikten sonra yapılan fesihlerden doğan yeni alacaklar ise mühletten sonra doğduğundan planın kapsamı dışında kalabilir.

Zamanaşımı

Ücret, kıdem, ihbar, fazla çalışma ve yıllık izin ücreti alacaklarında zamanaşımı 5 yıldır. Mühlet süresince bir takip işlemiyle kesilebilen zamanaşımı süreleri işlemez (m. 294). Dolayısıyla konkordato, zamanaşımı bakımından da sonuç doğurur. Yine de mühlet sona erdikten sonra sürenin işlemeye devam edeceğini unutmayın ve arabuluculuk veya dava yoluyla alacağı güvence altına alın.

Ücret Garanti Fonu

İşverenin konkordato mühleti alması, aciz belgesi alınması veya iflası halinde, ödenmeyen ücretler için İşsizlik Sigortası Fonu bünyesindeki Ücret Garanti Fonuna başvurulabilir (4447 sayılı Kanun ek m. 1). Başlıca şartlar şunlardır:

• İşçinin, işverenin ödeme güçlüğüne düşmesinden önceki son bir yıl içinde aynı işyerinde çalışmış olması.
• Ödemenin en fazla üç aylık ücret alacağı için yapılması; kıdem ve ihbar tazminatı fon kapsamında değildir.
• Ödemenin, 5510 sayılı Kanun m. 82’deki günlük kazanç üst sınırı dikkate alınarak hesaplanması. Bu konuda 506 sayılı Kanun m. 78’e yapılan atıflar güncel değildir.
• Başvurunun, işçi alacak belgesi ve ödeme güçlüğünü gösteren belge (konkordatoda geçici veya kesin mühlet kararı ya da ilanı) ile İŞKUR hizmet merkezlerine şahsen yapılması.

Fonun kaynağı, işverenlerin ödediği işsizlik sigortası primlerinin işveren payının yıllık toplamının yüzde biridir (4447 sayılı Kanun ek m. 1; Ücret Garanti Fonu Yönetmeliği m. 6). Fon, işçiye doğrudan ödeme yapar; ancak bu ödeme işverenin borcunu sona erdirmez ve Kurum ödediği tutar için işverene başvurabilir.

İşveren konkordato ilan ederse işçi ne yapmalı?

1. Alacaklarınızı belgeleyinBordro, banka dekontları, e-posta yazışmaları ve tanık bilgileri gibi delilleri saklayın; ödenmeyen alacakların toplamını, dönemlerini ve türlerini çıkarın.
2. İlanları ve dosyayı izleyinMühlet kararları resmi ilanla duyurulur, işçiye ayrıca bildirim yapılması şart değildir. Ticaret Sicili Gazetesi, ilan.gov.tr ve UYAP üzerinden dosyayı izleyin; alacağınızı komisere süresinde bildirin, listeye alınmadıysanız itiraz edin.
3. Sözleşmenin durumunu değerlendirinFiili çalışma sürüyorsa sözleşme geçerlidir. Ücret düzenli ödenmiyorsa haklı fesih ve çalışmaktan kaçınma haklarını değerlendirin; fesihten doğan alacakları da bildirin.
4. Ücret Garanti Fonuna başvurunSon üç aya ait ödenmemiş ücretiniz varsa mühlet kararı ile birlikte İŞKUR’a başvurun.
5. Süreleri kaçırmayınAlacağınıza itiraz edilmişse tasdik ilanından itibaren 1 ay içinde arabulucuya başvurup dava açın; 5 yıllık zamanaşımı süresini mühlet sonrası için takip edin.

Sık yapılan hatalar

• Ticaret Sicili Gazetesindeki ilanı kaçırıp 7 günlük itiraz süresini geçirmek.
• Alacağı komisere bildirmemek ve oylamada söz hakkını kaybetmek.
• Ret oyu verip tasdik duruşmasından önce yazılı itiraz sunmamak; bu durumda istinaf hakkı doğmaz.
• Kabul oyu vermeden önce kefil ve müşterek borçlulara 10 gün önceden bildirim yapmamak.
• Alacağa itiraz edildiğinde 1 aylık dava süresini kaçırmak.
• İşçinin, imtiyazlı alacağı için takip hakkı olduğunu bilmeden mühletin bitmesini beklemek.

Sık sorulan sorular

Bu yazı, yayın ve güncelleme tarihindeki mevzuat ve kararlara göre genel bilgilendirme amacı taşır; hukuki görüş niteliğinde değildir. Somut durumunuz için bir avukata danışmanızı öneririz.

Yazı hakkında

Kulaçoğlu Hukuk Bürosu

İcra ve İflas Hukuku

Hukuki inceleme: Av. Tamer Kulaçoğlu, Kurucu Avukat

Büromuz 1993'ten bu yana aile hukuku, miras ve gayrimenkul uyuşmazlıklarında dava ve danışmanlık hizmeti veriyor.

Online Görüşme Planla