Aile birliğinin korunması, yabancılar hukukunun en temel ilkelerinden biridir. 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu (YUKK) bu amaçla aile ikamet izni adında ayrı bir izin türü düzenler. Bu izin, Türk vatandaşının, mavi kart sahibinin veya Türkiye’de ikamet izniyle bulunan bir yabancının eşi ve çocuklarının Türkiye’de birlikte yaşayabilmesini sağlar. En bilinen örneği, Türk vatandaşıyla evli yabancı eşe verilen aile ikamet iznidir.
Bu yazıda aile ikamet iznini kimlerin alabileceğini, destekleyiciden ve başvuru sahibinden aranan şartları, 2026 asgari ücretine göre gelir hesabını, izin süresini, boşanma ve ölüm hallerinde ne olacağını, anlaşmalı evlilik denetimini ve ret kararına karşı başvurabileceğiniz yolları anlatıyoruz. Şartlar sağlanamadığında ya da sonradan ortadan kalktığında başvuru reddedilebilir, izin iptal edilebilir veya uzatılmayabilir; bu işlemlere karşı idare mahkemesinde dava açılabilir.
- Kimler alabilir?
- Türk vatandaşlarının, mavi kart sahiplerinin, ikamet izinli yabancıların ve mülteci ile ikincil koruma statüsü sahiplerinin yabancı eşi, ergin olmayan ve bağımlı yabancı çocukları.
- Gelir şartı nedir?
- Destekleyicinin toplam geliri asgari ücretten az olmamalı ve ailedeki kişi başına asgari ücretin üçte birinden az olmamalı.
- Süresi ne kadar?
- Her defasında en fazla 3 yıl; destekleyicinin ikamet izni süresini aşamaz.
- Reddedilirse?
- Tebliğden itibaren 60 gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açılabilir.
Aile ikamet iznini kimler alabilir?
YUKK m. 34/1’e göre aile ikamet izni; Türk vatandaşlarının, 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu m. 28 kapsamındaki mavi kart sahiplerinin, ikamet izniyle Türkiye’de bulunan yabancıların ve mülteci ile ikincil koruma statüsü sahibi yabancıların şu aile bireylerine verilebilir:
- Yabancı eş: Resmi olarak evli olunan yabancı eş.
- Ergin olmayan çocuk: Kendisinin veya eşinin 18 yaşından küçük yabancı çocuğu.
- Bağımlı çocuk: Kendisinin veya eşinin, yaşı ne olursa olsun bakıma muhtaç bağımlı yabancı çocuğu.
Uygulamada en sık karşılaşılan durumlar şunlardır: Türk vatandaşının yabancı eşi ve çocukları; mavi kart sahibinin, yani çıkma izniyle Türk vatandaşlığını kaybetmiş kişinin yabancı eşi ve çocukları; öğrenci, çalışma veya uzun dönem ikamet izniyle Türkiye’de yaşayan yabancının eşi ve çocukları. Mavi kart sahiplerinin hakları için mavi kart yazımıza bakabilirsiniz.
Birden fazla eş
Bazı ülkelerin hukuku birden fazla eşle evliliğe izin verir. Böyle bir durumda Türkiye’de eşlerden yalnızca birine aile ikamet izni verilir. Diğer eşlerden olan çocuklara ise aile ikamet izni verilebilir.
Destekleyiciden aranan şartlar
Destekleyici, aile birliği amacıyla Türkiye’ye gelecek ya da Türkiye’de kalacak yabancının masraflarını üstlenen ve başvuruya dayanak gösterilen kişidir. Türk vatandaşı eş, uzun dönem ikamet izinli baba ya da çalışma izinli anne destekleyici olabilir. YUKK m. 35/1 destekleyiciden şunları ister:
- Gelir: Toplam geliri asgari ücretten az olmamak üzere, ailedeki fert başına asgari ücretin üçte birinden az olmayacak aylık gelire sahip olmak.
- Barınma ve sigorta: Aile bireylerinin genel sağlık ve güvenlik standartlarına uygun barınma koşullarına sahip olması ve tüm aile bireylerini kapsayan sağlık sigortası yaptırılmış olması.
- Adli sicil: Başvuru tarihinden geriye doğru son 5 yıl içinde aile düzenine karşı suçlardan hüküm giymediğini adli sicil kaydıyla belgelemek.
- Türkiye’de en az 1 yıl ikamet: En az 1 yıldır ikamet izniyle Türkiye’de kalıyor olmak.
- Adres kaydı: Adres Kayıt Sistemine kayıtlı olmak.
Bilimsel araştırma amaçlı ikamet izni veya çalışma izni sahipleri, mavi kart sahipleri ve Türk vatandaşlarıyla evli yabancılar 1 yıllık ikamet şartına tabi değildir (YUKK m. 35/2). Türkiye’deki mülteci ve ikincil koruma statüsü sahiplerinde ise m. 35/1’deki şartlar aranmayabilir.
2026 asgari ücretiyle gelir hesabı
2026 yılı için asgari ücret aylık brüt 33.030 TL, net 28.075,50 TL olarak belirlenmiştir ve yıl boyunca geçerlidir. Gelir şartı iki ölçütle birlikte uygulanır: toplam gelir en az bir asgari ücret olmalı ve ailedeki her fert için asgari ücretin üçte biri kadar gelir bulunmalıdır. Örneğin destekleyici, eşi ve iki çocuktan oluşan 4 kişilik bir ailede gereken aylık gelir, 4 x 1/3 = yaklaşık 1,33 asgari ücrettir. 2 kişilik bir ailede ise toplam gelirin en az bir asgari ücret olması yeterlidir. Hesapta net mi brüt tutarın mı esas alınacağını ve hangi gelir belgelerinin kabul edildiğini başvurudan önce il göç idaresinden teyit etmeniz önerilir.
Başvuru sahibinden aranan şartlar
Aile ikamet izni isteyen yabancı da YUKK m. 35’te sayılan şu şartları taşımalıdır:
- Aile bağının belgelenmesi: Kanunda sayılan kişilerden biri olduğunu gösteren bilgi ve belgeleri sunmak. Örneğin mavi kart sahibinin eşi olduğunu gösteren evlilik cüzdanı.
- Birlikte yaşama: Destekleyiciyle birlikte yaşadığını veya yaşama niyetinde olduğunu gösteren belgeler sunmak. Örneğin uzun dönem ikamet izinli babasıyla aynı adreste kaldığını gösteren kayıtlar.
- Evliliğin amacı: Evliliğin aile ikamet izni almak amacıyla yapılmamış olması.
- Yaş: Başvuru sahibinin ve eşinin 18 yaşını doldurmuş olması.
- Giriş yasağı: YUKK m. 7 kapsamında Türkiye’ye girişine izin verilmeyen yabancılardan olmamak.
Gerekli belgeler
- Başvuru formu ve pasaport: e-İkamet formu, pasaportun aslı ve fotokopisi, 4 adet biyometrik fotoğraf.
- Aile bağı: Evlilik cüzdanı veya evlilik belgesi, çocuklar için doğum belgesi; yabancı belgelerde apostil ve noter onaylı tercüme.
- Destekleyiciye ait belgeler: Kimlik belgesinin aslı ve fotokopisi, gelir belgeleri, adli sicil kaydı, AKS kaydı.
- Sigorta ve adres: Tüm aile bireylerini kapsayan sağlık sigortası ve adres belgesi.
- 18 yaşından küçükler için: Velayet belgesi, diğer ebeveynin noter onaylı muvafakati veya ölüm belgesi gibi belgeler.
Başvuru adım adım
Yurt dışında bulunan aile bireyleri başvurularını kural olarak vatandaşı oldukları veya yasal olarak bulundukları ülkedeki Türk konsolosluğuna yapar; konsolosluk başvuruyu Göç İdaresi Başkanlığına iletir. Türkiye’de vize, vize muafiyeti veya başka bir ikamet izniyle yasal olarak bulunan aile bireyleri ise başvuruyu e-İkamet sistemi üzerinden yapar. Başvuruların en geç 90 gün içinde sonuçlandırılması öngörülür.
- Destekleyicinin durumunu kontrol edinGelir, sağlık sigortası, adli sicil, adres kaydı ve gerekiyorsa 1 yıllık ikamet şartının karşılanıp karşılanmadığını başvurudan önce gözden geçirin.
- Her aile bireyi için ayrı başvurue-İkamet’te her aile bireyi için ayrı form doldurulur ve ayrı harç ödenir. Destekleyicinin bilgileri her formda aynı şekilde girilmelidir.
- Randevu ve belgelerRandevu günü başvuru sahibi, gerekiyorsa destekleyiciyle birlikte, belgelerin asıllarıyla il göç idaresine gider. İdare eşlerle ayrı ayrı görüşme yapabilir.
- Adres kaydı ve kartİzin verildikten sonra 20 iş günü içinde adres kaydı tamamlanır; kart PTT ile adrese gönderilir.
- Uzatmayı takip edinİzin bitimine 60 gün kala uzatma dönemi başlar. Gelir ve sigorta şartları uzatmada yeniden incelenir.
İzin süresi ve aile izninin sağladığı haklar
Aile ikamet izni her defasında 3 yılı aşmayacak şekilde verilir ve destekleyicinin ikamet izni süresini aşamaz (YUKK m. 34/1). Destekleyici Türk vatandaşıysa bu ikinci sınır uygulanmaz; destekleyici yabancıysa onun izni ne zaman bitiyorsa aile izni de en geç o tarihte biter. Süre dolmadan, bitime 60 gün kala başlayan dönemde uzatma başvurusu yapılmalıdır.
Aile ikamet izni, 18 yaşına kadar çocuklara öğrenci ikamet izni almadan ilk ve ortaöğretim kurumlarında eğitim alma hakkı sağlar (YUKK m. 34/4). Yükseköğretime geçen çocuklar için öğrenci ikamet izni veya aile izninin devamı seçenekleri ayrıca değerlendirilir; bunun için öğrenci ikamet izni yazımıza bakabilirsiniz. Aile ikamet izni tek başına çalışma hakkı vermez; çalışmak için ayrıca çalışma izni alınmalıdır.
Aile ikamet izniyle Türkiye’de geçirilen süreler, kesintisiz ikamet süresinin hesabında tam olarak sayılır (YUKK m. 28/2). Bu nedenle aile izniyle uzun yıllar Türkiye’de yaşayan bir yabancı, ileride kendi adına uzun dönem ikamet iznine veya ikamete dayalı vatandaşlığa başvurabilir. Yeter ki izinler arasında boşluk bırakılmasın ve yurt dışında kalış süreleri kanuni sınırları aşmasın.
Boşanma, ölüm ve 18 yaş: aile izni ne olur?
Aile ikamet izni destekleyiciyle olan bağa dayandığı için bu bağ sona erdiğinde izin de sona erer. Kanun bazı hallerde kısa dönem ikamet iznine geçişe imkan tanır:
Kısa dönem iznin şartları ve süreleri için kısa dönem ikamet izni yazımıza bakabilirsiniz.
Aile ikamet izni ve vatandaşlık
Türk vatandaşıyla evlenen yabancı eş, aile ikamet izniyle Türkiye’de yaşayabilir. Bunun yanında kanundaki şartlar sağlandığında evlilik yoluyla Türk vatandaşlığı da kazanılabilir. Evlilik yoluyla vatandaşlık başvurusu, en az 3 yıldır evli olmayı ve evlilik birliğinin devam etmesini gerektirir; aile ikamet izniyle Türkiye’de geçirilen süre ise bu başvuruda ayrıca bir şart olarak aranmaz. Ayrıntılar için evlilik yoluyla Türk vatandaşlığının kazanılması yazımıza bakabilirsiniz.
Anlaşmalı evlilik denetimi
Evliliğin yalnızca aile ikamet izni almak amacıyla yapıldığına dair makul şüphe bulunursa valilik bunu araştırır (YUKK m. 37). Araştırmada eşlerin birlikte yaşayıp yaşamadığı, birbirlerini ne kadar tanıdıkları, ortak bir dil konuşup konuşmadıkları ve evlilik öncesi ilişkileri gibi olgulara bakılır. Evliliğin bu amaçla yapıldığı tespit edilirse aile ikamet izni verilmez, verilmişse iptal edilir.
Denetim izin verildikten sonra da yapılabilir. Anlaşmalı evlilik yoluyla alındığı tespit edilen aile ikamet izniyle geçen süreler, ileride uzun dönem ikamet izni veya vatandaşlık başvurusunda ikamet süresinden sayılmaz. Gerçek bir evliliğiniz varsa ortak yaşamı gösteren belgeleri (ortak kira sözleşmesi, faturalar, fotoğraflar, yazışmalar, tanık beyanları) saklamanız önemlidir.
Ret, iptal veya uzatmama halleri
YUKK m. 36’ya göre aile ikamet izni şu hallerde verilmez, verilmişse iptal edilir veya uzatılmaz:
- Şartların bulunmaması: Destekleyici ve başvuru sahibi bakımından aranan şartların karşılanmaması veya sonradan ortadan kalkması; örneğin gelir şartının sağlanamaması, boşanma.
- Sınır dışı veya giriş yasağı: Hakkında geçerli bir sınır dışı etme veya Türkiye’ye giriş yasağı kararı bulunması.
- Amaç dışı kullanım: Aile ikamet izninin verilme amacı dışında kullanıldığının belirlenmesi.
İdare, şartları sağlayan kişilerin başvurusunu da takdir yetkisine dayanarak reddedebilir. Ancak Türkiye içinden yapılan başvurularda yabancının aile bağları, ikamet süresi, menşe ülkedeki durumu ve çocuğun yüksek yararı karar verilirken dikkate alınmak zorundadır (YUKK m. 25). Aile birliğini bölen bir kararda bu unsurların tartışılmamış olması, dava açısından önemli bir hukuka aykırılık iddiasıdır.
Ret kararına karşı başvuru ve dava yolu
Aile ikamet izni başvurusunun reddi, iznin uzatılmaması veya iptali idari işlemdir. İşlem yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurlarından birinde hukuka aykırıysa idare mahkemesince iptal edilir.
- İdari başvuru (isteğe bağlı)Kararı veren valiliğe veya Göç İdaresi Başkanlığına itiraz edebilirsiniz (İYUK m. 11). İdare 30 gün içinde cevap vermezse talebiniz reddedilmiş sayılır; başvuru süresince dava süresi işlemez.
- Dava süresiRet kararının tebliğinden itibaren 60 gün içinde iptal davası açılır (İYUK m. 7).
- Görevli ve yetkili mahkemeKararı veren valiliğin bulunduğu yerdeki idare mahkemesi.
- Yürütmenin durdurulmasıİznin iptali nedeniyle ailenizden ayrılmak zorunda kalacaksanız dilekçede yürütmenin durdurulmasını isteyin (İYUK m. 27).
- Kanun yoluİdare mahkemesi kararına karşı bölge idare mahkemesine istinaf yoluna başvurulabilir.
Ret veya iptal kararı ile birlikte sınır dışı etme kararı da verildiyse, o karar için dava açma süresi tebliğden itibaren 7 gündür. Ret davasının ayrıntıları için ikamet izni reddine itiraz ve iptal davası yazımıza bakabilirsiniz.
- Gelir hesabını yalnızca destekleyici için yapıp ailedeki kişi sayısını hesaba katmamak.
- Sağlık sigortasını tüm aile bireylerini kapsayacak şekilde yaptırmamak.
- Boşanma sonrasında kısa dönem iznine geçiş başvurusunu geciktirmek; boşanma kesinleştiğinde izin dayanaksız kalır.
- Destekleyicinin kendi ikamet izninin bitiş tarihini kontrol etmeden aile izni süresini planlamak.
- Anlaşmalı evlilik şüphesine karşı ortak yaşamı gösteren belgeleri saklamamak.
- Sınır dışı kararının 7 günlük dava süresini ret kararının 60 günlük süresiyle karıştırmak.
Sık sorulan sorular
İdare mahkemesinde dava açmak için avukat tutmak zorunlu mu?
Hayır. Taraflar davayı kendileri de takip edebilir. Ancak İdari Yargılama Usulü Kanunu’ndaki süreler kesin ve kısadır; mevzuatın karmaşıklığı nedeniyle işlem yapmadan önce bir idare hukuku avukatından destek almanız önerilir.
Boşanma halinde aile ikamet izni iptal olur mu?
Boşanmayla aile izninin dayanağı ortadan kalkar. Türk vatandaşıyla evli olup en az 3 yıl aile izniyle kalmışsanız kısa dönem ikamet iznine geçebilirsiniz; aile içi şiddet mağduriyeti mahkeme kararıyla sabitse 3 yıl şartı aranmaz. Şartları taşımıyorsanız izin iptal edilir.
Destekleyicinin ölmesi halinde aile ikamet izni ne olur?
Vefat eden destekleyiciye bağlı olarak aile izniyle kalanlara süre şartı aranmadan kısa dönem ikamet izni verilebilir.
Aile ikamet izni en fazla kaç yıllık verilir?
Her defasında en fazla 3 yıl. Destekleyici yabancıysa izin, onun ikamet izni süresini aşamaz. Süre dolmadan uzatma başvurusu yapılmalıdır.
Aile ikamet izni olan çocuklar okula gidebilir mi?
Evet. Aile ikamet izni sahibi çocuklar 18 yaşına kadar öğrenci ikamet izni almadan ilk ve ortaöğretim kurumlarında eğitim alabilir.
Türk vatandaşının eşi olarak hemen vatandaş olabilir miyim?
Hayır. Evlilik yoluyla vatandaşlık için en az 3 yıl evli olmanız ve evliliğin devam etmesi gerekir. Bu süre içinde Türkiye’de aile ikamet izniyle yaşayabilirsiniz.
Bu yazı, yayın ve güncelleme tarihindeki mevzuat ve kararlara göre genel bilgilendirme amacı taşır; hukuki görüş niteliğinde değildir. Somut durumunuz için bir avukata danışmanızı öneririz.
Hukuki inceleme: Av. Tamer Kulaçoğlu, Kurucu AvukatBüromuz 1993'ten bu yana aile hukuku, miras ve gayrimenkul uyuşmazlıklarında dava ve danışmanlık hizmeti veriyor.
Online Görüşme Planla