Cinsel taciz suçu Türk Ceza Kanunu’nun 105. maddesinde düzenlenmiştir. Kanun koyucu bu suçun oluşması için fiziksel bir temas aramamış, bir kimsenin cinsel amaçlı olarak taciz edilmesini yeterli görmüştür. Bu nedenle sosyal medyada veya mesajlaşma uygulamalarında cinsel amaçlı yazılar yazılması ya da teklifler gönderilmesi de bu suçu oluşturabilir.
İnternet, birçok kullanıcı için geniş bir özgürlük alanı gibi görünse de her paylaşımın kendi bağlamında değerlendirilmesi ve cinsel amacın bulunup bulunmadığının belirlenmesi önemlidir. Bu yazıda internet yoluyla cinsel taciz suçunun hukuki çerçevesini ele alıyoruz: suçun unsurları, elektronik haberleşme araçlarıyla işlenmesinin sonuçları, ceza, şikayet, delil ve yargılama süreci.
- Temas gerekir mi?
- Hayır. Bedensel temas olmaksızın cinsel amaçlı her türlü taciz davranışı suçun kapsamındadır; temas varsa cinsel saldırı suçu gündeme gelir.
- İnternetten işlenirse ne olur?
- Posta veya elektronik haberleşme araçlarının sağladığı kolaylıktan yararlanılarak işlenmesi nitelikli haldir; ceza yarı oranında artırılır (TCK m. 105/2-d).
- Şikayet şart mı?
- Temel hal şikayete bağlıdır. Uygulamada nitelikli hallerde, dolayısıyla internet yoluyla işlenen tacizde şikayet aranmamakta ve şikayetten vazgeçme davayı düşürmemektedir.
- Uzlaşma mümkün mü?
- Hayır. Cinsel dokunulmazlığa karşı suçlarda uzlaştırma yoluna gidilemez (CMK m. 253/3).
Cinsel taciz suçu nedir?
İnternet ve cep telefonlarının hayatın her alanına girmesinin doğal bir sonucu olarak bazı suçların işleniş biçimi de değişmiştir. Herhangi bir temas gerektirmeksizin işlenebilen cinsel taciz suçu, bugün yaygın olarak sosyal medya ve mesajlaşma uygulamaları üzerinden işlenmektedir.
Bir kimseyi cinsel amaçlı olarak taciz eden kişi hakkında, mağdurun şikayeti üzerine, üç aydan iki yıla kadar hapis cezasına veya adli para cezasına; fiilin çocuğa karşı işlenmesi halinde altı aydan üç yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.
Cinsel taciz, Türk Ceza Kanunu’nun “Cinsel Dokunulmazlığa Karşı Suçlar” bölümünde yer alır. Aynı bölümdeki cinsel saldırı suçundan (TCK m. 102) farkı, mağdurun vücuduna temas bulunmamasıdır. Bedensel temas içeren cinsel amaçlı davranışlar cinsel saldırı suçu kapsamında değerlendirilir.
Suçun unsurları
Cinsel taciz suçunun oluşması için hem maddi unsurun, yani tacize elverişli bir davranışın, hem de manevi unsurun, yani kast ve cinsel amacın birlikte bulunması gerekir.
Maddi unsur
Suçun maddi unsurunu, fiziki temas olmaksızın kişinin cinsel dokunulmazlığını ihlal eden her türlü davranış oluşturur. Bu davranışlar sözle, yazıyla, el ve kol hareketleriyle veya teşhir suretiyle gerçekleştirilebilir. İnternet kullanımının yaygınlaşmasına paralel olarak temas gerektirmeyen bu suçun görülme sıklığı da belirgin biçimde artmıştır. Belirleyici olan, gönderi, yorum veya yazışmanın hangi amaçla yapıldığıdır.
Manevi unsur
Cinsel taciz yalnızca kasten işlenebilir; taksirle işlenmesi mümkün değildir. Kastın yanında kanun ayrıca cinsel amaç arar. Davranışın bilerek ve isteyerek yapılmasının yanında cinsel bir amaçla gerçekleştirilmiş olması da gerekir. Cinsel amaç taşımayan rahatsız edici davranışlar manevi unsur eksikliği nedeniyle bu suçu oluşturmaz; ancak koşulları varsa başka suçlar gündeme gelebilir.
Taraflar
- Mağdur: Kadın veya erkek herkes bu suçun mağduru olabilir. Suç aynı cinsiyetten kişiler arasında da işlenebilir. Mağdurun çocuk olması cezayı artırır.
- Fail: Fail bakımından özel bir nitelik aranmaz; herkes bu suçun faili olabilir. Ancak failin kamu görevlisi, vasi, eğitici veya aynı işyerinde çalışan biri olması gibi bazı durumlar nitelikli hal oluşturur.
İnternet yoluyla işlenmesi: TCK m. 105/2-d
Mobil mesajlaşma uygulamaları ve sosyal medya, cinsel taciz suçunun en sık işlendiği alanlar haline gelmiştir. Bu ortamlar kimlik gizlemeyi kolaylaştırır ve kişilerin yüz yüze yapmayacakları davranışlara yönelmesine yol açabilir. Kanun koyucu bu durumu göz önünde bulundurarak suçun posta veya elektronik haberleşme araçlarının sağladığı kolaylıktan faydalanmak suretiyle işlenmesini nitelikli hal olarak düzenlemiştir.
Yargıtay, telefon mesajlarını ve sosyal medya üzerinden gönderilen iletileri bu nitelikli hal kapsamında değerlendirmektedir. Yargıtay uygulamasında, sosyal medya aracılığıyla işlenen tacizde önce TCK m. 105/1’e göre temel cezanın belirlenmesi, ardından 105/2-d uyarınca artırım yapılması gerektiği kabul edilmektedir. Yine uygulamada, araç doğrudan suçun işlenmesinde kullanılmışsa artırımın uygulanmasının zorunlu olduğu, cihazın yalnızca sonradan iletişim veya delil amacıyla kullanılmasının ise yeterli olmadığı belirtilmektedir.
Fail sahte bir hesap kullanmışsa, kimliğinin tespiti için izlenecek yollar hakaret suçundakine benzer. Bu konuyu sahte hesaptan hakaret yazımızda ele aldık.
Nitelikli haller ve ceza
TCK m. 105/2’ye göre cinsel taciz suçunun aşağıdaki hallerden biriyle işlenmesi durumunda birinci fıkraya göre verilecek ceza yarı oranında artırılır:
- (a) Kamu görevinin veya hizmet ilişkisinin ya da aile içi ilişkinin sağladığı kolaylıktan faydalanmak suretiyle,
- (b) Vasi, eğitici, öğretici, bakıcı, koruyucu aile veya sağlık hizmeti veren ya da koruma, bakım veya gözetim yükümlülüğü bulunan kişiler tarafından,
- (c) Aynı işyerinde çalışmanın sağladığı kolaylıktan faydalanmak suretiyle,
- (d) Posta veya elektronik haberleşme araçlarının sağladığı kolaylıktan faydalanmak suretiyle,
- (e) Teşhir suretiyle.
Bu fiil nedeniyle mağdur işi bırakmak, okuldan veya ailesinden ayrılmak zorunda kalmışsa verilecek ceza bir yıldan az olamaz.
| Durum | Ceza | Dayanak |
|---|---|---|
| Temel hal, yetişkin mağdur | 3 ay – 2 yıl hapis veya adli para cezası | TCK m. 105/1 |
| Temel hal, çocuk mağdur | 6 ay – 3 yıl hapis | TCK m. 105/1 |
| Nitelikli hal (ör. elektronik haberleşme araçlarıyla) | Yukarıdaki ceza yarı oranında artırılır | TCK m. 105/2 |
| Mağdur işini, okulunu veya ailesini bırakmak zorunda kalmışsa | Ceza 1 yıldan az olamaz | TCK m. 105/2, son cümle |
Hesaplanan ceza iki yıl veya daha az ise koşulları varsa erteleme (TCK m. 51) veya hükmün açıklanmasının geri bırakılması gündeme gelebilir. HAGB kurumu, Anayasa Mahkemesi’nin iptal kararı üzerine 7589 sayılı Kanunla (RG 31.07.2026) yeniden düzenlenmiştir. Bir yıl veya daha az hapis cezasının seçenek yaptırımlara çevrilmesi de mümkündür (TCK m. 50). Dava zamanaşımı suç tarihinden itibaren sekiz yıldır (TCK m. 66/1-e).
Şikayet, re’sen soruşturma ve uzlaştırma
Cinsel tacizin temel hali şikayete bağlıdır. Şikayet, fiil ve failin öğrenildiği tarihten itibaren altı ay içinde yapılmalıdır (TCK m. 73/1). Kanun metninde şikayet şartı, çocuğa karşı işlenen temel hali de kapsayacak şekilde kaleme alınmıştır.
TCK m. 105/2’deki nitelikli hallerden biri varsa soruşturma ve kovuşturma mağdurun şikayetine bağlı değildir. Yargıtay uygulamasında da telefon aracılığıyla işlenen taciz nedeniyle açılan davalarda şikayetten vazgeçilmesi üzerine verilen düşme kararları hukuka aykırı bulunmaktadır. Öğretide ise ikinci fıkrada şikayet şartını kaldıran açık bir ifade bulunmadığı gerekçesiyle nitelikli hallerin de şikayete bağlı olduğunu savunan görüşler vardır.
İnternet yoluyla tacizin şikayete tabi olup olmadığı ve savcılığın re’sen harekete geçip geçemeyeceği konusunda tereddüt yaşanabilmektedir. Uygulamadaki kabul şudur: elektronik haberleşme araçlarıyla işlenen taciz re’sen soruşturulur; mağdurun şikayetinden vazgeçmesi davayı sona erdirmez. Bununla birlikte savcılığın olayı öğrenmesi çoğu zaman mağdurun başvurusuyla mümkün olduğundan ve öğretideki aksi görüş nedeniyle, başvurunun altı aylık şikayet süresi içinde yapılması en güvenli yoldur. Başvuru usulü için bilişim suçlarında şikayet rehberimize bakabilirsiniz.
- Uzlaştırma: Soruşturulması ve kovuşturulması şikayete bağlı olsa bile cinsel dokunulmazlığa karşı suçlarda uzlaştırma yoluna gidilemez (CMK m. 253/3). Bu nedenle cinsel taciz dosyasının uzlaşmayla kapatılması hukuken mümkün değildir.
- Önödeme: Cinsel taciz önödeme kapsamında da değildir.
Teşebbüs ve zincirleme suç
Teşebbüs
Fail suçun icra hareketlerine başlamış, ancak elinde olmayan nedenlerle bu hareketleri tamamlayamamışsa suça teşebbüs söz konusu olur. Cinsel taciz kural olarak tek bir hareketle tamamlanan bir suçtur; teşebbüs ancak hareketlerin kısımlara bölünebildiği hallerde mümkündür. Örneğin cinsel amaçlı yazılı bir içeriğin hazırlanıp failin elinde olmayan nedenlerle muhataba ulaşmaması teşebbüs olarak değerlendirilebilir.
Zincirleme suç
Cinsel taciz bir kez işlenebileceği gibi aynı kişiye karşı belirli aralıklarla tekrar edilebilir. Bu durumda zincirleme suç hükümleri gündeme gelir ve faile tek ceza verilip bu ceza dörtte birinden dörtte üçüne kadar artırılır (TCK m. 43). Zincirleme suç için şu şartların birlikte bulunması gerekir:
- Fiillerin aynı suç işleme kararının icrası kapsamında işlenmesi,
- Her birinin cinsel taciz suçu niteliğinde olması,
- Değişik zamanlarda işlenmesi,
- Aynı kişiye karşı işlenmesi.
Aynı zaman dilimi içinde gerçekleştirilen taciz niteliğindeki hareketlerin tamamı ise tek suç sayılır. Gün içinde kesintisiz biçimde gönderilen iletiler kural olarak tek bir cinsel taciz suçu oluşturur. Yargıtay uygulamasında da farklı tarihlerde gönderilen iletiler bakımından TCK m. 43’ün değerlendirilmesi gerektiği kabul edilmektedir.
İlişkili suçlar
Cinsel amaç bulunmadığında veya fiil tacizle sınırlı kalmadığında başka suç tipleri gündeme gelir. Aynı olay birden fazla suç oluşturabilir:
- Israrlı takip (TCK m. 123/A): Haberleşme araçları veya bilişim sistemleri kullanılarak ısrarla temas kurulmaya çalışılması kişide ciddi huzursuzluk veya güvenlik endişesi yaratıyorsa oluşur. Cinsel amaç aranmaz. Şikayete bağlıdır ve uzlaştırma kapsamı dışındadır.
- Kişilerin huzur ve sükununu bozma (TCK m. 123): Sırf huzur ve sükunu bozmak amacıyla ısrarla mesaj atılması veya arama yapılması, mağdurun şikayeti üzerine cezalandırılır.
- Hakaret (TCK m. 125): İletiler kişinin onur ve saygınlığına saldırı içeriyorsa. Ayrıntılar için internet yoluyla hakaret suçu yazımıza bakabilirsiniz.
- Tehdit (TCK m. 106): İletilerde kişinin kendisine veya yakınına yönelik bir saldırı bildirimi varsa. Ayrıntılar için internet yoluyla tehdit yazımıza bakabilirsiniz.
Delil, soruşturma ve kovuşturma
Ceza yargılaması soruşturma ve kovuşturma olmak üzere iki aşamadan oluşur. Soruşturma aşamasını Cumhuriyet savcısı yönetir. Savcılık suçun işlenip işlenmediğini araştırır ve delilleri toplar; bu kapsamda savcı veya onun emrindeki kolluk, şüphelinin ifadesini almak için çağrı kağıdı gönderir. Deliller toplandıktan sonra savcı yeterli şüphe yoksa kovuşturmaya yer olmadığına karar verir, yeterli şüphe varsa iddianame düzenler. Soruşturma iddianamenin düzenlenmesiyle sona erer.
Kovuşturma aşaması iddianamenin kabulüyle başlar ve hükmün kesinleşmesine kadar sürer. Bu aşamada şüpheli sanık adını alır ve asliye ceza mahkemesinde yargılanır.
İnternet yoluyla işlenen tacizde deliller büyük ölçüde dijitaldir:
- Yazışma kayıtları: İletilerin gönderen hesap, tarih ve saat bilgisiyle birlikte kayıt altına alınması. Kayıtlar silinmeden korunmalıdır.
- Hesap ve erişim bilgileri: Hesabın kime ait olduğu; gerektiğinde platform ve erişim sağlayıcı kayıtları.
- Cihaz incelemesi: Hakim kararıyla şüphelinin cihazlarında arama ve kopyalama (CMK m. 134).
- Mağdur ve tanık beyanları: Mağdur çocuksa ifadesi, uzman bir kişi eşliğinde alınır (CMK m. 236).
Yazışmaların ve ekran görüntülerinin delil değeri için WhatsApp yazışmalarının delil olarak kullanılması yazımıza bakabilirsiniz.
Sık yapılan hatalar
- İletileri kayıt almadan silmek veya hesabı kayıt almadan engellemek.
- İnternet yoluyla işlenen tacizin şikayetten vazgeçilerek sona erdirilebileceğini düşünmek.
- Cinsel taciz dosyasının uzlaşmayla kapatılabileceğini varsaymak.
- Temel halde altı aylık şikayet süresini kaçırmak.
- Olayın aynı zamanda ısrarlı takip veya tehdit oluşturup oluşturmadığını değerlendirmemek.
Sık sorulan sorular
Sosyal medyadan gönderilen mesajlar cinsel taciz sayılır mı?
Cinsel amaçla gönderilmişse sayılır. Bu durumda suç elektronik haberleşme araçlarıyla işlenmiş olur ve ceza yarı oranında artırılır.
İnternet yoluyla cinsel tacizde şikayetten vazgeçilirse dava düşer mi?
Hayır. Elektronik haberleşme araçlarıyla işlenen taciz nitelikli haldir ve uygulamada şikayete bağlı sayılmaz. Yargıtay uygulamasında da bu durumda şikayetten vazgeçmenin davayı düşürmediği kabul edilmektedir. Öğretide aksi görüş bulunduğundan şikayetin yine de altı ay içinde yapılması önerilir.
Cinsel taciz suçunda uzlaşma olur mu?
Olmaz. Cinsel dokunulmazlığa karşı suçlarda uzlaştırma yoluna gidilemez (CMK m. 253/3). Bu suçlarda uzlaşma yoluyla dosya kapatılmasına ilişkin teklifler hukuken karşılıksızdır.
Cinsel taciz suçunda zamanaşımı ne kadar?
Dava zamanaşımı suç tarihinden itibaren sekiz yıldır. Temel halde ayrıca fiil ve failin öğrenilmesinden itibaren altı aylık şikayet süresi vardır.
Cinsel taciz ile ısrarlı takip arasındaki fark nedir?
Cinsel tacizde cinsel amaç aranır. Israrlı takipte cinsel amaç gerekmez; kişiyle ısrarla temas kurulmaya çalışılması ve bunun ciddi huzursuzluk veya güvenlik endişesi yaratması yeterlidir. Koşulları varsa iki suç birlikte oluşabilir.
Bu yazı, yayın ve güncelleme tarihindeki mevzuat ve kararlara göre genel bilgilendirme amacı taşır; hukuki görüş niteliğinde değildir. Somut durumunuz için bir avukata danışmanızı öneririz.
Hukuki inceleme: Av. Tamer Kulaçoğlu, Kurucu AvukatBüromuz 1993'ten bu yana aile hukuku, miras ve gayrimenkul uyuşmazlıklarında dava ve danışmanlık hizmeti veriyor.
Online Görüşme Planla