Fikri Mülkiyet Hukuku

Marka Taklidi ve Sahte Ürünlerle Mücadele: Hukuki ve Cezai Yollar

Kulaçoğlu Hukuk Bürosu · Hukuki inceleme: Av. Tamer Kulaçoğlu
Yayın: 1 Kasım 2026 · Son güncelleme: 1 Kasım 2026 · 23 dk okuma
Marka Taklidi ve Sahte Ürünlerle Mücadele: Hukuki ve Cezai Yollar

Taklit marka taşıyan ürünler bugün mahalle tezgahından büyük pazaryerlerine, sosyal medya hesaplarından ithalat konteynerlerine kadar geniş bir alanda dolaşıyor. Marka sahibi için sahte ürün; satış kaybı, itibar kaybı ve çoğu zaman tüketici şikayeti demektir. 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu (SMK), marka taklidi ve sahte ürünlerle mücadelede marka sahibine hem hukuki hem de cezai yollar sunar.

Bu yazıda sahte ürünle sahada mücadelenin pratik araçlarını ele alıyoruz: sahte ürünün tespiti ve delil toplama, savcılığa şikayet, arama ve el koyma, bilirkişi incelemesi, SMK m. 30’daki suçlar ve şikayet süresi, etkin pişmanlık, gümrükte durdurma ve imha, online satışların ve pazaryeri ilanlarının kaldırılması. Son bölümlerde sahte ürün satın alan kişinin durumunu ve marka sahibi için adım adım bir eylem planını bulabilirsiniz.

Kısaca
Sahte ürün satmak suç mu?
Evet. Tescilli bir markayı iktibas veya iltibas yoluyla taklit ederek mal üretmek, satmak, ithal etmek, ticari amaçla bulundurmak veya depolamak bir yıldan üç yıla kadar hapis ve yirmi bin güne kadar adli para cezası gerektirir (SMK m. 30/1).
Savcılık kendiliğinden harekete geçer mi?
Hayır. Soruşturma ve kovuşturma şikayete bağlıdır. Şikayet, fiilin ve failin öğrenilmesinden itibaren altı ay içinde yapılmalıdır (SMK m. 30/6, TCK m. 73/1).
Sahte ürün gümrükte durdurulabilir mi?
Evet. Gümrük idaresi, marka sahibinin başvurusu üzerine veya açık bir ihlal şüphesi varsa kendiliğinden işlemleri durdurur. Marka sahibinin kural olarak on iş günü içinde mahkemeden tedbir kararı alması gerekir (Gümrük Kanunu m. 57).
Pazaryerindeki ilan nasıl kaldırılır?
Bilgi ve belgeye dayalı şikayet üzerine aracı hizmet sağlayıcı ürünü yayından kaldırır. Satıcı aksini gösteren belgeyle itiraz ederse ilan yeniden yayımlanır (6563 sayılı Kanun m. 9/3).

Sahte ürün, taklit ve marka ihlali: temel kavramlar

Günlük dilde “sahte”, “çakma” veya “replika” denilen ürünlerin hukuktaki karşılığı marka hakkının ihlalidir. SMK m. 29 hukuki sorumluluk doğuran ihlal fiillerini, SMK m. 30 ise suç oluşturan fiilleri düzenler. Ceza hükmü, marka hakkına “iktibas veya iltibas yoluyla” tecavüz edilmesinden söz eder.

En sıkİktibasMarkanın aynen ya da ayırt edilemeyecek kadar benzerinin kullanılması. Orijinal logo, etiket ve ambalajın kopyalandığı sahte ürünlerin büyük bölümü bu gruptadır.
Benzerlikİltibasİşaret aynı olmasa da tüketicinin ürünü marka sahibinin ürünüyle karıştırma ihtimali. Harf değişikliği, benzer logo, aynı renk düzeni ve ambalaj sık görülen örneklerdir.
AtıfMuadil ve “tarzı” ürünler“X muadili” veya “X tarzı” gibi ifadelerle başkasının markasına atıf yapılması. Ürün üzerinde marka bulunmasa bile ilanda markanın kullanılması ihlal tartışmasına yol açabilir; somut olaya göre değerlendirilir.
Ayrı konuParalel ithalatOrijinal ürünün marka sahibinin izni olmadan ithal edilmesi. Ürünün kendisi orijinaldir; durum hakların tükenmesi ilkesi (SMK m. 152) çerçevesinde ayrıca değerlendirilir.

Hukuki sorumluluk ile cezai sorumluluğun şartları farklıdır. Hukuk yolunda, ürünün taklit olduğunu bilen satıcının yanında bilmesi gereken satıcı da ihlal etmiş sayılır (SMK m. 29/1-c). Anayasa Mahkemesi bu “bilmesi gerektiği” ölçütünü Anayasa’ya aykırı bulmamıştır (AYM, 28.3.2018, E. 2017/172, K. 2018/32). Ceza yolunda ise kast aranır: fail, ürünün taklit olduğunu bilerek hareket etmiş olmalıdır. Sahte ürünlerde çoğu zaman markanın yanında ambalaj veya ürün tasarımı da kopyalanır; tasarım hakkının korunması için endüstriyel tasarım tescili yazımıza bakabilirsiniz.

Sahte ürünün tespiti ve delil toplama

Sahte ürünle mücadelenin sonucu büyük ölçüde ilk günlerde toplanan delillere bağlıdır. İlan kaldırılabilir, depo boşaltılabilir. Harekete geçmeden önce şu deliller güvence altına alınmalıdır:

  • Ürün karşılaştırması: Etiket, yazı tipi, renk kodu, dikiş ve malzeme kalitesi, seri numarası, hologram, ambalaj ve kullanım kılavuzu orijinal ürünle karşılaştırılır.
  • Test alımı: Şüpheli satıcıdan ürün satın alınır; fatura, kargo ve ödeme kayıtları saklanır. Test alımı, satıcının kimliğini ve ticari faaliyetini belgelemenin en pratik yoludur.
  • Noter tespiti: İnternet sayfası, pazaryeri ilanı ve sosyal medya paylaşımları noter aracılığıyla kayıt altına alınır. Ekran görüntüleri tek başına itiraza açıktır.
  • Mahkeme yoluyla delil tespiti: Depo veya mağazadaki ürünlerin ve stok bilgilerinin ortadan kalkma tehlikesi varsa, mahkemeden bilirkişi ve keşif yoluyla tespit istenebilir (HMK m. 400 vd.).

Delillerle birlikte markanın sicil durumu da kontrol edilmelidir. Ceza yolu yalnızca Türkiye’de tescilli markalar için açıktır ve tescilin süresinde yenilenmiş olması gerekir. Koruma süresi ve yenileme için marka tescilinin sağladığı haklar ve koruma süresi yazımıza bakabilirsiniz.

Ceza yolu: SMK m. 30 kapsamındaki suçlar

Marka hakkına karşı suçlar SMK m. 30’da üç ayrı fiil olarak düzenlenmiştir. Sahte ürün dosyalarının neredeyse tamamı birinci fıkra kapsamındadır:

Fiil Ceza Dayanak
Başkasına ait marka hakkına iktibas veya iltibas yoluyla tecavüz ederek mal üretmek veya hizmet sunmak, satışa arz etmek, satmak, ithal veya ihraç etmek, ticari amaçla satın almak, bulundurmak, nakletmek veya depolamak 1 yıldan 3 yıla kadar hapis ve 20.000 güne kadar adli para cezası SMK m. 30/1
Marka koruması olduğunu belirten işareti mal veya ambalaj üzerinden yetkisiz olarak kaldırmak 1 yıldan 3 yıla kadar hapis ve 5.000 güne kadar adli para cezası SMK m. 30/2
Tasarruf yetkisi olmadan başkasının marka hakkını devretmek, lisans veya rehin vermek 2 yıldan 4 yıla kadar hapis ve 5.000 güne kadar adli para cezası SMK m. 30/3

Bu suçlar bakımından bilinmesi gereken diğer kurallar şunlardır:

  • Tescil şartı: Mahkumiyet için markanın Türkiye’de tescilli olması gerekir (SMK m. 30/5). Koruma kural olarak tescil kapsamındaki mal ve hizmetlerle sınırlıdır. Tescilsiz markanın sahibi ancak hukuk yoluna, özellikle haksız rekabet hükümlerine (TTK m. 54 vd.) başvurabilir.
  • Ticari amaç: Satın alma ve bulundurma fiilleri ancak ticari amaçla yapıldığında suç oluşturur. Ürün sayısının az olması tek başına ticari amacı ortadan kaldırmaz; satış ilanı, fatura, stok ve ürünlerin bulunduğu yer birlikte değerlendirilir.
  • Kast: Suç ancak kasten işlenebilir. Ürünün taklit olduğunu bilmeyen kişi cezalandırılmaz; ancak hukuki sorumluluğu devam edebilir.
  • Tüzel kişiler: Suç bir şirketin faaliyeti çerçevesinde işlenirse, şirket hakkında ayrıca güvenlik tedbirlerine hükmolunur (SMK m. 30/4, TCK m. 60). Cezai sorumluluk, fiili gerçekleştiren yönetici veya çalışan için doğar.
  • Zamanaşımı: Üst sınırı beş yılı aşmayan hapis cezası öngörüldüğünden dava zamanaşımı sekiz yıldır (TCK m. 66/1-e).
  • Görevli ve yetkili mahkeme: Davaya fikri ve sınai haklar ceza mahkemesi, bu mahkemenin bulunmadığı yerlerde görevlendirilen asliye ceza mahkemesi bakar. Yetki, 5271 sayılı CMK’nın genel kurallarına göre kural olarak suçun işlendiği yere göre belirlenir (CMK m. 12).

Telif haklarına karşı suçlar ayrı bir kanunda, 5846 sayılı FSEK m. 71 ve 72’de düzenlenmiştir. Sahte ürünle birlikte korsan yazılım, kitap veya müzik söz konusuysa telif hakkı ihlali suçları ve cezai sorumluluk yazımıza bakabilirsiniz.

Savcılığa şikayet, arama ve el koyma

Şikayet hakkı ve süresi

SMK m. 30’daki suçların soruşturulması ve kovuşturulması şikayete bağlıdır (SMK m. 30/6). Şikayet hakkı kural olarak sicilde marka sahibi olarak görünen kişiye aittir. Lisans alanın şikayet yetkisi lisansın türüne ve sözleşmeye göre tartışmalı olabildiğinden, en güvenli yol şikayetin marka sahibi tarafından veya onun vekili aracılığıyla yapılmasıdır.

Altı aylık süre

Şikayet, fiilin ve failin öğrenilmesinden itibaren altı ay içinde yapılmalıdır (TCK m. 73/1). Süre geçirilirse soruşturma yapılamaz. Süre, satıcının kimliği belirlendiği anda işlemeye başlayabileceğinden, test alımı ve tespit tarihleri dosyada açıkça gösterilmelidir.

Vekaletnameyi kontrol edin. Şikayet avukat aracılığıyla yapılacaksa, şikayet tarihinde geçerli ve şikayette bulunma yetkisini açıkça içeren bir vekaletname dosyaya sunulmalıdır. Yargıtay uygulamasında yetkisi ispatlanamayan şikayet geçersiz sayılmakta ve dava düşmektedir.

Şikayet dilekçesinde neler bulunmalı?

  • Marka bilgisi: Tescil belgesi ve güncel sicil kaydı, tescil kapsamındaki mal ve hizmetler.
  • Şüpheli bilgisi: Satıcının adı veya unvanı, işyeri ve depo adresleri, internet sayfası ve satıcı hesabı bilgileri.
  • Deliller: Test alımı faturası, noter tespiti, fotoğraflar ve orijinal ürünle farkları gösteren açıklama.
  • Talepler: Arama ve el koyma kararı alınması, ele geçirilen ürünlerin bilirkişi incelemesine gönderilmesi ve şüpheli hakkında kamu davası açılması.

Arama ve el koyma nasıl yapılır?

Savcılık, şikayet ve deliller üzerine sulh ceza hakimliğinden arama ve el koyma kararı ister. İşyeri ve depo gibi kamuya açık olmayan alanlarda arama, hakim kararıyla veya gecikmesinde sakınca bulunan hallerde savcının yazılı emriyle yapılır (CMK m. 119). Savcının emriyle yapılan el koyma, kanunda öngörülen süre içinde hakim onayına sunulur (CMK m. 127). Kolluk aramada bulunan ürünleri tutanakla kayda geçirir ve muhafaza altına alır. Uygulamada marka sahibinin temsilcisi aramada hazır bulunarak orijinal ve sahte ürünlerin ayrılmasına yardımcı olur.

  1. ŞikayetMarka sahibi, delillerle birlikte Cumhuriyet başsavcılığına başvurur ve arama ile el koyma talep eder.
  2. Arama ve el koymaSulh ceza hakimliği kararıyla kolluk işyerinde, depoda veya araçta arama yapar; ürünlere, etiketlere ve üretim araçlarına el koyar.
  3. Bilirkişi incelemesiEl konulan ürünlerin taklit olup olmadığı ve markayla ilişkisi bilirkişi raporuyla belirlenir.
  4. Uzlaştırma veya iddianameSuç şikayete bağlı olduğundan önce uzlaştırma denenir; uzlaşma sağlanamazsa iddianame düzenlenir.
  5. Kovuşturma ve hükümFikri ve sınai haklar ceza mahkemesi yargılamayı yapar; mahkumiyet halinde taklit ürünlerin müsaderesine de karar verir.

Bilirkişi incelemesi ve yargılama süreci

Ceza yargılamasında ele geçirilen ürünlerin orijinal olup olmadığı, şikayete konu markayla aynı veya karıştırılacak kadar benzer olup olmadığı ve ürünlerin ticari amaçla bulundurulup bulundurulmadığı bilirkişi incelemesiyle belirlenir (CMK m. 63). Bilirkişi; etiket, yazı tipi, renk, ambalaj, seri numarası ve malzeme gibi unsurları orijinal ürünle karşılaştırır. Bu nedenle marka sahibinin dosyaya orijinal ürün numunesi veya ayrıntılı ürün kataloğu sunması önemlidir.

Yargıtay uygulamasında, orijinal ürünle karşılaştırma yapılmadan veya teknik gerekçesi yetersiz bir rapora dayanılarak kurulan mahkumiyet hükümleri bozulabilmektedir. Marka sahibinin “ürün orijinal değildir” şeklindeki yazısı yardımcı bir delildir; ancak tek başına yeterli görülmeyebilir.

Uzlaştırma, şikayetten vazgeçme ve hüküm

  • Uzlaştırma: Şikayete bağlı suçlar uzlaştırma kapsamındadır (CMK m. 253). Uzlaşma edimi olarak tazminat ödenmesi, kalan stokun teslimi veya imhası ve satışın bırakılması taahhüdü kararlaştırılabilir. Uzlaşma sağlanırsa kovuşturmaya yer olmadığına veya davanın düşmesine karar verilir.
  • Şikayetten vazgeçme: Hüküm kesinleşinceye kadar şikayetten vazgeçilmesi davayı düşürür; vazgeçmeyi kabul etmeyen sanık hakkında düşme kararı verilmez (TCK m. 73/4).
  • Hükmün açıklanmasının geri bırakılması: Koşulları varsa mahkeme hükmün açıklanmasını geri bırakabilir (CMK m. 231).
  • Müsadere: Taklit ürünler, bulundurulması ve satışı suç oluşturan eşya niteliğinde olduğundan müsadere edilir (TCK m. 54/4). Uygulamada bu kural hükmün açıklanmasının geri bırakıldığı durumlarda da uygulanmaktadır.
  • Katılma: Marka sahibi kamu davasına katılan olarak dahil olabilir (CMK m. 237). Tazminat ise ceza mahkemesinde istenmez; hukuk mahkemesinde ayrıca talep edilir.

Etkin pişmanlık: tedarikçisini bildiren satıcı

SMK m. 30/7, sahte ürünle mücadelede dağıtım zincirinin yukarısına ulaşmayı amaçlayan özel bir etkin pişmanlık hükmü içerir. Taklit ürünleri satışa arz eden veya satan kişi, bu ürünleri kimden temin ettiğini resmi makamlara bildirir ve böylece üreticilerin ortaya çıkarılmasını ve ürünlerin ele geçirilmesini sağlarsa hakkında ceza verilmez.

Hükmün sınırları dardır. Yalnızca satışa arz eden ve satan kişi bu imkandan yararlanabilir; üretici yararlanamaz. Bildirimin sonuç doğurması gerekir: Bir isim vermek yeterli olmaz, verilen bilgiyle üreticinin ortaya çıkarılması ve ürünlerin ele geçirilmesi aranır. Etkin pişmanlık yalnızca cezai sorumluluğu ortadan kaldırır. Satıcıya karşı ihlalin durdurulması ve ürünlere el konulması gibi hukuki talepler, kusur şartıyla tazminat talebi de devam edebilir.

Marka sahibi açısından bu hüküm, toptancı ve üretici düzeyinde yeni şikayetlere zemin hazırlar. Soruşturma dosyasındaki ifadeler takip edilmeli ve bildirilen tedarikçiler hakkında ayrıca şikayette bulunulmalıdır.

Gümrükte durdurma ve imha

Sahte ürünlerin önemli bir bölümü ithalat yoluyla piyasaya girer. 4458 sayılı Gümrük Kanunu m. 57 ve Gümrük Yönetmeliği, fikri ve sınai mülkiyet haklarını ihlal ettiğinden şüphelenilen eşyanın gümrük işlemlerinin durdurulmasına imkan verir.

  1. BaşvuruMarka sahibi, Ticaret Bakanlığı Gümrükler Genel Müdürlüğüne elektronik olarak başvurur. Başvuruda ürünün teknik tanımı, orijinal ile taklidi ayıran özellikler ve irtibat kişisi yer alır. Yurt dışında yerleşik hak sahipleri Türkiye’deki temsilcileri aracılığıyla başvurur. Başvuru en fazla bir yıllık süre için kabul edilir ve yenilenebilir.
  2. DurdurmaGümrük idaresi, başvuru kapsamındaki eşyanın işlemlerini durdurur. Başvuru yoksa ve ihlale ilişkin açık bir şüphe varsa idare re’sen de harekete geçer; bu durumda hak sahibine başvuru yapması için bildirimde bulunur.
  3. Bildirim ve incelemeDurdurma, hak sahibine ve beyan sahibine bildirilir. Hak sahibi eşyayı inceleyebilir ve numune talep edebilir.
  4. Mahkeme kararıHak sahibi, bildirimden itibaren on iş günü içinde dava açıp ihtiyati tedbir kararı almalı ve bunu gümrüğe sunmalıdır. Süre haklı nedenle on iş günü daha uzatılabilir; bozulabilir eşyada süre üç iş günüdür ve uzatılamaz. Aksi halde eşya, beyan sahibinin talep ettiği rejime göre işleme alınır.
  5. Kolaylaştırılmış imhaHak sahibi aynı süre içinde ihlali gösteren dilekçesini, eşya sahibi de eşyanın imha için terk edilmesine muvafakatini sunarsa ve itiraz yoksa, eşya dava açılmadan gümrük gözetiminde imha edilir. İmha masrafları hak sahibine aittir ve imha sırasında numune alınır.

Durdurma süresince oluşan depolama ve imha masrafları kural olarak hak sahibine yüklenir. Gümrük idaresi, olayın niteliğine göre başvuru sahibinden teminat isteyebilir. Eşyanın ihlal oluşturmadığı anlaşılırsa, haksız durdurma nedeniyle doğan zararlardan hak sahibi sorumlu tutulabilir. Yolcuların yanlarında getirdikleri ticari nitelik taşımayan kişisel eşya ile ticari olmayan küçük gönderiler kural olarak bu uygulamanın dışında tutulur. Gümrükte yakalanan ticari miktardaki sahte ürün, ithal etme fiili SMK m. 30/1 kapsamında suç oluşturduğundan, ayrıca savcılığa şikayet konusu yapılabilir.

Online satış ve pazaryerlerinden kaldırma

Sahte ürün satışının giderek artan bölümü pazaryerleri, sosyal medya hesapları ve bağımsız siteler üzerinden yapılıyor. İlan kaldırıldığında delil de kaybolabileceğinden, her şikayetten önce ilan noter aracılığıyla tespit edilmeli ve mümkünse test alımı yapılmalıdır.

Pazaryerine şikayet (6563 sayılı Kanun m. 9/3)

6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun’a 2022’de 7416 sayılı Kanunla eklenen hükme göre, hak sahibi fikri veya sınai mülkiyet hakkının ihlal edildiğini bilgi ve belgeye dayanarak bildirirse, aracı hizmet sağlayıcı şikayete konu ürünü yayından kaldırır ve durumu satıcıya ve hak sahibine bildirir. Satıcı, şikayetin aksini gösteren bilgi ve belgeye dayanarak itiraz ederse ürün yeniden yayımlanır. Şikayet ve itirazda tarafların açık kimlik ve adres bilgileri, uyuşmazlık konusu ürün ve kaldırma veya yeniden yayımlama gerekçeleri yer alır. Hükme aykırı davranan aracı hizmet sağlayıcıya idari para cezası öngörülmüştür (6563 sayılı Kanun m. 12).

Bu usul bir ön çözümdür ve tarafların mahkemeye başvurma hakkını ortadan kaldırmaz. Satıcı belgeli itirazda bulunup ilan yeniden yayımlanırsa, kalıcı sonuç için mahkemeden ihtiyati tedbir istenmesi veya savcılığa şikayette bulunulması gerekir. Usulün ayrıntılarını düzenleyen yönetmelik hükümlerinin yürütmesi 2023 yılında Danıştay tarafından durdurulmuştu; uygulamada kanundaki temel kural ve pazaryerlerinin kendi marka koruma programları birlikte işletilmektedir.

Sosyal medya ve bağımsız siteler

Sosyal medya platformları ve arama motorları fikri mülkiyet ihlallerine ilişkin kendi bildirim formlarını kullanır. Bağımsız bir sitede satış yapılıyorsa, site sahibinin kimliği e-ticaret mevzuatındaki bilgi verme yükümlülüğü (6563 sayılı Kanun m. 3) ve alan adı kayıt bilgileri üzerinden belirlenmeye çalışılır. Markayı içeren alan adları için alan adı uyuşmazlıkları yazımıza bakabilirsiniz.

Telif ihlallerinde öngörülen FSEK ek m. 4 bildirim usulü marka ihlallerine uygulanmaz. Platformun şikayete yanıt vermediği veya satıcının ısrarla satışı sürdürdüğü durumlarda, fikri ve sınai haklar hukuk mahkemesinden ihtiyati tedbir yoluyla satışın durdurulması ve ilgili içeriğe erişimin engellenmesi istenebilir (SMK m. 159).

İhtiyati tedbir ve tazminat: hukuk yolu kısaca

Ceza yolu ile hukuk yolu birbirinden bağımsızdır ve birlikte yürütülebilir. Hukuk yolu, satışın hızla durdurulmasını ve zararın tazminini hedefler. Marka sahibi SMK m. 149 uyarınca ihlalin tespiti, durdurulması ve kaldırılması, ürünlere el konulması, imha, kararın ilanı ve maddi ve manevi tazminat isteyebilir. Dava açılmadan önce veya dava sırasında ihtiyati tedbirle satışın durdurulması ve ürünlere el konulması talep edilebilir (SMK m. 159). Davadan önce alınan tedbirde esas davanın iki hafta içinde açılması gerekir (HMK m. 397). Tazminat hesabındaki üç yöntem (SMK m. 151), zamanaşımı (TBK m. 72) ve görevli ve yetkili mahkeme için marka hakkının ihlali ve açılabilecek davalar yazımıza bakabilirsiniz.

Yol Ne sağlar? Kritik süre Dayanak
Savcılığa şikayet Arama, el koyma, müsadere, cezai yaptırım Öğrenmeden itibaren 6 ay SMK m. 30, TCK m. 73
İhtiyati tedbir ve hukuk davası Satışın durdurulması, el koyma, imha, tazminat, ilan Davadan önceki tedbirde 2 hafta içinde dava SMK m. 149, 159; HMK m. 397
Gümrükte durdurma Eşyanın piyasaya girmeden durdurulması ve imhası Bildirimden itibaren kural olarak 10 iş günü Gümrük Kanunu m. 57
Pazaryerine şikayet İlanın hızla yayından kaldırılması Satıcı itirazında ilan yeniden yayımlanır 6563 sayılı Kanun m. 9/3

Sahte ürün satın alanın durumu

Sahte ürünü kişisel kullanım için satın alan kişi SMK m. 30 kapsamında suç işlemiş olmaz. Kanun satın alma ve bulundurma fiillerini ancak ticari amaçla yapıldıklarında cezalandırır. Yurt dışından kişisel kullanım için gönderilen ürünler de kural olarak gümrükteki fikri mülkiyet uygulamasının dışındadır; ancak gönderinin miktarı veya niteliği ticari bir amaca işaret ediyorsa işlemler durdurulabilir.

Orijinal olduğu söylenerek satılan ürün sahte çıkarsa, alıcı tüketiciyse ürün 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun anlamında ayıplı maldır (TKHK m. 8). Tüketici sözleşmeden dönme, bedel indirimi, ücretsiz onarım veya ayıpsız misliyle değişim haklarından birini kullanabilir (TKHK m. 11). Uyuşmazlığın tutarına göre tüketici hakem heyetine veya tüketici mahkemesine başvurulur. Satıcı alıcıyı kandırmışsa dolandırıcılık suçu (TCK m. 157), internet üzerinden işlenmesi halinde nitelikli hali (TCK m. 158) gündeme gelebilir. Ürünün replika olduğu açıkça belirtilerek satıldığı durumda ise sahtelik sözleşmeye aykırılık oluşturmaz; satıcının marka sahibine karşı sorumluluğu ise devam eder.

Pazaryerinden yapılan alışverişlerde aracı hizmet sağlayıcının sorumluluğu da değişiyor. Anayasa Mahkemesi, aracı hizmet sağlayıcıyı ayıplı maldan doğan tüketici hakları bakımından sorumluluk dışında tutan 6502 sayılı Kanun m. 48/6-d’deki ilgili ibareyi ve 6563 sayılı Kanun m. 9/1’i tüketici sözleşmeleri yönünden iptal etti (AYM, 12.2.2026, E. 2024/187, K. 2026/42). Karar 2.6.2026 tarihli Resmi Gazete’de yayımlandı; iptal hükmü yayımdan dokuz ay sonra yürürlüğe girecek.

Marka sahibi için adım adım plan

Sahte ürünle mücadelede tek bir yol çoğu zaman yeterli olmaz. Aşağıdaki sıra genel bir çerçeve sunar:

  1. Tescil portföyünü kontrol edinMarkanın Türkiye’de, ilgili mal sınıflarında tescilli ve süresinin geçerli olduğunu doğrulayın. Tescil yoksa ceza yolu ve gümrük başvurusu kapanır. Tescil süreci için marka tescili rehberimize bakabilirsiniz.
  2. Tespit kılavuzu hazırlayınOrijinal ürünü taklitten ayıran özellikleri fotoğraflarla belgeleyin. Kılavuz gümrük başvurusunda, kolluk operasyonunda ve bilirkişi incelemesinde kullanılır.
  3. Delilleri sabitleyinTest alımı yapın, ilanları noter aracılığıyla tespit ettirin, fatura ve kargo kayıtlarını saklayın. Öğrenme tarihini not edin; altı aylık şikayet süresi bu tarihten işler.
  4. Doğru yolu seçinDepo veya üretim yeri varsa savcılığa şikayet ve arama; hızlı durdurma gerekiyorsa ihtiyati tedbir; ithalat söz konusuysa gümrük başvurusu; online satışta pazaryeri şikayeti. Çoğu dosyada bu yollar birlikte kullanılır.
  5. Şikayet ve arama sürecini yönetinVekaletnamenin şikayet yetkisini içerdiğini kontrol edin, aramada hazır bulunun, orijinal numuneyi bilirkişiye sunun ve rapora karşı süresinde beyanda bulunun.
  6. Gümrük takvimini izleyinGümrük bildiriminden sonra on iş günü içinde tedbir kararı alın veya kolaylaştırılmış imha için gerekli belgeleri sunun.
  7. Sonucu kalıcı hale getirinUzlaştırmada stokun imhası ve satışın bırakılması taahhüdünü isteyin, hukuk davasında tazminat ve kararın ilanını talep edin, etkin pişmanlık bildirimleriyle ortaya çıkan tedarikçileri takip edin.

Sık yapılan hatalar

  • Altı aylık şikayet süresini, satıcının kimliği öğrenildikten sonra uzun süre bekleyerek kaçırmak.
  • Şikayet yetkisini içermeyen veya şikayet tarihinde geçerli olmayan bir vekaletnameyle başvurmak.
  • İlanı tespit ettirmeden pazaryerine şikayet etmek; ilan kaldırıldığında delil de ortadan kalkar.
  • Gümrük bildiriminden sonra on iş günlük süreyi kaçırmak ve eşyanın serbest bırakılmasına yol açmak.
  • Markanın yenileme süresini kaçırıp ceza korumasını kaybetmek.
Markanızı taşıyan sahte ürünlerle mi karşılaştınız?
Delil toplama, savcılığa şikayet, gümrük başvurusu ve online kaldırma seçeneklerini birlikte değerlendirelim.

Sık sorulan sorular

Sahte ürün satan kişiye ne ceza verilir?

Tescilli markayı taklit eden ürünleri satmak, satışa arz etmek veya ticari amaçla bulundurmak bir yıldan üç yıla kadar hapis ve yirmi bin güne kadar adli para cezası gerektirir (SMK m. 30/1). Suç bir şirketin faaliyeti çerçevesinde işlenmişse şirket hakkında ayrıca güvenlik tedbirlerine hükmolunur. Taklit ürünler müsadere edilir.

Şikayet süresi ne zaman başlar?

Altı aylık süre, marka sahibinin fiili ve faili öğrendiği tarihten itibaren işler (TCK m. 73/1). Satıcının kimliği belli değilse süre, kimliğin öğrenildiği tarihte başlar.

Tescilsiz markam için savcılığa başvurabilir miyim?

Hayır. SMK m. 30’daki suçlar bakımından mahkumiyet için markanın Türkiye’de tescilli olması gerekir. Tescilsiz ama ticari alanda kullanılan bir işaretin sahibi, haksız rekabet hükümlerine (TTK m. 54 vd.) dayanarak hukuk yoluna başvurabilir.

Gümrükte durdurulan ürünler ne olur?

Hak sahibi kural olarak on iş günü içinde mahkemeden tedbir kararı alırsa ürünler gümrükte tutulmaya devam eder ve dava sonucuna göre imha edilir. Eşya sahibi muvafakat verirse ürünler dava açılmadan kolaylaştırılmış usulle imha edilebilir. Süre içinde işlem yapılmazsa eşya serbest bırakılabilir.

Pazaryerine şikayet ettim, satıcı itiraz etti. Ne olur?

Satıcı şikayetin aksini gösteren bilgi ve belgeye dayanarak itiraz ederse ilan yeniden yayımlanır (6563 sayılı Kanun m. 9/3). Bu aşamada kalıcı sonuç için mahkemeden ihtiyati tedbir istenmesi veya savcılığa şikayette bulunulması gerekir.

Orijinal diye aldığım ürün sahte çıktı. Ne yapabilirim?

Kişisel kullanım için satın aldıysanız suç işlemiş olmazsınız. Ürün ayıplı mal sayılır ve satıcıdan sözleşmeden dönme, bedel indirimi veya değişim isteyebilirsiniz (TKHK m. 11). Aldatılma varsa savcılığa dolandırıcılık şikayetinde bulunabilir, durumu marka sahibine de bildirebilirsiniz.

Bu yazı, yayın ve güncelleme tarihindeki mevzuat ve kararlara göre genel bilgilendirme amacı taşır; hukuki görüş niteliğinde değildir. Somut durumunuz için bir avukata danışmanızı öneririz.

Kulaçoğlu Hukuk Bürosu
Yazı hakkında
Kulaçoğlu Hukuk Bürosu
Fikri Mülkiyet Hukuku
Tamer KulaçoğluHukuki inceleme: Av. Tamer Kulaçoğlu, Kurucu Avukat

Büromuz 1993'ten bu yana aile hukuku, miras ve gayrimenkul uyuşmazlıklarında dava ve danışmanlık hizmeti veriyor.

Online Görüşme Planla
Bu konuda hukuki desteğe mi ihtiyacınız var?

Bize ulaşın; konunuzu doğru avukatla görüşmenizi sağlayalım.

Bize Ulaşın