Silah kaçakçılığı ve ticareti suçu, 6136 sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanun’un 12. maddesinde düzenlenmiştir. Ateşli silahları, mermileri veya bunların ana ve balistik önemi haiz parçalarını ülkeye sokmak, sokmaya kalkışmak veya buna aracılık etmek; kanuna aykırı olarak üretmek; ülke içinde taşımak, göndermek veya taşınmasına aracılık etmek; satmak, satışa aracılık etmek ya da bu amaçla bulundurmak suçu oluşturur.
Kanun’da ateşli silahlar bakımından bir sınırlama yapılmadığından, Kanun kapsamındaki tüm ateşli silahlar suçun konusu olabilir. Silahın sayısı ve niteliğine, fiilin birden fazla kişi veya bir örgüt tarafından işlenmesine göre ceza artırılır. Bu yazıda suçun türlerini, 7533 sayılı Kanun’la gelen değişiklikleri, cezayı artıran halleri, usul kurallarını ve yargılama sonunda verilebilecek kararları ele alıyoruz.
- Cezası nedir?
- Temel halde 5-12 yıl hapis ve 500-5.000 gün adli para cezası; iki veya daha fazla kişiyle birlikte işlenirse 8-15 yıl hapis ve 1.000-10.000 gün.
- Örgüt faaliyeti?
- Suç örgütünün faaliyeti çerçevesinde işlenirse cezalar bir kat artırılır.
- Erteleme veya HAGB?
- Temel cezanın alt sınırı beş yıl olduğundan kural olarak mümkün değildir; ceza adli para cezasına da çevrilemez.
- Hangi mahkeme?
- Ağır ceza mahkemesi. Suç şikayete bağlı değildir ve uzlaştırma uygulanmaz.
Silah kavramı
Türk Dil Kurumu silahı, saldırı veya savunma amacıyla kullanılan araç olarak tanımlar. Teknik tanım ise Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Yönetmelik’te yer alır: canlıları öldürebilen, yaralayabilen, etkisiz bırakabilen, organizmaları hastalandırabilen, cansızları parçalayabilen veya yok edebilen, ruhsata tabi araç ve aletlerin tümü.
Silah kavramı 6136 sayılı Kanun, bu Kanun’un Yönetmeliği ve Türk Ceza Kanunu’nda yer alır. TCK genel bir tanım yapmaz; 6/1-f bendinde silah sayılan şeyleri sıralar: ateşli silahlar; patlayıcı maddeler; saldırı ve savunmada kullanılmak üzere yapılmış her türlü kesici, delici veya bereleyici alet; amacı dışında olsa da fiilen saldırı ve savunmaya elverişli diğer şeyler; yakıcı, aşındırıcı, yaralayıcı, boğucu, zehirleyici, sürekli hastalığa yol açıcı nükleer, radyoaktif, kimyasal ve biyolojik maddeler. 12. maddedeki suçun konusu bunlar içinden ateşli silahlar, mermileri ve parçalarıdır.
Silah kaçakçılığı
Kaçakçılık suçunun oluşması için ateşli silah, mermi veya parçaların yasal izin alınmadan ülkeye sokulması, sokulmaya kalkışılması ya da sokulmasına aracılık edilmesi gerekir. Kanun “sokmaya kalkışma”yı da tamamlanmış suç gibi cezalandırdığından, sınırdan geçiş gerçekleşmeden yakalanma halinde de temel ceza uygulanır.
Cezası beş yıldan on iki yıla kadar hapis ve beş yüz günden beş bin güne kadar adli para cezasıdır. Gümrük kapılarında, kargo ve posta gönderilerinde ya da araç içinde gizlenmiş silah ve parçalar uygulamada en sık karşılaşılan örneklerdir. Silahın yurt dışından internet üzerinden sipariş edilmesi de aracılık veya sokmaya kalkışma kapsamında değerlendirilebilir.
Silah ticareti
Yasa dışı yollarla ülkeye sokulmuş veya ülkede kanuna aykırı üretilmiş ateşli silah, mermi veya parçaları satmak, satışına aracılık etmek veya satmak amacıyla bulundurmak silah ticareti suçunu oluşturur. Ülke içinde bu silahları taşımak, göndermek veya taşınmasına aracılık etmek de aynı madde kapsamındadır. Cezası beş yıldan on iki yıla kadar hapis ve beş yüz günden beş bin güne kadar adli para cezasıdır.
Ticaret ile ruhsatsız bulundurma arasındaki sınır, uygulamada en çok tartışılan konudur. Satma amacı; silahların sayısı ve çeşitliliği, yeni ve ambalajlı olması, müşterilerle yapılan yazışmalar, para transferleri, tanık beyanları ve teknik takip kayıtları gibi somut delillerle ispat edilmelidir. Satış amacı ispatlanamazsa olay ruhsatsız bulundurma olarak nitelendirilebilir. Son yıllarda sosyal medya ve mesajlaşma uygulamaları üzerinden verilen satış ilanları, bu dosyalarda sık kullanılan delillerdendir; ilanın kime ait olduğu, hesabın kim tarafından kullanıldığı ve gerçek bir satışa yönelik olup olmadığı ayrıca tartışılmalıdır. Satıcı ile alıcı arasında yalnızca buluşma ayarlayan, para veya silah teslimine aracılık eden kişiler de “aracılık” kapsamında fail olarak sorumlu tutulabilir. Bu suç için ruhsatsız silah bulundurma ve taşıma yazımıza bakabilirsiniz.
Silah imali ve kurusıkı silahların dönüştürülmesi
5201 sayılı Harp Araç ve Gereçleri ile Silah, Mühimmat ve Patlayıcı Madde Üreten Sanayi Kuruluşlarının Denetimi Hakkında Kanun’a aykırı olarak ateşli silah, mermi veya parça üretilmesi de 12. madde kapsamında suçtur ve aynı cezayı gerektirir: beş yıldan on iki yıla kadar hapis ve beş yüz günden beş bin güne kadar adli para cezası.
7533 sayılı Kanun (RG ve yürürlük 30.11.2024) ile ses ve gaz fişeği atabilen (kurusıkı) silahların öldürmeye elverişli ateşli silaha dönüştürülmesi açıkça ruhsatsız üretim sayılmış ve 12. madde kapsamına alınmıştır. Dönüştürülen silahların sayı ve nitelik bakımından vahim olmaması halinde ceza üçte birden yarısına kadar indirilir. Parçaların ayrı ayrı temin edilerek birleştirilmesi, atölye ortamında namlu veya gövde üretilmesi ve kullanılamaz hale getirilmiş silahların yeniden atışa elverişli hale getirilmesi de üretim kapsamında değerlendirilebilir. Önceki düzenlemede kurusıkı dönüştürme fiili 13. madde kapsamındaydı; 30.11.2024’ten önce işlenen fiillerde lehe olan hüküm uygulanır.
Cezayı artıran haller
| Hal | Ceza | Dayanak |
|---|---|---|
| Temel hal (sokma, imal, taşıma, satma, aracılık, satmak amacıyla bulundurma) | 5-12 yıl hapis ve 500-5.000 gün adli para cezası | 6136 m. 12/1 |
| İki veya daha fazla kişi tarafından birlikte işlenmesi | 8-15 yıl hapis ve 1.000-10.000 gün adli para cezası | m. 12/2 |
| Suç örgütünün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi | Cezalar bir kat artırılır | m. 12/3 |
| Silahın niteliği (tam otomatik, tüfek, dürbünlü, susturuculu, lazer nişangahlı vb.) veya sayı bakımından vahamet | Cezalar yarı oranında artırılır | m. 12/4 |
| Nitelikli silahların sayıca vahim olması | Cezalar bir kat artırılır | m. 12/5 |
| Top, havan, roketatar, makineli tüfek gibi askeri silahlar | Cezalar bir kat artırılır | Ek m. 5 |
Nitelik ve sayı bakımından vahamet
Tam otomatik tüfekler, seri atışlı veya dürbünlü tabancalar ve benzeri silahlar, kısa sürede çok sayıda mermi atabilmeleri veya isabet kabiliyetleri nedeniyle “vahim” kabul edilir. Sayı bakımından vahamet ise silahların, kişisel ihtiyacın ötesinde, toplumda korku ve endişe yaratacak düzeyde olmasıdır. Vahametin sınırı kanunda belirtilmemiştir; her olayın özelliklerine göre belirlenir ve silahın niteliği de bu değerlendirmede rol oynar.
Birlikte işleme ve örgüt
Suçun iki veya daha fazla kişi tarafından birlikte işlenmesi cezayı sekiz yıldan on beş yıla kadar hapse çıkarır. Örgüt faaliyeti kapsamında işlenen suç bu anlamda “birlikte işleme” sayılmaz; bu durumda örgüt hükmü uygulanır ve ceza bir kat artırılır. Ayrıca örgüt kurma, yönetme veya örgüt üyeliğinden TCK 220 uyarınca ayrı ceza verilir. Ayrıntı için suç işlemek amacıyla örgüt kurma ve örgüt üyeliği yazımıza bakabilirsiniz.
Benzer suçlardan farkı
Silah dosyalarında doğru maddenin belirlenmesi, cezanın beş yıldan mı yoksa iki yıldan mı başlayacağını belirler. Kişisel kullanım amacıyla ruhsatsız silah satın almak, taşımak veya bulundurmak 6136’nın 13. maddesi kapsamındadır; aynı silahı başkasına satmak veya satmak amacıyla elde tutmak ise 12. maddeye girer. Silahın yurt dışından getirilmesi, kişisel kullanım amacı taşısa bile sokma fiili nedeniyle 12. madde kapsamında değerlendirilebilir.
Patlayıcı maddeler ise kural olarak TCK 174’teki tehlikeli maddelerin izinsiz bulundurulması veya el değiştirmesi suçunun konusudur. Silahların bir terör örgütüne temin edilmesi halinde ise TCK 315’teki silah sağlama suçu ve terörle mücadele mevzuatı gündeme gelir. Bıçak ve diğer aletlerin satışı 6136’nın 15. maddesinde ayrıca ve daha hafif bir yaptırıma bağlanmıştır.
Kapsam dışı silahlar
Kanun bazı silah ve aletleri kapsam dışında tutar:
- Yalnızca sporda kullanılan yivli ateşsiz silahlar ve mermileri ile yivsiz tüfekler ve mermileri (bu silahların üretim ve satışı ayrı izin kurallarına tabidir),
- Ev gereçleri,
- Tıp, sanayi, tarım ve spor alanlarında kullanılan aletler,
- Bir meslek veya sanatın icrası için gerekli bıçak, şiş, raspa ve benzerleri.
Antika ateşli silahlar ve bıçaklar, izin belgeleriyle birlikte serbestçe satılabilir. Ruhsatlı silahların yetkili satıcılar aracılığıyla ve mevzuata uygun devri de suç oluşturmaz; ruhsatlı bir silahın resmi devir işlemi yapılmadan elden satılması ise ayrıca değerlendirilir.
Yaptırım ve usul
- Soruşturma: 6136 sayılı Kanun’a muhalefet suçları şikayete bağlı değildir; suç şüphesi öğrenildiğinde soruşturma kendiliğinden başlar. Şikayet süresi söz konusu olmaz.
- Uzlaştırma ve seri muhakeme: Silah kaçakçılığı, ticareti ve imalatı uzlaştırma kapsamında değildir; seri muhakeme usulü de bu suçlarda uygulanmaz.
- Görevli mahkeme: Üst sınır on yılı aştığından ağır ceza mahkemesi.
- Dava zamanaşımı: Temel halde ve birlikte işlemede 15 yıl (TCK 66/1-d). Artırımlarla üst sınır yirmi yıl veya daha fazlaya ulaşıyorsa 20 yıl. Kesilme halinde süre en fazla yarısı kadar uzar.
- Tutuklama: Somut delillere dayanan kuvvetli suç şüphesi ve kaçma veya delilleri karartma şüphesi gibi tutuklama nedenleri varsa tutuklama kararı verilebilir. Silah kaçakçılığı, CMK 100/3’te tutuklama nedeninin varsayılabileceği katalog suçlar arasında sayılmıştır. Tutuklamaya itiraz için tutuklama ve tutuklamaya itiraz yazımıza bakabilirsiniz.
- Müsadere: Suç konusu silah, mermi ve parçalar ile suçta kullanılan araçlar müsadere edilir.
Arama ve deliller
Bu dosyalarda deliller çoğunlukla arama, el koyma, iletişimin denetlenmesi ve teknik takip gibi koruma tedbirleriyle elde edilir. Tedbirlerin kanuni koşullara uygun olarak, hakim kararı veya yetkili makamın yazılı emriyle uygulanmış olması gerekir. Hukuka aykırı yöntemlerle elde edilen deliller hükme esas alınamaz; bu nedenle arama ve dinleme kararlarının kapsamı, süresi ve dayanağı savunmada ayrıntılı incelenmelidir. Ayrıntı için hukuka aykırı deliller ve delil yasağı yazımıza bakabilirsiniz.
İhbar ve tanıklık
Silah kaçakçılığı veya ticaretine ilişkin bilgisi olan kişiler, Cumhuriyet başsavcılığına, kolluğa veya 112 Acil Çağrı Merkezi’ne başvurarak ihbarda bulunabilir. Suç örgütü bağlantılı dosyalarda tanıklık yapacak kişiler bakımından, koşulları varsa 5726 sayılı Tanık Koruma Kanunu kapsamındaki koruma tedbirleri gündeme gelebilir. Suça iştirak etmiş bir kişinin bilgi vermesi ise etkin pişmanlık veya takdiri indirim bakımından değerlendirilebilir; örgüt suçları bakımından TCK 221’deki özel hükümler ayrıca uygulanır.
Verilebilecek kararlar ve seçenek yaptırımlar
Yargılama sonunda beraat, ceza verilmesine yer olmadığı, mahkumiyet, güvenlik tedbiri, davanın reddi veya düşmesi kararlarından biri verilir. Mahkumiyet halinde hapis cezası ağır ceza mahkemesince kanunda öngörülen sınırlar içinde belirlenir.
Dönüştürme fiillerinde öngörülen üçte birden yarıya kadar indirim ve TCK 62’deki takdiri indirim birlikte uygulansa bile ceza genellikle iki yılın üzerinde kalır. Bu nedenle savunmada asıl tartışma, fiilin 12. madde kapsamında mı yoksa daha hafif cezalı 13. madde kapsamında mı kaldığı noktasında yoğunlaşır. Mahkumiyet sonrası cezanın ne kadarının cezaevinde geçirileceği ise infaz hukukuna göre belirlenir; güncel oranlar için koşullu salıverilme yazımıza bakabilirsiniz.
Şüpheli için pratik adımlar
- İfade öncesi müdafi ile görüşünSilah kaçakçılığı soruşturmalarında gözaltı ve tutuklama sık gündeme gelir. Müdafi ile görüşmeden ayrıntılı ifade vermeyin; susma hakkınızı kullanabilirsiniz.
- Satış amacına ilişkin delilleri inceleyinSize atfedilen fiilin ticaret mi yoksa bulundurma mı olduğu cezayı doğrudan değiştirir. Yazışmalar, para hareketleri ve tanık beyanlarının satış amacını gerçekten gösterip göstermediğini tartışın.
- Silahın niteliğine ilişkin raporu denetleyinBalistik inceleme raporu, silahın atışa elverişli olup olmadığını ve vahim nitelik taşıyıp taşımadığını belirler. Rapora süresi içinde itiraz edin, gerekirse ek inceleme isteyin.
- Koruma tedbirlerinin hukuka uygunluğunu kontrol edinArama, el koyma ve dinleme kararlarının dayanağını ve kapsamını inceleyin; aykırılıkları her aşamada ileri sürün.
- Birden fazla silah bulundurmanın otomatik olarak ticaret sayılacağını düşünmek; satış amacı ayrıca ispatlanmalıdır.
- Kurusıkı silahı dönüştürmenin 7533 sonrası 12. madde kapsamına girdiğini bilmemek.
- Balistik rapora itiraz etmemek.
- Seri muhakeme veya HAGB beklentisiyle savunma stratejisi kurmak; bu suçlarda kural olarak uygulanmazlar.
Sık sorulan sorular
Silah kaçakçılığı ve ticaretinde verilen hapis cezası adli para cezasına çevrilebilir mi?
Hayır. Adli para cezasına çevirme yalnızca bir yıl veya daha az süreli hapis cezaları için mümkündür; bu suçların alt sınırı beş yıldır.
Şüpheli veya sanık hakkında tutuklama kararı verilebilir mi?
Evet. Somut delillere dayanan kuvvetli suç şüphesi ve tutuklama nedenleri varsa tutuklama kararı verilebilir. Silah kaçakçılığı, tutuklama nedeninin varsayılabileceği katalog suçlar arasındadır; yine de kararın somut gerekçeye dayanması gerekir.
Bu suçtan verilen hapis cezası ertelenebilir mi?
Kural olarak hayır. Erteleme iki yıl veya daha az hapis cezaları için mümkündür; bu suçta ceza bu sınırı aşar.
Kurusıkı tabancayı gerçek silaha dönüştürmek hangi suçu oluşturur?
7533 sayılı Kanun’dan sonra bu fiil ruhsatsız üretim sayılır ve 12. madde kapsamında cezalandırılır. Dönüştürülen silahların sayı ve nitelik bakımından vahim olmaması halinde ceza üçte birden yarısına kadar indirilir.
Silahı yalnızca kendim için aldım; yine de ticaretten mi yargılanırım?
Kişisel kullanım amacıyla ruhsatsız silah satın almak kural olarak 13. madde kapsamındadır. Ticaret suçlaması için satış veya satış amacıyla bulundurma kastının somut delillerle gösterilmesi gerekir; silahın yurt dışından getirilmesi ise ayrıca sokma fiili olarak değerlendirilebilir.
Silah kaçakçılığından 7 yıl ceza alan kişi ne kadar yatar?
Cezaevinde geçirilecek süre, koşullu salıverilme oranlarına, denetimli serbestlik imkanlarına ve suçun örgüt kapsamında işlenip işlenmediğine göre değişir. Kesin hesap için infaz hukukunun güncel hükümleri ve hükümlünün durumu birlikte değerlendirilmelidir.
Bu yazı, yayın ve güncelleme tarihindeki mevzuat ve kararlara göre genel bilgilendirme amacı taşır; hukuki görüş niteliğinde değildir. Somut durumunuz için bir avukata danışmanızı öneririz.
Hukuki inceleme: Av. Tamer Kulaçoğlu, Kurucu AvukatBüromuz 1993'ten bu yana aile hukuku, miras ve gayrimenkul uyuşmazlıklarında dava ve danışmanlık hizmeti veriyor.
Online Görüşme Planla