Yönetim planı, kat mülkiyetine tabi bir taşınmazın yönetim usulünü, kat maliklerinin hak ve yükümlülüklerini ve ortak yaşam düzenini belirleyen temel belgedir. Yönetim planı, kat mülkiyetinin kuruluş belgeleri arasında yer almakta olup, tüm kat maliklerini bağlayan ve taşınmazın yönetimine ilişkin kuralları düzenleyen hukuki bir metin niteliği taşımaktadır.
Ortak alanların kullanımı, aidat ve giderlerin paylaşımı, bağımsız bölümlerin kullanım şekli ve yönetim usulüne ilişkin düzenlemeler yönetim planı hükümlerine dayanmaktadır. Bu nedenle yönetim planının hukuki niteliğinin, bağlayıcılığının ve hangi şartlarda değiştirilebileceğinin bilinmesi, büyük önem taşımaktadır.
Bu yazımızda, yönetim planının ne olduğu, hukuki niteliği ve bağlayıcılığı, nasıl hazırlandığı, hangi usulle değiştirilebileceği ve yönetim planına aykırılık hâlinde ortaya çıkabilecek hukuki sonuçlar temel hatlarıyla ele alınacaktır.
Yazı İçeriği
1. Yönetim Planı Nedir?
Yönetim planı, kat mülkiyetine tabi bir taşınmazın yönetim usulünü, kat maliklerinin hak ve yükümlülüklerini ve ortak alanların kullanım esaslarını düzenleyen temel belgedir. Yönetim planı, kat mülkiyetinin kuruluş belgeleri arasında yer almakta olup, ana taşınmazın yönetimine ilişkin kuralları belirleyen ve kat maliklerini bağlayan bir düzenleme niteliği taşımaktadır.
Yönetim planı, taşınmazın yönetim şekli, ortak giderlerin paylaşım usulü, ortak alanların kullanımı ve yöneticiye ilişkin düzenlemeler gibi konuları içerir ve kat mülkiyeti ilişkilerinin sağlıklı şekilde yürütülmesini sağlar.
1.1. Yönetim Planının Tanımı
Yönetim planı, ana taşınmazın yönetimine ilişkin kuralları düzenleyen ve kat maliklerinin uymak zorunda olduğu yazılı bir belgedir. Yönetim planı, kat mülkiyetinin kuruluşu sırasında hazırlanır ve tapu siciline sunularak hukuki geçerlilik kazanır.
634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu uyarınca yönetim planı, ana taşınmazın yönetim tarzını, kullanma maksadını, yönetici ve denetçilerin görev ve yetkilerini, ortak giderlerin paylaşım usulünü ve benzeri hususları düzenleyen bağlayıcı bir metin niteliğindedir.
1.2. Yönetim Planının Bağlayıcılığı
Yönetim planı, ana taşınmazdaki tüm kat maliklerini bağlayan bir belge niteliğindedir. Kat malikleri, bağımsız bölümlerini kullanırken ve ortak alanlardan yararlanırken yönetim planında yer alan hükümlere uymak zorundadır.
Yönetim planının bağlayıcılığı yalnızca mevcut kat malikleri ile sınırlı değildir. Taşınmazı sonradan satın alan yeni malik, bağımsız bölümü kiralayan kiracı veya bağımsız bölümden yararlanan diğer kişiler de yönetim planı hükümlerine uymakla yükümlüdür.
Bu nedenle yönetim planı, kat mülkiyetine tabi taşınmazlarda ortak yaşam düzenini sağlayan ve tüm ilgilileri bağlayan temel bir hukuki belge niteliği taşımaktadır.
2. Yönetim Planının Hukuki Dayanağı
Yönetim planı, kat mülkiyetine tabi taşınmazın yönetim usulünü belirleyen ve kat maliklerinin hak ve yükümlülüklerini düzenleyen temel bir belgedir. Yönetim planının hukuki dayanağı, 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu hükümlerinde yer almakta olup, bu plan kat mülkiyetinin kuruluş belgeleri arasında kabul edilmektedir. Yönetim planı, kanundan doğan yetkiye dayanılarak hazırlanmakta ve kat maliklerini bağlayan özel bir düzenleme niteliği taşımaktadır.
2.1. Kat Mülkiyeti Kanunu’nda Yönetim Planı
Yönetim planı, 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu’nun 28. maddesinde düzenlenmiştir. Anılan hükme göre yönetim planı, ana taşınmazın yönetim tarzını, kullanma maksadını, yönetici ve denetçilerin görev ve yetkilerini, kat maliklerinin hak ve borçlarını ve benzeri hususları düzenleyen bir sözleşme niteliğindedir.
Kat Mülkiyeti Kanunu uyarınca yönetim planı:
- Kat mülkiyetinin kuruluş belgeleri arasında yer alır
- Kat maliklerini bağlayan kurallar içerir
- Ana taşınmazın yönetimine ilişkin temel esasları belirler
- Değiştirilmesi belirli çoğunluk şartlarına bağlanmıştır
Bu yönüyle yönetim planı, kat mülkiyeti ilişkilerinin düzenli şekilde yürütülmesini sağlayan temel hukuki metin niteliği taşımaktadır.
2.2. Yönetim Planının Sözleşme Niteliği
Yönetim planı, kat malikleri arasında yapılan ve ana taşınmazın yönetimine ilişkin kuralları belirleyen özel bir sözleşme niteliğindedir. Kat Mülkiyeti Kanunu, yönetim planını açıkça sözleşme olarak nitelendirmiş ve bu sözleşmenin tüm kat maliklerini bağlayacağını hükme bağlamıştır.
Bu nedenle yönetim planı:
- Kat malikleri arasında yapılan bir sözleşme niteliğindedir
- Kat maliklerinin tamamını bağlar
- Yeni malik olan kişileri de bağlayıcıdır
- Tek taraflı olarak değiştirilemez
Yönetim planının sözleşme niteliği, kat maliklerinin ortak yaşam düzenini belirleyen kurallara uymalarını zorunlu kılmaktadır.
2.3. Yönetim Planının Tapu Sicili ile İlişkisi
Yönetim planı, kat mülkiyetinin kurulması sırasında tapu siciline sunulan ve tapu kayıtlarıyla birlikte saklanan bir belgedir. Bu nedenle yönetim planı, tapu sicili ile doğrudan bağlantılı olup, taşınmazı sonradan edinen kişileri de bağlayan bir hukuki sonuç doğurmaktadır.
Bir taşınmazı satın alan kişi, tapu kaydı ile birlikte yönetim planı hükümlerini de kabul etmiş sayılır. Bu nedenle yeni malik, yönetim planını bilmediğini ileri sürerek bu plan hükümlerine aykırı davranamaz.
Bu yönüyle yönetim planı, tapu siciline bağlı olarak tüm kat maliklerini ve bağımsız bölümden yararlanan kişileri bağlayan temel bir hukuki belge niteliği taşımaktadır.
3. Yönetim Planı Nasıl Hazırlanır?
Yönetim planı, kat mülkiyetine tabi bir taşınmazın yönetim tarzını, kullanım esaslarını ve kat maliklerinin hak ve yükümlülüklerini düzenleyen temel bir belgedir. 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu’nun 28. maddesi uyarınca yönetim planı, kat mülkiyetinin kuruluş belgeleri arasında yer almakta olup, kat mülkiyetinin kurulabilmesi için hazırlanması zorunlu olan bir sözleşme niteliği taşımaktadır.
Yönetim planı, kat mülkiyetinin ilk kurulması aşamasında hazırlanabileceği gibi, mevcut bir taşınmazda sonradan kat malikleri tarafından da düzenlenebilir. Ancak yönetim planının ilk defa hazırlanması ile mevcut bir yönetim planının değiştirilmesi farklı hukuki usullere tabidir. Bu nedenle yönetim planının hazırlanma sürecinin, kanunda öngörülen usul ve çoğunluk şartlarına uygun şekilde yürütülmesi önem taşımaktadır.
3.1. Yönetim Planını Kim Hazırlar?
Kat mülkiyetinin ilk kurulması aşamasında yönetim planı, ana taşınmazın maliki veya maliklerinin tamamı tarafından hazırlanır ve imzalanır. Birden fazla malik bulunan taşınmazlarda yönetim planının hazırlanabilmesi için maliklerin tamamının irade açıklaması gerekir. Uygulamada özellikle yeni inşa edilen yapılarda yönetim planı çoğu zaman yüklenici (müteahhit) tarafından hazırlanmakta, ancak hukuken bu plan malik veya maliklerin iradesine dayalı olarak geçerlilik kazanmaktadır.
Kat mülkiyeti kurulduktan sonra ise yönetim planı, kat malikleri kurulunun kararı ile değiştirilebilir. Bu durumda yönetim planının hazırlanması veya değiştirilmesi, kat maliklerinin beşte dört (4/5) çoğunluğunun yazılı rızasına bağlıdır.
Dolayısıyla:
- İlk yönetim planı → malik veya maliklerin tamamı tarafından hazırlanır
- Sonradan değişiklik → kat maliklerinin 4/5 çoğunluğu ile yapılır
Bu ayrım uygulamada en çok karıştırılan hususlardan biridir.
Burada özellikle vurgulanması gereken husus, söz konusu çoğunluğun arsa payına göre değil, kat maliklerinin kişi sayısına göre hesaplanmasıdır.
3.2. Yönetim Planının Hazırlanma Usulü
Yönetim planı yazılı şekilde düzenlenir ve kat mülkiyetinin kurulması sırasında tapu müdürlüğüne sunulmak üzere hazırlanır. Yönetim planının hukuki geçerlilik kazanabilmesi için planın yazılı olması ve maliklerin imzasını içermesi gerekir.
Yönetim planı hazırlanırken özellikle şu hususlar dikkate alınır:
- Ana taşınmazın kullanım amacı (konut, işyeri vb.)
- Bağımsız bölümlerin niteliği ve sayısı
- Ortak alanların kullanım şekli
- Yönetim modeli (yönetici, yönetim kurulu vb.)
- Ortak giderlerin paylaşım usulü
Yönetim planı, taşınmazın fiili kullanımına uygun şekilde hazırlanmalı ve ileride ortaya çıkabilecek uyuşmazlıkları önleyecek açıklıkta düzenlenmelidir.
3.3. Yönetim Planında Bulunması Gereken Temel Hükümler
Kat Mülkiyeti Kanunu’nun 28. maddesi uyarınca yönetim planında, ana taşınmazın yönetimine ilişkin temel düzenlemelerin yer alması zorunludur. Yönetim planı, kat maliklerinin hak ve borçlarını doğrudan etkileyen bir belge olduğundan, planın kapsamlı ve açık hükümler içermesi gerekir.
Yönetim planında özellikle aşağıdaki konulara yer verilmesi beklenir:
- Ana taşınmazın yönetim tarzı
- Bağımsız bölümlerin kullanım amacı
- Kat maliklerinin hak ve yükümlülükleri
- Ortak yerlerin kullanım esasları
- Yönetici ve denetçinin görev ve yetkileri
- Ortak giderlerin paylaşım usulü
- Toplantı ve karar alma usulleri
- Yönetim planının değiştirilme usulü
Eksik veya belirsiz düzenlemeler, uygulamada en sık uyuşmazlık sebeplerinden birini oluşturmaktadır.
3.4. Yönetim Planının Tapuya Sunulması
Yönetim planı, kat mülkiyetinin kurulması sırasında tapu müdürlüğüne sunulan zorunlu belgeler arasında yer alır ve tapu sicili ile birlikte saklanır. Yönetim planının tapuya sunulması, planın üçüncü kişiler bakımından da bağlayıcı hale gelmesini sağlayan hukuki bir işlemdir.
Bir taşınmazı sonradan edinen kişi, tapu kaydı ile birlikte yönetim planı hükümlerini de kabul etmiş sayılır. Bu nedenle yeni malik, yönetim planını bilmediğini ileri sürerek bu plan hükümlerine aykırı davranamaz.
Bu yönüyle yönetim planı:
- Tapu sicili ile bağlantılıdır
- Taşınmazı sonradan edinen kişileri de bağlar
- Kat maliklerinin ortak yaşam düzenini belirleyen temel bir hukuki belge niteliği taşır
4. Yönetim Planı Nasıl Değiştirilir?
Yönetim planı, kat maliklerini bağlayan bir sözleşme niteliğinde olmakla birlikte, değiştirilemez bir belge değildir. Ancak yönetim planının değiştirilmesi, sıradan bir kat malikleri kurulu kararı ile değil, Kat Mülkiyeti Kanunu’nda öngörülen özel çoğunluk şartlarına bağlıdır. Bu nedenle yönetim planında değişiklik yapılabilmesi için kanunda belirtilen usule uyulması zorunludur.
Uygulamada en sık karşılaşılan uyuşmazlıklardan biri, yönetim planının yeterli çoğunluk sağlanmadan değiştirilmesi veya değişikliğin tapu siciline bildirilmemesidir. Bu tür işlemler hukuki sonuç doğurmayabilir ve iptal davasına konu olabilir.
4.1. Yönetim Planının Değiştirilme Şartları
Yönetim planının değiştirilmesi, kat maliklerinin ortak iradesine bağlıdır. 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu’nun 28. maddesi uyarınca yönetim planında değişiklik yapılabilmesi için kat maliklerinin kanunda öngörülen çoğunluğu sağlaması gerekir.
Yönetim planı değişikliği yapılabilmesi için:
- Kat maliklerinin irade açıklaması bulunmalıdır
- Değişiklik yazılı şekilde yapılmalıdır
- Kanunda öngörülen çoğunluk sağlanmalıdır
- Değişiklik tapu siciline bildirilmelidir
Bu şartlar yerine getirilmeden yapılan değişiklikler hukuken geçerli sayılmaz.
4.2. Karar Yeter Sayısı (4/5 Çoğunluk)
Kat Mülkiyeti Kanunu’na göre yönetim planının değiştirilmesi için kat maliklerinin beşte dört (4/5) çoğunluğunun yazılı rızası gerekir. Bu çoğunluk, bağımsız bölüm sayısı esas alınarak hesaplanır.
Dolayısıyla:
- Toplam bağımsız bölüm sayısının
- En az 4/5’inin değişiklik yönünde oy kullanması gerekir
Bu çoğunluk sağlanmadan alınan kararlar geçerli değildir.
Örneğin, 20 bağımsız bölüm bulunan bir apartmanda yönetim planının değiştirilebilmesi için en az 16 kat malikinin değişiklik yönünde oy kullanması gerekir.
Bu çoğunluk şartı, yönetim planının tüm kat maliklerini bağlayan temel bir belge olması nedeniyle kanunda özellikle ağırlaştırılmış bir karar yeter sayısı olarak düzenlenmiştir.
4.3. Yönetim Planı Değişikliğinin Tapuya Bildirilmesi
Yönetim planında yapılan değişikliklerin hukuki sonuç doğurabilmesi için tapu siciline bildirilmesi gerekir. Yönetim planı değişikliği yalnızca kat malikleri arasında alınan bir karar ile sınırlı kalamaz; bu değişikliğin tapu kayıtlarına işlenmesi zorunludur.
Tapu siciline bildirilmemiş bir yönetim planı değişikliği:
- Üçüncü kişiler bakımından bağlayıcı olmayabilir
- Yeni maliklere karşı ileri sürülemeyebilir
- Uygulamada uyuşmazlıklara yol açabilir
Bu nedenle yönetim planı değişikliğinin, karar alınmasından sonra tapu müdürlüğüne sunularak beyanlar hanesine işlenmesi gerekir.
4.4. Yönetim Planının Değiştirilmesinde Mahkeme Yolu
Kat maliklerinin gerekli çoğunluğu sağlayamaması hâlinde, bazı durumlarda yönetim planının değiştirilmesi mahkeme kararı ile mümkün olabilir. Özellikle mevcut yönetim planının hukuka aykırı olması, uygulanmasının imkânsız hale gelmesi veya kat maliklerinin haklarını ağır şekilde ihlal etmesi durumunda mahkemeye başvurulabilir.
Mahkeme yoluna başvurulabilecek başlıca durumlar şunlardır:
- Yönetim planının kanuna aykırı hükümler içermesi
- Yönetim planının uygulanmasının fiilen imkânsız hale gelmesi
- Yönetim planının dürüstlük kuralına açıkça aykırı sonuç doğurması
- Gerekli çoğunluğun sağlanamaması nedeniyle değişikliğin yapılamaması
Bu durumda mahkeme, somut olayın özelliklerine göre yönetim planında değişiklik yapılmasına karar verebilir.
5. Yönetim Planının İptali Davası
Yönetim planı, kat maliklerini bağlayan bir sözleşme niteliğinde olmakla birlikte, hukuka aykırı hükümler içermesi veya kat maliklerinin haklarını ihlal etmesi hâlinde iptal edilmesi mümkündür. Yönetim planının iptali davası, yönetim planının tamamının veya belirli hükümlerinin kanuna, dürüstlük kuralına veya emredici hukuk kurallarına aykırı olması durumunda açılan bir davadır.
Uygulamada özellikle yönetim planında yer alan bazı düzenlemelerin kat maliklerinin mülkiyet hakkını sınırlaması, ortak alanların kullanımını haksız şekilde kısıtlaması veya kanunda öngörülen eşitlik ilkesine aykırı hükümler içermesi hâlinde iptal davası gündeme gelmektedir.
5.1. İptal Davasının Şartları
Yönetim planının iptali davası açılabilmesi için yönetim planında yer alan düzenlemenin hukuka aykırı olması veya kat maliklerinin haklarını ihlal etmesi gerekir. Her uyuşmazlık iptal sebebi oluşturmaz; hukuka aykırılık açık ve somut olmalıdır.
İptal davası açılabilecek başlıca durumlar şunlardır:
- Yönetim planının kanuna aykırı hükümler içermesi
- Kat maliklerinin mülkiyet hakkını aşırı şekilde sınırlayan düzenlemeler bulunması
- Ortak alan kullanımına ilişkin eşitlik ilkesine aykırı hükümler yer alması
- Yönetim planının emredici hukuk kurallarına aykırı olması
- Yönetim planının uygulanmasının fiilen imkânsız hale gelmesi
Bu tür durumlarda yönetim planının tamamının veya ilgili hükmünün iptali talep edilebilir.
5.2. Görevli ve Yetkili Mahkeme
Yönetim planının iptali davasında görevli mahkeme, taşınmazın bulunduğu yerdeki Sulh Hukuk Mahkemesidir. Bu davalar, kat mülkiyetine ilişkin uyuşmazlıklardan doğduğu için görev kamu düzenine ilişkindir ve mahkemece re’sen dikkate alınır.
Yetkili mahkeme ise ana taşınmazın bulunduğu yer mahkemesidir. Bu yetki kesin yetki niteliğindedir.
Dolayısıyla:
- Görevli mahkeme → Sulh Hukuk Mahkemesi
- Yetkili mahkeme → Taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi
5.3. Dava Açma Süresi
Yönetim planının iptali davası bakımından kanunda özel bir hak düşürücü süre öngörülmemiştir. Bu nedenle yönetim planının kanuna veya emredici hukuk kurallarına aykırı hükümleri, süreye bağlı olmaksızın her zaman ileri sürülebilir.
Ancak uygulamada:
- Uzun süre uygulanan bir yönetim planına karşı açılan davalarda
- Dürüstlük kuralı ve hakkın kötüye kullanılması ilkesi
mahkeme tarafından değerlendirme konusu yapılabilmektedir. Bu nedenle hukuka aykırılık tespit edildiğinde dava açılmasının geciktirilmemesi önem taşımaktadır.
5.4. Mahkeme Kararının Sonuçları
Mahkeme tarafından yönetim planının iptaline karar verilmesi hâlinde, iptal edilen hüküm hukuki sonuç doğurmaktan çıkar. İptal kararı, kural olarak tüm kat maliklerini bağlar ve yönetim planının ilgili hükmü uygulanamaz hale gelir.
Mahkeme kararının başlıca sonuçları şunlardır:
- Hukuka aykırı hüküm yürürlükten kalkar
- Kat malikleri bakımından bağlayıcılığı sona erer
- Yönetim planının ilgili kısmı uygulanamaz hale gelir
- Gerekirse yeni bir yönetim planı düzenlenmesi gündeme gelir
Aslında bir soru sormak istiyorum site blok temsilcilerinin oylarının 4/5 i ile yönetim planı değiştirilebilir mi?
Açıklamalarınızdan yararlandım , teşekkür ederim. Site yönetim planında 4/5 oranı ile değişiklik yapılması şartı 633 kat maliki bulunan bir sitede gerçekleşemez. Bu oranı sağlama imkanı yok. Birde mahkeme açılan dava sonunda yönetim planını iptal etti. Yeni yönetim planı nasıl hazırlanacak? Size bu problemi sunuyorum, kanundaki bu saçmalığı çözecek bir girişim bir tartışma. Başlatırsanız ve bana cevap verirseniz sevinirim.
Yeni site daireleri satışında sat yap usulu uygulandığından yönetim planı yatırımcı tarafından gıyabımızda yazılıp daha sonra tapu alınacağı zaman bir vekaletle adımıza plan onaylanıp aleyhimize olan madde ve hükümlerden habersiz dairemizi alıyoruz. Daha sonra aleyhimize olan maddeleri değiştiremediğimiz için ömür boyu bu maddeler geçerli sayılıyor . burada mağdurların bir hakkı yok mudur.
Aydın Didim’de bir sitede 2017 yılında topraktan bir daire aldım. Fakat müteahhit bize verdiği sözleri tutmadı. Site üç blok şeklinde 83 daire oldu. Oysa bize giriş katlarda sauna, hamam, fitness ve kafeterya yapacağını söylemişti. Onun yerine alt katları ters dubleks yaparak parasına para kattı.
Bu sene 7 yıl olacak, müteahhitler yöneticilik yapıyor. Hiçbir resmi belge yok ve insanlardan tehditlerle aidat alıyorlar. Sadece makbuz kesiliyor, fatura da yok. Her yıl kafalarına göre aidat artırıyorlar. Bu yıl galiba 1.500 TL yapacaklarmış. Aidat ödemeyenlerin havuz ve asansör kullanmasını yasakladılar. Sürekli site sakinlerine “ödeyin, yoksa sizi mahkemeye veririz” diyorlar.
Bu arada hâlâ sitede eksikler var. Ben ilk taşınanlardan biriyim ve aidat ödeyemiyorum. Benim gibi yaklaşık 30 kişi de ödemiyor.
Sorum şu: Biz ne yapabiliriz? Bizi gerçekten mahkemeye verebilirler mi? Bir de biz onları nasıl çıkarabiliriz? Artık site sakinlerinin yönetimi almasını istiyoruz. Bildiğiniz gibi insanlardan tehdit ile aidat alıyorlar.
Cevabınızı merakla bekliyorum.
Bu arada bize yardımcı olabilir misiniz? Şimdiden çok teşekkür ederim.
Uyuşmazlık şu şekildedir: 10 daireli, yaklaşık 25 yıllık bir binada daha önce yönetici seçilmemişti.
Biz yönetim seçtik. 10 kişiden 8’i toplantıya geldi, karar aldık ve noterden tasdik yaptık.
Aidat belirledik. Yapılması gereken acil işler var; bodrum kat su alıyor.
Ancak aidat ödemeye gelince kimse yanaşmıyor. Yardımınıza ihtiyacımız var. Nereye müracaat yapmalıyız?
Saygılar.
Merhaba, tapuda bizim siteye ait yönetim planı üç ay oldu bulunamadı, arayıp bulamadık ama aramaya devam ediyoruz dediler. Bu gibi durumlarda ne yapmamız gerekiyor. TEŞEKKÜRLER.
Merhabalar, yönetim planının değiştiğini öğrendik ancak kat maliklerinin haberi yok. Gayriresmi şekilde değiştirildiğini düşünüyoruz.
Eski yönetim planı ortada yok. İlk (eski) yönetim planı örneğini nasıl bulurum ve bu değişikliğe nasıl itiraz ederim?
Merhaba,
Ailemle yeni bir daire aldık. Daire zemin katta ve alırken yönetim planına bakarak aldık. Yönetim planında asansör gideri ve işletme bakımlarından zemin kat malikinin muaf tutulduğu yazıyor. 1-2 avukata sorduk, ödemeniz gerekmiyor, değişiklik o kadar kolay olmaz dediler. Hatta iki farklı avukat da hemen 4/5 imza atmakla olmayacağını, bu işin çeşitli hukuki şartları olduğunu söyledi.
Şimdi yönetim planında zemin kattakinin muaflığını silip, ödeyecekler şeklinde değiştirmeyi düşünüyorlar. Bizim hiç mi itiraz hakkımız yok? Bu değişikliğin eski hali gibi kalması için ne yapabiliriz? Olur da değişiklik yaparlarsa buna karşı nasıl bir yol izleyebiliriz?