Apartmanda yaşamak, başkalarının seslerine bir ölçüde katlanmayı gerektirir. Çocuk sesi, ayak sesi, gündüz yapılan kısa bir tamirat ortak yaşamın doğal parçasıdır. Ancak gece yarısı yüksek sesle çalan müzik, haftalarca süren tadilat, sürekli havlayan bir köpek veya balkondan gelen yoğun duman, katlanma sınırını aşar ve hukukun koruma alanına girer.
Bu yazıda kat maliklerinin ve kiracıların komşuluk ilişkisinden doğan haklarını, gürültü ve benzeri rahatsızlıklarda hangi ölçütün uygulandığını, kolluk ve zabıtaya başvurmanın, ceza yolunun ve sulh hukuk mahkemesinde hakimin müdahalesini istemenin nasıl işlediğini anlatıyoruz. Amacımız, sorunu tırmandırmadan ve doğru sırayla adım atmanıza yardımcı olmaktır.
- Hangi gürültü hukuka aykırı?
- Yerel adete ve binanın niteliğine göre komşular arasında hoş görülebilecek dereceyi aşan gürültü (TMK m. 737, KMK m. 18).
- İlk adım?
- Yöneticiye yazılı bildirim ve kurul gündemi; anlık rahatsızlıkta kolluk veya zabıta.
- Mahkeme yolu?
- Arabuluculuktan sonra sulh hukuk mahkemesinde hakimin müdahalesi (KMK m. 33).
- Son çare?
- Rahatsızlık çekilmez hale gelirse mülkiyetin devrine zorlama (KMK m. 25).
Komşuluk hukukunun dayanakları
Apartman ve sitelerde komşuluk ilişkisini iki kanun birlikte düzenler. Türk Medeni Kanunu, her taşınmaz malikine komşularını olumsuz etkileyecek taşkın kullanmalardan kaçınma yükümlülüğü yükler. Taşınmazın durumuna, niteliğine ve yerel adete göre komşular arasında hoş görülebilecek dereceyi aşan duman, buğu, is, toz, koku çıkarmak, ses ve titreşim yapmak bu yasağın kapsamındadır (TMK m. 737). Mülkiyet hakkını aşan kullanım nedeniyle zarar gören veya zarar tehlikesiyle karşılaşan kişi, eski hale getirmeyi, tehlikenin önlenmesini ve zararın giderilmesini dava edebilir (TMK m. 730).
Kat Mülkiyeti Kanunu bu genel kuralları apartman yaşamına uyarlar. Kat malikleri, bağımsız bölümlerini, eklentileri ve ortak yerleri kullanırken doğruluk kuralları içinde birbirlerini rahatsız etmemek, birbirlerinin haklarını çiğnememek ve yönetim planına uymakla karşılıklı olarak yükümlüdür (KMK m. 18). Bu yükümlülük, bağımsız bölümde oturan kiracılar ve diğer kullanıcılar için de geçerlidir.
Yönetim planı, bütün kat maliklerini bağlayan bir sözleşme niteliğindedir. Sessizlik saatleri, tadilat yapılabilecek gün ve saatler, ortak alanlarda müzik ve toplantı gibi konular planda veya kurul kararıyla düzenlenebilir. Planın nasıl değiştirileceğini yönetim planı yazımızda anlattık.
Hangi gürültü hukuka aykırıdır?
Hukuk, her sesi yasaklamaz. Yargıtay, kat maliklerinin ve diğer sakinlerin hayatın olağan akışından doğan, tahammül sınırlarını aşmayan ses, gürültü ve benzeri olgulara karşılıklı olarak katlanmaları gerektiğini vurgulamaktadır (Yargıtay 18. HD, 30.06.2003, 2003/4759 E., 2003/5686 K.). Aynı kararda, bir dairede engelli bir çocuğun bulunmasının tek başına müdahale sebebi sayılamayacağı kabul edilmiştir.
Katlanma sınırının aşılıp aşılmadığı somut olaya göre belirlenir. Mahkemeler şu ölçütlere bakar:
- Zaman: Gece saatlerinde ve dinlenme günlerinde katlanma sınırı daha düşüktür.
- Süreklilik: Tek seferlik bir doğum günü kutlaması ile her gece tekrarlanan müzik aynı değerlendirilmez.
- Şiddet: Sesin yoğunluğu, gerekirse bilirkişinin yaptığı ses ölçümüyle belirlenir.
- Kaçınılabilirlik: Ses yalıtımıyla, halı ile ya da çalışma saatini değiştirerek önlenebilecek rahatsızlıklarda sorumluluk ağırlaşır.
- Binanın niteliği: Ticari bölümlerin bulunduğu karma bir bina ile yalnızca konutlardan oluşan bir site aynı ölçütle değerlendirilmez.
Uygulamada sık görülen gürültü kaynakları
- Müzik, televizyon ve misafir: Özellikle gece saatlerinde ve düzenli olarak yüksek sesle müzik dinlenmesi, kalabalık toplantılar.
- Tadilat: Uzun süren kırım ve delme işleri, yönetim planındaki saatlere uyulmaması. Tadilatın hukuki sınırları için kat malikinin dairesinde tadilat yazımıza bakabilirsiniz.
- Ayak sesi ve eşya sürükleme: Yalıtımsız döşemelerde sürekli ve yoğun ise.
- Cihazlar: Klima dış üniteleri, jeneratör, çamaşır makinesinin gece çalıştırılması.
- Mesleki faaliyet: Konutta müzik dersi, atölye veya stüdyo çalışması. Mesleki zorunluluk gürültüyü haklı kılmaz; ses yalıtımı ve gerekli izinler aranır.
Konutta işyeri faaliyeti
Kat mülkiyeti kütüğünde mesken olarak gösterilen bağımsız bölümlerde, yönetim planında aksine hüküm yoksa eğlence ve toplantı yerleri, gıda üretim ve satış yerleri, imalathane gibi işyerleri açılamaz (KMK m. 24). Bu yasağa aykırı kullanım, gürültüden bağımsız olarak hakimin müdahalesiyle durdurulabilir. Yargıtay, yönetim planı izin verse bile komşuları ciddi biçimde rahatsız eden bir işyeri faaliyetinin önlenebileceğini kabul etmektedir.
Koku, duman, evcil hayvan ve ortak alanlar
Komşuluk hukuku yalnızca gürültüyü kapsamaz. TMK m. 737 duman, koku, toz ve titreşimi de açıkça sayar.
- Sigara dumanı ve mangal: Balkonda sigara içmek kural olarak yasak değildir. Ancak dumanın sürekli ve yoğun biçimde komşu daireye dolması, balkonda düzenli mangal yakılması katlanma sınırını aşabilir. Yönetim planı veya kurul kararı ortak alanlarda ve balkonlarda bu konuda kural koyabilir.
- Çöp ve koku: Kapı önüne çöp bırakılması hem ortak alanın amacı dışında kullanılması hem de koku nedeniyle rahatsızlık sayılır.
- Nem ve rutubet: Bir daireden diğerine geçen nem ve sızıntı, komşuluk hukukunun yanı sıra tazminat sorumluluğu doğurur. Bu konuyu komşuya verilen zararın tazmini yazımızda ele aldık.
Evcil hayvanlar
Kat Mülkiyeti Kanunu’nda bağımsız bölümde evcil hayvan beslenmesini doğrudan düzenleyen ayrıntılı bir hüküm bulunmaz. Belirleyici olan yönetim planı ve KMK m. 18’deki genel rahatsız etmeme yükümlülüğüdür. Mahkemeler, yönetim planında yasak bulunmayan ve komşulara somut bir rahatsızlık vermeyen hayvanın uzaklaştırılması taleplerini genellikle reddetmektedir. Hayvanın sürekli havlaması, kötü koku, ortak alanların kirletilmesi veya güvenlik tehlikesi gibi somut bir rahatsızlık ispatlanırsa uzaklaştırmaya karar verilebilmektedir.
Yönetim planında yasak bulunan durumlarda uygulama birörnek değildir. Bazı mahkemeler yasağı tek başına yeterli görürken, bazıları rahatsızlığın varlığını ayrıca aramakta ve kişilik haklarına aykırı plan hükümlerini uygulamamaktadır. Yargılamada gürültü iddiasında ses ölçümü, güvenlik iddiasında veteriner bilirkişi incelemesi ve tanık, kirlilik iddiasında keşif yapılır.
Ortak alanlarda sokak hayvanlarının beslenmesi, ortak yerin kullanımına ilişkin olduğundan kurulda görüşülerek düzenlenebilir. Kurul bu konuda yönetim planına aykırı olmamak kaydıyla kural koyabilir.
Kolluk, zabıta ve ceza yolu
O anda süren bir gürültüde en hızlı yol kolluğa veya belediye zabıtasına başvurmaktır. Kolluk görevlileri durumu tutanağa geçirir ve gerekirse idari yaptırım uygular. Bu tutanaklar, ileride açılacak davada da önemli bir delildir.
| Yol | Kapsam | Sonuç |
|---|---|---|
| Kabahatler Kanunu m. 36 | Başkalarının huzur ve sükununu bozacak şekilde gürültüye neden olmak | Kolluk veya zabıtanın uyguladığı idari para cezası; tutar her yıl yeniden değerlemeyle güncellenir |
| TCK m. 123 | Sırf huzurunu bozmak amacıyla bir kimseye ısrarla gürültü yapmak, telefon etmek veya benzeri davranış | Hapis cezası; şikayete bağlı |
| TCK m. 183 | Kişilerin sağlığına zarar verecek nitelikte gürültüye neden olmak | İki aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezası; şikayete bağlı değil |
| Çevre mevzuatı | İşyerleri, eğlence yerleri, şantiyeler gibi kaynaklardan çıkan çevresel gürültü | Belediye veya il çevre müdürlüğünün ölçüm yaparak uyguladığı idari yaptırım |
Aynı fiil hem kabahat hem suç oluşturuyorsa yalnızca suçtan dolayı yaptırım uygulanır (Kabahatler K. m. 15/3). TCK m. 183 kapsamındaki gürültünün sağlığa zarar verecek düzeyde olup olmadığı, Yargıtay uygulamasında kulak burun boğaz ve odyoloji uzmanlarından alınan bilirkişi raporuyla belirlenmektedir. Komşuluk ilişkisindeki gürültülerin büyük kısmı bu eşiğe ulaşmaz; ceza yolu ancak ağır ve ısrarlı durumlarda etkili olur.
Kendi yaptırımınızı uygulamayın. Komşunun elektriğini veya suyunu kesmek, kapısına zarar vermek, tavana vurmak ya da sosyal medyada teşhir etmek sizi haklı konumdan haksız konuma düşürür ve ayrı bir hukuki sorumluluk doğurur.
Hakimin müdahalesi (KMK m. 33)
Kolluk tutanakları ve uyarılar sonuç vermiyorsa kalıcı çözüm, sulh hukuk mahkemesinden hakimin müdahalesini istemektir. Bir kat malikinin veya o bölümden sürekli yararlanan kişinin borç ve yükümlülüklerini yerine getirmemesi yüzünden zarar gören kat maliki, ana gayrimenkulün bulunduğu yer sulh hukuk mahkemesine başvurabilir (KMK m. 33). Mahkeme, rahatsızlığın giderilmesi için gerekli önlemlerin alınmasına karar verir ve bunun için uygun bir süre belirler.
Örneğin mahkeme, belirli saatlerden sonra müzik yapılmamasına, döşemeye ses yalıtımı uygulanmasına, klima dış ünitesinin yerinin değiştirilmesine veya rahatsızlık veren hayvanın uzaklaştırılmasına karar verebilir.
Hakimin kararını belirlenen süre içinde yerine getirmeyen kişiye aynı mahkeme idari para cezası verir. Kanun metninde bu ceza 250 TL ile 2.000 TL arasında öngörülmüştür; idari para cezaları her yıl yeniden değerleme oranında artırılarak uygulanır. Uygulamada para cezası için ayrı bir dilekçeyle başvurulmakta ve yeni bir esasa kaydedilmektedir.
Önce yönetim ve kurul
Yargıtay uygulamasında, kurulun veya yöneticinin çözebileceği uyuşmazlıklarda önce bu organlara başvurulmuş olması aranabilmektedir. Bu nedenle davadan önce yöneticiye yazılı başvurmak, sonuç alınamazsa konuyu kurul gündemine taşımak ve kararı karar defterine işletmek davanızı güçlendirir. Yöneticinin bu konudaki görevleri için apartman ve site yöneticisi yazımıza bakabilirsiniz.
Tazminat ve mülkiyetin devrine zorlama
Gürültü ve benzeri rahatsızlıklar, durdurulmalarının yanında tazminat sorumluluğu da doğurabilir.
- Maddi tazminat: Rahatsızlık nedeniyle evinizi kullanamadığınız, başka yerde kalmak zorunda kaldığınız veya kiracınızın sözleşmeyi feshettiği durumlarda somut zarar istenebilir. Zararın miktarını ve illiyet bağını ispat etmeniz gerekir.
- Manevi tazminat: Uzun süreli ve ağır rahatsızlık, kişilik hakkına saldırı niteliği taşıyorsa manevi tazminat gündeme gelebilir. Mahkemeler bu talebi her olayda kabul etmez; rahatsızlığın ağırlığı ve süresi belirleyicidir. Genel kurallar için manevi tazminat yazımıza bakabilirsiniz.
Tazminat istemleri haksız fiil hükümlerine tabidir; zararı ve sorumluyu öğrenmeden itibaren 2 yıl, her halde fiilden itibaren 10 yıl içinde ileri sürülmelidir (TBK m. 72).
Son çare: mülkiyetin devrine zorlama
Bir kat maliki, KMK m. 18’deki yükümlülüklerini ağır biçimde ihlal ederek diğer maliklerin hayatını çekilmez hale getirirse, diğer maliklerin kurul kararıyla o malikin bağımsız bölümündeki mülkiyetini kendilerine devretmesini dava etme hakkı doğar (KMK m. 25). Bu çok istisnai ve ağır bir yaptırımdır; önce uyarı ve hakimin müdahalesi yollarının denenmiş olması beklenir. Şartları ve süreci mülkiyetin devrine zorlanması yazımızda anlattık.
Kiracılar ne yapabilir?
Komşuluk hukukunun koruması yalnızca kat maliklerine ait değildir. Rahatsız edilen kiracı da kendi kullanımını korumak için hukuki yollara başvurabilir. Yargıtay, bağımsız bölümde oturan kiracının, kendisini rahatsız eden davranışlara karşı dava açma hakkını kabul etmektedir.
Rahatsızlığı veren kişi bir kiracıysa durum iki yönlüdür:
- Kiracıya karşı doğrudan başvuru: Kiracı, KMK m. 18’deki yükümlülüklerle bağlıdır. Hakimin müdahalesi talebi doğrudan kiracıya yöneltilebilir.
- Daire sahibine bildirim: Kiracı, kira sözleşmesi gereği kiralananda oturan kişilere ve komşulara saygı göstermekle yükümlüdür (TBK m. 316). Bu yükümlülüğün ağır ve süregelen ihlali, kiraya verenin yazılı ihtarla süre verip sonuç alamaması halinde sözleşmeyi feshetmesine yol açabilir. Daire sahibine durumu yazılı olarak bildirmek, sorunun kaynağından çözülmesine yardımcı olur. Kira ilişkisine ilişkin ayrıntılar Gayrimenkul Hukuku kategorisindeki kira yazılarında ele alınacaktır.
Başvuru ve dava yolu adım adım
- Kayıt tutunRahatsızlığın tarihini, saatini ve süresini not edin; ses veya görüntü kaydı alın. Rahatsızlığa tanık olan diğer komşuların isimlerini belirleyin.
- Doğrudan ve yazılı iletişimÖnce sakin bir dille komşunuzla konuşun. Sonuç alınamazsa yazılı bir not veya ihtarname gönderin.
- Yönetici ve kurulYöneticiye yazılı başvurun, konuyu kurul gündemine aldırın. Kurul, yönetim planına uygun kurallar koyabilir ve ihlalde izlenecek yolu belirleyebilir.
- Kolluk veya zabıtaAnlık rahatsızlıkta kolluk veya zabıtaya başvurun ve tutanak düzenlenmesini isteyin. Bu tutanaklar mahkemede güçlü delildir.
- ArabuluculukKat mülkiyetinden ve komşu hakkından kaynaklanan uyuşmazlıklarda dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır (HUAK m. 18/B). Süreç kural olarak 3 hafta, zorunlu hallerde 4 haftadır. Ayrıntılar için kat mülkiyeti uyuşmazlıklarında zorunlu arabuluculuk yazımıza bakın.
- Sulh hukuk mahkemesiAnlaşma sağlanamazsa taşınmazın bulunduğu yer sulh hukuk mahkemesinde hakimin müdahalesi davası açılır (KMK ek m. 1, m. 33). Mahkeme tanık dinler, gerekirse keşif ve ses ölçümü yaptırır. Acil durumlarda ihtiyati tedbir de istenebilir.
Masraflar ve belgeler
2026 yılında sulh hukuk mahkemesinde başvurma harcı 335,20 TL, maktu karar ve ilam harcı 732 TL’dir; ihtiyati tedbir talebinde 1.206 TL karar harcı alınır. Keşif, ses ölçümü ve bilirkişi giderleri ayrıca avans olarak yatırılır. Tazminat talebi de eklenecekse istenen tutar üzerinden binde 68,31 oranında nispi harç hesaplanır ve dörtte biri peşin ödenir. Dilekçeye tapu kaydı veya kira sözleşmesi, yönetim planı, ilgili kurul kararları, kolluk tutanakları, ihtarname ve ses kayıtları eklenmelidir.
Sık yapılan hatalar
- Olağan yaşam seslerini, örneğin gündüz saatlerindeki çocuk sesini dava konusu yapmak.
- Kayıt tutmadan, tanıksız ve tutanaksız dava açmak; gürültü iddiası ispat edilemez.
- Arabulucuya başvurmadan doğrudan dava açmak.
- Yöneticiye ve kurula hiç başvurmadan doğrudan mahkemeye gitmek.
- Komşuyla tartışmayı tırmandırmak, misilleme yapmak veya kendi yaptırımını uygulamak.
- Yönetim planındaki hayvan yasağının her durumda tek başına uzaklaştırma için yeterli olduğunu sanmak.
Sık sorulan sorular
Apartmanda gece kaçtan sonra gürültü yapılamaz?
Kanunda tüm apartmanlar için geçerli tek bir saat yoktur. Ölçüt, komşular arasında hoş görülebilecek dereceyi aşan gürültüdür ve gece saatlerinde bu sınır daha düşüktür. Yönetim planı veya kurul kararı sessizlik saatlerini belirleyebilir; belediyelerin düzenlemeleri de ayrıca dikkate alınır.
Gürültü yapan komşu için polisi arayabilir miyim?
Evet. Kolluk veya zabıta durumu tutanağa geçirir ve Kabahatler Kanunu m. 36 uyarınca idari para cezası uygulayabilir. Tutanaklar, ileride sulh hukuk mahkemesinde açacağınız davada önemli bir delil olur.
Komşumun köpeği sürekli havlıyor, uzaklaştırılmasını isteyebilir miyim?
Havlama komşuluk ilişkisinde katlanılabilir sınırı aşıyorsa, arabuluculuk sonrasında sulh hukuk mahkemesinden hakimin müdahalesini isteyebilirsiniz. Mahkeme önce rahatsızlığın varlığını tanık, kayıt ve gerekirse bilirkişiyle araştırır. Rahatsızlık ispatlanırsa uzaklaştırma veya başka önlemlere karar verebilir.
Kiracıyım, üst kattaki komşu gürültü yapıyor. Dava açabilir miyim?
Evet. Bağımsız bölümde oturan kiracı, kendisini rahatsız eden davranışlara karşı dava açabilir. Ayrıca daire sahibinizi ve yöneticiyi yazılı olarak bilgilendirmeniz sürecin hızlanmasına yardımcı olur.
Mahkeme kararına rağmen gürültü devam ederse ne olur?
Hakimin belirlediği süre içinde karara uymayan kişiye aynı mahkeme idari para cezası verir. Rahatsızlık ağır ve süregelen bir hal alırsa, kat malikleri kurul kararıyla mülkiyetin devrine zorlama davası açabilir.
Bu yazı, yayın ve güncelleme tarihindeki mevzuat ve kararlara göre genel bilgilendirme amacı taşır; hukuki görüş niteliğinde değildir. Somut durumunuz için bir avukata danışmanızı öneririz.
Hukuki inceleme: Av. Tamer Kulaçoğlu, Kurucu AvukatBüromuz 1993'ten bu yana aile hukuku, miras ve gayrimenkul uyuşmazlıklarında dava ve danışmanlık hizmeti veriyor.
Online Görüşme Planla