Bir yakınını kaybeden ailenin ilk karşılaştığı pratik sorunlardan biri, mirasbırakanın bankadaki parasıdır. Hesaplar ölüm bilgisinin bankaya ulaşmasıyla kullanılamaz hale gelir, banka kartı çalışmaz, otomatik ödemeler durur. Paranın mirasçılara ödenmesi için banka belirli belgeler ister ve mirasçılar arasında anlaşma yoksa ödeme yapmaz. Kiralık kasa ise ayrı bir usulle açılır.
Bu yazıda mirasbırakanın hangi bankalarda hesabı olduğunun nasıl öğrenileceğini, paranın çekilmesi için gereken belgeleri, veraset ve intikal vergisiyle ilişkisini, mirasçılar anlaşamadığında izlenecek yolları, ortak hesapları, kredi borçlarını, kiralık kasanın açılmasını ve on yıl aranmayan hesapların akıbetini anlatıyoruz.
- Hangi belgeler gerekir?
- Mirasçılık belgesi, kimlikler ve veraset ve intikal vergisi yönünden vergi dairesinden alınan ilişik kesme yazısı.
- Tek mirasçı payını çekebilir mi?
- Birden çok mirasçı varsa kural olarak hayır. Para mirasçılara elbirliğiyle aittir; ödeme için mirasçıların birlikte hareket etmesi gerekir.
- Hesaplar nasıl bulunur?
- e-Devlet’teki varis hizmetleri üzerinden mirasbırakanın mevduat hesabı bulunan bankalar sorgulanabilir.
- Aranmayan para ne olur?
- Son işlemden itibaren on yıl aranmayan mevduat zamanaşımına uğrar ve ilandan sonra TMSF’ye gelir kaydedilir.
Ölümden sonra banka hesaplarına ne olur?
Mirasbırakanın ölümüyle birlikte bankadaki mevduatı, faizi, döviz ve altın hesapları, yatırım fonları ve diğer alacakları terekeye girer ve mirasçılara geçer. Uygulamada bankalar ölüm bilgisini öğrendiklerinde hesaplara bloke koyar; banka kartları, kredi kartları ve internet bankacılığı kullanıma kapatılır. Mirasbırakanın verdiği otomatik ödeme talimatları da sona erer.
Ölümden sonra mirasbırakanın kartını ya da şifresini kullanarak para çekmek ciddi sonuçlar doğurur. Bu işlem diğer mirasçıların haklarını ihlal eder, para çeken mirasçının iade yükümlülüğünü doğurur ve tereke mallarına el atma niteliği taşıdığı için mirası reddetme imkanını ortadan kaldırabilir. Cenaze giderleri gibi zorunlu harcamalar için bile, mirasçıların birlikte bankaya başvurması daha güvenlidir.
Birden çok mirasçı varsa bankadaki para, paylaşma yapılıncaya kadar bütün mirasçılara elbirliğiyle aittir (TMK m. 640). Her mirasçının payı bellidir; ancak hangi liranın kime ait olduğu paylaşmayla belirlenir. Bu nedenle banka, kural olarak mirasçılardan birine tek başına ödeme yapmaz.
Mirasbırakanın hangi bankada hesabı var?
Mirasçılar çoğu zaman mirasbırakanın bütün banka ilişkilerini bilmez. Hesapları bulmak için şu yollar kullanılabilir:
- e-Devlet varis hizmetleri: Mirasçılık belgesi alındıktan sonra e-Devlet’teki varis hizmetleri üzerinden mirasbırakanın mevduat ya da katılım fonu hesabı bulunan bankalar sorgulanabilir. Sorgu yalnızca bankanın adını gösterir, bakiyeyi göstermez.
- Yatırım ve ödeme hesapları: Yatırımcı Tazmin Merkezinin zamanaşımına uğramış ve uğrayacak emanetlere ilişkin sorguları ile Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının ödeme ve elektronik para kuruluşlarındaki hesap sahipliği sorgusu da mirasbırakan adına yapılabilir.
- Bankaya yazılı başvuru: Hesap bulunan bankaya mirasçılık belgesiyle başvurularak hesap türleri, bakiyeler, kiralık kasa ve kredi ilişkileri hakkında bilgi istenir.
- Mahkeme yoluyla: Terekenin tespiti istendiğinde sulh hukuk mahkemesi bütün bankalara müzekkere yazarak bilgi toplar. Mirasçılar arasında güvensizlik varsa bu yol daha kapsamlı sonuç verir.
Para çekmek için gereken belgeler
- Mirasçılık belgesiNoterden ya da sulh hukuk mahkemesinden alınır. Banka, kime ve hangi oranda ödeme yapacağını bu belgeye göre belirler.
- Bakiye yazısıBankadan, mirasbırakanın ölüm tarihindeki hesap bakiyelerini gösteren bir yazı alınır. Bu yazı veraset ve intikal vergisi beyannamesinde kullanılır.
- Veraset ve intikal vergisi beyannamesiMirasçılar, miras kalan mallar için süresinde beyanname verir. Gelir İdaresi Başkanlığının 2026 rehberine göre, veraset yoluyla intikal eden mal istisna tutarının altında kalsa bile beyanname verilmesi gerekir.
- İlişik kesme yazısıBeyanname verilip tahakkuk eden vergi ödendikten ya da vergi çıkmadığı anlaşıldıktan sonra vergi dairesinden ilişik kesme yazısı alınır. Bankalar, VİVK m. 17 uyarınca mirasçılara ödeme yapmadan önce verginin ödendiğini gösteren bu belgeyi ister. Gelir İdaresi Başkanlığının mirasçılara yönelik rehberine göre belge ibraz edilmezse ödenecek tutardan veraset yoluyla intikallerde %5 oranında vergi karşılığı kesinti yapılır.
- Bankaya başvuruBütün mirasçılar kimlikleriyle birlikte ya da vekilleri aracılığıyla bankaya başvurur ve ödeme talep eder.
Veraset ve intikal vergisinde 2026 rakamları
2026 yılı için veraset yoluyla intikallerde, altsoy ve eşten her birine düşen miras payı için istisna tutarı 2.907.136 TL’dir. Mirasbırakanın altsoyu yoksa eşe düşen pay için istisna 5.817.845 TL olarak uygulanır. İstisnayı aşan kısım için oran %1’den başlar ve dilimler halinde %10’a kadar çıkar. Tahakkuk eden vergi üç yıl içinde, her yıl mayıs ve kasım aylarında olmak üzere altı eşit taksitte ödenebilir.
Beyan süresi, ölüm Türkiye’de gerçekleşmiş ve mirasçı Türkiye’deyse ölüm tarihini izleyen dört aydır; mirasçı yurt dışındaysa altı ay olarak uygulanır. Ölüm yurt dışında gerçekleşmişse süreler dört ile sekiz ay arasında değişir. Beyan, değerleme ve ödeme ayrıntılarını miras intikali ve veraset vergisi yazımızda anlattık.
Yurt dışındaki mirasçılar
Yurt dışında yaşayan mirasçılar Türkiye’ye gelmeden de işlem yapabilir. Bulundukları ülkedeki Türk konsolosluğunda ya da apostil şerhli olarak düzenletecekleri bir vekaletnameyle Türkiye’deki bir yakınlarına veya avukata yetki verebilirler. Vekaletnamede miras işlemleri, bankadan para çekme, vergi dairesi işlemleri ve ilişik kesme yazısı alma yetkilerinin açıkça yazılması gerekir; aksi halde banka işlemi kabul etmeyebilir.
Banka parayı kime, nasıl öder?
Ödemenin şekli mirasçı sayısına ve mirasçılar arasındaki anlaşmaya göre değişir.
Örnek: Mirasbırakanın hesabında 1.200.000 TL bulunsun ve mirasçıları eşi ile üç çocuğu olsun. Eşin yasal payı 1/4’tür ve 300.000 TL’ye karşılık gelir. Kalan 3/4 üç çocuk arasında eşit paylaşılır; her çocuğun payı da 1/4, yani 300.000 TL olur. Mirasçılar birlikte başvurduğunda banka bu oranlarla ödeme yapar. Çocuklardan biri başvuruya katılmazsa, diğerleri kendi 300.000 TL’lik paylarını kural olarak tek başlarına çekemez.
Yargıtay da elbirliği mülkiyeti devam ettiği sürece, paylaşma yapıldığı ispatlanmadıkça bir mirasçının terekeye ait bir haktan kendi payını tek başına talep edemeyeceğini kabul etmektedir.
Mirasçılar anlaşamıyorsa
Bankadaki para, mirasçılar arasındaki anlaşmazlık nedeniyle yıllarca blokeli kalabilir. Bu süreçte para mirasbırakan adına açılmış hesapta durur; vadeli hesap ise vade sonunda genellikle vadesiz hesaba dönüşür ve değer kaybeder. Anlaşmazlığı çözmek için başvurulabilecek yollar şunlardır:
- Paylaşma davası: Mirasçılardan her biri sulh hukuk mahkemesinde mirasın paylaşılmasını isteyebilir. Mahkeme bankadaki paranın mirasçılar arasında payları oranında bölüştürülmesine karar verir. Davanın şartlarını mirasın paylaşılması davası yazımızda anlattık.
- Elbirliğinin paylı mülkiyete çevrilmesi: TMK m. 644’e göre bir mirasçının istemiyle sulh hakimi diğer mirasçılara itiraz için süre verir; haklı bir itiraz yoksa ya da süre içinde paylaşma davası açılmazsa elbirliği paylı mülkiyete dönüştürülür. Bu hüküm alacaklar için de uygulanır. Uygulamada bankadaki para gibi kolayca bölünebilen değerler için bu yol sık kullanılır; karar kesinleştiğinde banka her mirasçıya payını ayrı ayrı öder.
- Terekeye temsilci: Mirasçılardan biri ulaşılamaz durumdaysa sulh hukuk mahkemesinden terekeye temsilci atanması istenebilir. Temsilci tahsil ve koruma işlemlerini yürütür; ancak parayı mirasçılar arasında paylaştırma yetkisi yoktur.
Paylaşma ve paylı mülkiyete çevirme davalarında görevli mahkeme sulh hukuk mahkemesidir; yetkili mahkeme mirasbırakanın son yerleşim yeri mahkemesidir (HMK m. 11). HUAK m. 18/B, taşınır ve taşınmazların paylaştırılmasına ve ortaklığın giderilmesine ilişkin uyuşmazlıklarda dava açmadan önce arabulucuya başvurmayı dava şartı olarak düzenler. Bankadaki paranın paylaştırılması için açılan davalarda bu şartın aranıp aranmadığı konusunda uygulama tek düze olmadığından, davadan önce arabulucuya başvurmak usulden ret riskini ortadan kaldırır.
Ortak hesap, maaş, kredi ve sigorta
Ortak hesaplar
Mirasbırakan bir başkasıyla birlikte ortak hesap açmışsa, hesaptaki paranın tamamı terekeye girmez. Terekeye yalnızca mirasbırakanın payı girer. Hesap sözleşmesinde aksi yazılmamışsa ve aksi ispat edilmemişse, uygulamada hesap sahiplerinin eşit paylı olduğu kabul edilir. Bankalar ölüm halinde genellikle mirasbırakanın payına bloke koyar. Hesaptaki paranın tamamının aslında kendisine ait olduğunu ileri süren ortak hesap sahibi, bunu ispat etmek zorundadır.
Ölümden sonra yatan emekli aylığı ve maaş
Ölüm tarihinden sonraki döneme ilişkin olarak hesaba yatan emekli aylığı ya da maaş mirasçılara ait değildir. Ödemeyi yapan kurum bu tutarı geri ister. Bu paranın çekilmesi, mirasçılar için iade yükümlülüğü doğurur. Ölümden sonra hesaba yatan kira bedelleri ise mirasçılara elbirliğiyle aittir.
Kredi, kredi kartı ve takas
Mirasbırakanın bankaya olan kredi ve kredi kartı borçları terekenin borcudur. Banka, mirasbırakanın aynı bankadaki muaccel borcunu hesaptaki parayla takas edebilir; kredi ve hesap sözleşmelerinde bu yönde hükümler bulunur. Kredi için hayat sigortası yapılmışsa sigorta şirketi kalan borcu bankaya öder ve borç kapanır. Mirasçıların bu borçlardan ne ölçüde sorumlu olduğunu ve borçlu terekede hangi seçeneklerin bulunduğunu mirasçıların borçlardan sorumluluğu yazımızda anlattık.
Borçları görmeden parayı çekmeyin. Mirasbırakanın borçları terekenin değerini aşıyorsa, mirası reddetmek için üç aylık süre vardır. Bu süre içinde bankadaki parayı çekip harcamak mirası kabul etmiş sayılmanıza ve borçlardan kendi malvarlığınızla sorumlu olmanıza yol açabilir.
Kiralık kasa nasıl açılır?
Kiralık kasa, banka ile müşteri arasında yapılan bir kira ilişkisidir. Kasanın içindeki değerler kasayı kiralayana ya da gerçek sahiplerine aittir; banka yalnızca kasayı kiraya verir. Mirasbırakanın ölümüyle kasa içeriği de terekeye girer; ancak banka kasayı yalnızca hak sahiplerinin huzurunda ve belirli bir usulle açar.
- Bankaya başvuruMirasçılar, mirasçılık belgesiyle birlikte kasanın bulunduğu şubeye başvurur ve kasanın açılmasını ister. Bankalar kasa anahtarının ya da kasa sözleşmesinin ibrazını da isteyebilir.
- Bütün mirasçıların katılımıKasa kural olarak bütün mirasçıların ya da vekillerinin hazır bulunmasıyla açılır. Bazı bankalar açılışın noter huzurunda yapılmasını ister.
- Vergi dairesi memuruGelir İdaresi Başkanlığının rehberine göre kiralık kasa, vergi dairesinin yetkili memuru hazır bulunmadıkça açılamaz ve içindekiler bu memurun huzurunda tespit edilmeden mirasçılara verilmez. Bu nedenle açılış günü önceden vergi dairesiyle birlikte planlanmalıdır.
- TutanakKasanın içindekiler tek tek sayılarak tutanağa geçirilir ve tutanak hazır bulunan herkes tarafından imzalanır. Tutanağın bir örneğini mutlaka alın.
- Anlaşmazlık varsa mahkemeMirasçılardan biri katılmıyorsa ya da içerik konusunda güvensizlik varsa, sulh hukuk mahkemesinden terekenin tespiti kapsamında kasanın açılması ve içeriğinin deftere yazılması istenir. Kasa bu durumda mahkeme görevlisi huzurunda açılır.
Kasadan bir vasiyetname çıkarsa, bu belge bulunduğu anda sulh hukuk mahkemesine teslim edilmelidir (TMK m. 595). Vasiyetnamenin açılması ve mirasçılara tebliği süreci vasiyetnamenin açılması ve okunması yazımızda anlatılmıştır. Kasada bulunan altın ve döviz gibi değerler de veraset ve intikal vergisi beyannamesine dahil edilmelidir. Kasa içeriğinin bir kısmının üçüncü bir kişiye ait olduğu ileri sürülürse, bu iddia ayrıca ispat edilmelidir.
Unutulan hesaplar: on yıl ve TMSF
5411 sayılı Bankacılık Kanunu m. 62’ye göre bankalardaki mevduat, katılım fonu, emanet ve alacaklardan hak sahibinin en son talebi, işlemi ya da yazılı talimatı tarihinden başlayarak on yıl içinde aranmayanlar zamanaşımına uğrar. Hak sahibine ulaşılamazsa bu değerler ilandan sonra Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonuna (TMSF) gelir kaydedilir. Kiralık kasalarda süre, son kira ödemesinden ya da kasanın son açılışından itibaren işler.
| Zaman | Ne olur? |
|---|---|
| On yıl dolduktan sonraki yılın ocak ayı sonu | Banka, belirli tutarın üzerindeki hesapların sahiplerine taahhütlü mektup gönderir. |
| Şubat ayı başından mayıs ayı sonuna kadar | Zamanaşımına uğrayan hesapların listeleri bankaların internet sitelerinde ve toplu listeler halinde ilan edilir. |
| 15 Haziran | Hak sahiplerinin ve mirasçıların bankaya başvurabileceği son gün. |
| Haziran ayı sonu | Aranmayan tutarlar, işlemiş faiz ve kar paylarıyla birlikte TMSF’ye aktarılır ve Fona gelir kaydedilir. |
TMSF’ye aktarılan tutarlar, sehven yapılan aktarımlar dışında kural olarak geri alınamaz. Bu nedenle mirasçıların ölümden sonra gecikmeden bankalara başvurması ve uzun süredir işlem görmeyen hesapları e-Devlet’teki TMSF sorgusuyla kontrol etmesi önemlidir. Mirasbırakan yıllardır hesabını kullanmıyorsa, on yıllık süre ölümden önce işlemeye başlamış olabilir.
Sık yapılan hatalar
- Ölümden sonra mirasbırakanın kartı veya şifresiyle para çekmek.
- Borçların tutarını öğrenmeden bankadaki parayı çekip harcamak ve böylece mirası reddetme imkanını kaybetmek.
- İstisna tutarının altında kaldığı için veraset ve intikal vergisi beyannamesi vermemek; bu durumda ilişik kesme yazısı alınamaz.
- Ölümden sonra hesaba yatan emekli aylığını çekmek.
- Kiralık kasayı tutanak tutmadan ya da bazı mirasçıların yokluğunda açmak.
- Vekaletnamede bankadan para çekme ve vergi işlemleri yetkisini açıkça yazdırmamak.
- Uzun süredir işlem görmeyen hesapları kontrol etmeyip on yıllık sürenin dolmasına göz yummak.
Sık sorulan sorular
Vefat eden kişinin bankadaki parasını tek başıma çekebilir miyim?
Tek mirasçıysanız gerekli belgelerle çekebilirsiniz. Birden çok mirasçı varsa para bütün mirasçılara elbirliğiyle ait olduğundan banka kural olarak tek bir mirasçıya ödeme yapmaz. Diğer mirasçıların birlikte başvurması, vekalet ya da onay vermesi gerekir.
Bankadaki para için veraset vergisi ödemem gerekir mi?
Payınıza düşen tutar 2026 yılı istisnası olan 2.907.136 TL’yi aşmıyorsa vergi çıkmaz. Ancak istisna altında kalsanız bile beyanname vermeniz ve ilişik kesme yazısı almanız gerekir; banka ödeme için bu yazıyı ister.
Kardeşim parayı çekmeye onay vermiyor. Ne yapabilirim?
Sulh hukuk mahkemesinde mirasın paylaşılması ya da elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete çevrilmesi (TMK m. 644) istenebilir. Karar kesinleştiğinde banka her mirasçıya payını öder. Davadan önce arabulucuya başvurmak usulden ret riskini ortadan kaldırır.
Kiralık kasayı açmak için bütün mirasçılar gelmek zorunda mı?
Kural olarak evet; bütün mirasçıların ya da vekillerinin katılımı istenir. Açılışta vergi dairesinin yetkili memuru da hazır bulunur. Bir mirasçı katılmıyorsa sulh hukuk mahkemesinden terekenin tespiti kapsamında kasanın açılması istenebilir.
Ölümden sonra hesaba yatan emekli maaşını çekebilir miyim?
Ölüm tarihinden sonraki döneme ilişkin aylık mirasçılara ait değildir ve ödeyen kurum tarafından geri istenir. Bu parayı çekmek iade yükümlülüğü doğurur.
On yıl önce ölen babamın unutulan hesabı TMSF’ye geçtiyse geri alabilir miyim?
TMSF’ye aktarılan tutarlar sehven yapılan aktarımlar dışında kural olarak geri alınamaz. Hesap henüz aktarılmadıysa, ilan döneminde ve en geç 15 Haziran’a kadar bankaya mirasçılık belgesiyle başvurarak parayı talep edebilirsiniz.
Bu yazı, yayın ve güncelleme tarihindeki mevzuat ve kararlara göre genel bilgilendirme amacı taşır; hukuki görüş niteliğinde değildir. Somut durumunuz için bir avukata danışmanızı öneririz.
Hukuki inceleme: Av. Tamer Kulaçoğlu, Kurucu AvukatBüromuz 1993'ten bu yana aile hukuku, miras ve gayrimenkul uyuşmazlıklarında dava ve danışmanlık hizmeti veriyor.
Online Görüşme Planla