Erişim Engeli Kararı: Kim Verir, Nasıl İtiraz Edilir?

Bilişim HukukuErişim Engeli Kararı: Kim Verir, Nasıl İtiraz Edilir?

Hukuka aykırı bir internet sitesine erişimin engellenmesi veya hukuka aykırı bir içeriğin kaldırılması kararı, adli ya da idari merciler tarafından verilebilir. Durumun niteliğine, aciliyetine ve suçun türüne göre bu kararı bazen sulh ceza hakimliği veya mahkeme, bazen de Siber Güvenlik Başkanlığı (31 Temmuz 2026’ya kadar Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu) verir.

Bu yazıda 5651 sayılı Kanun kapsamındaki erişim engeli kararlarını ele alıyoruz: hangi maddeye göre kimin karar verdiği, kararın nasıl uygulandığı, nasıl itiraz edildiği ve Anayasa Mahkemesi’nin 9. maddeyi iptal etmesinin sonuçları. Bir içeriği kendiniz kaldırtmak için izleyebileceğiniz pratik yolları ise internet ve sosyal medya içeriklerinin kaldırılması yazımızda anlattık.

Yasal çerçeve: hangi içerik hukuka aykırıdır?

İnternete erişim; ifade özgürlüğü, haber alma hakkı ve basın özgürlüğü ile doğrudan bağlantılıdır. Bu nedenle bir içeriğe erişimin hangi hallerde engellenebileceği kanunda tek tek sayılmıştır. Konuyu düzenleyen temel metin, 2007 tarihli 5651 sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanun’dur.

Erişim engelinin ilk şartı, içeriğin kanunda sayılan sebeplerden birine girmesidir. Yine de engelin, hak ihlaline yol açan içerikle sınırlı tutulması gerekir. Örneğin bir sayfadaki tek bir paylaşım özel hayatı ihlal ediyorsa önce o paylaşımın kaldırılması veya yalnızca o adrese (URL) erişimin engellenmesi yoluna gidilir. Sitenin tamamına erişimin engellenmesi, bu sınırlı tedbirin sonuç vermeyeceği durumlar için son çaredir.

Kanun bugüne kadar birçok kez değiştirildi. Aşağıdaki tablo, erişim engeli rejimini doğrudan etkileyen değişiklikleri özetliyor.

Katalog suçlarda erişim engeli (m. 8)

İnternette yapılan bir yayının aşağıdaki suçları oluşturduğu hususunda “yeterli şüphe” varsa içeriğin çıkarılmasına ve/veya erişimin engellenmesine karar verilebilir:

• 5237 sayılı TCK’daki suçlar: İntihara yönlendirme (m. 84), çocukların cinsel istismarı (m. 103/1), uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanılmasını kolaylaştırma (m. 190), sağlık için tehlikeli madde temini (m. 194), müstehcenlik (m. 226), fuhuş (m. 227), kumar oynanması için yer ve imkan sağlama (m. 228).
• 5816 sayılı Kanun: Atatürk Aleyhine İşlenen Suçlar Hakkında Kanun’daki suçlar.
• 7258 sayılı Kanun: Futbol ve diğer spor müsabakalarında bahis ve şans oyunlarına ilişkin suçlar (2020’de eklendi).
• 2937 sayılı Kanun: Devlet İstihbarat Hizmetleri ve Milli İstihbarat Teşkilatı Kanunu’nun 27. maddesinin birinci ve ikinci fıkralarındaki suçlar (7418 sayılı Kanunla 2022’de eklendi).

Bu madde kapsamında karar veren merciler ve süreler şöyledir:

• Soruşturma evresinde sulh ceza hakimi: Karar bir koruma tedbiri niteliğindedir.
• Kovuşturma evresinde mahkeme: Davayı yürüten mahkeme karar verir.
• Gecikmesinde sakınca bulunan hallerde Cumhuriyet savcısı: Savcı, kararını 24 saat içinde hakimin onayına sunar; hakim 24 saat içinde karar vermezse tedbir kendiliğinden kalkar.
• Siber Güvenlik Başkanı (re’sen): İçerik veya yer sağlayıcısı yurt dışındaysa ya da içerik çocukların cinsel istismarı, müstehcenlik, fuhuş, kumar için yer ve imkan sağlama veya 7258 sayılı Kanun’daki bahis suçlarına ilişkinse, yurt dışı şartı aranmadan erişimin engellenmesine re’sen karar verebilir.

Kovuşturmaya yer olmadığına veya beraate karar verilirse erişim engeli kendiliğinden hükümsüz kalır. Hukuka aykırı içerik yayından çıkarılırsa da karar kaldırılır. Koruma tedbiri olarak verilen kararı yerine getirmeyen sağlayıcıların sorumluları hakkında adli para cezası, idari karara uymayanlar hakkında ise idari para cezası öngörülmüştür. Anayasa Mahkemesi’nin aynı kararıyla içerik ve yer sağlayıcılarına ilişkin idari para cezası ibaresi iptal edildiğinden, bu fıkradaki idari para cezası bugün erişim sağlayıcılar için uygulanır.

Kamu düzeni ve milli güvenlik nedeniyle erişim engeli (m. 8/A)

Bu madde, katalog suç şartı aranmadan, kamu yararını korumak amacıyla işletilen hızlı bir usuldür. Şu sebeplerden biri veya birkaçı varsa içeriğin çıkarılması ve/veya erişimin engellenmesi kararı verilebilir:

• Yaşam hakkı ile kişilerin can ve mal güvenliğinin korunması,
• Milli güvenlik ve kamu düzeninin korunması,
• Suç işlenmesinin önlenmesi,
• Genel sağlığın korunması.

Kararı kural olarak hakim verir. Gecikmesinde sakınca bulunan hallerde ise Cumhurbaşkanlığının ya da milli güvenlik, kamu düzeni, suç önleme veya genel sağlıkla ilgili bakanlıkların talebi üzerine Siber Güvenlik Başkanı karar verir. Yani Cumhurbaşkanlığı talepte bulunan, Başkan ise kararı veren makamdır.

Başkan’ın kararı derhal erişim sağlayıcılara ve ilgili içerik ve yer sağlayıcılara bildirilir ve en geç dört saat içinde uygulanır. 7578 sayılı Kanunla yapılan ve 1 Kasım 2026’da yürürlüğe girecek değişiklikle, Türkiye’den günlük erişimi 10 milyonu aşan sosyal ağ sağlayıcılar bu kararları en geç bir saat içinde yerine getirmek zorunda olacak. Karar 24 saat içinde sulh ceza hakiminin onayına sunulur; hakim 48 saat içinde karar açıklamazsa tedbir kendiliğinden kalkar. Başkan ayrıca içeriği oluşturanlar hakkında suç duyurusunda bulunur.

8/A maddesi uygulamada özellikle haber içeriklerine yönelik geniş kapsamlı kararlara dayanak olmuş ve Anayasa Mahkemesi, bu madde uyarınca verilen bazı erişim engeli kararlarında ifade özgürlüğünün ihlal edildiğine karar vermiştir. Madde ise yürürlüktedir.

Özel hayatın gizliliği nedeniyle erişim engeli (m. 9/A)

İnternetteki bir yayın nedeniyle özel hayatının gizliliği ihlal edilen kişi, doğrudan Siber Güvenlik Başkanlığı’na başvurarak içeriğe erişimin engellenmesini isteyebilir. Başvuruda şu bilgilerin bulunması gerekir:

• URL: Hak ihlaline neden olan yayının tam adresi.
• Açıklama: Hangi yönüyle özel hayatın ihlal edildiği.
• Kimlik: Başvuranın kimliğini ispatlayan bilgiler.

Başkanlık talebi Erişim Sağlayıcıları Birliği’ne bildirir; erişim sağlayıcılar engeli derhal, en geç dört saat içinde uygular. Engel, yalnızca ihlale konu yayın, kısım, görüntü veya video ile sınırlı olarak URL bazında yapılır. Başvuru sahibi, talebinden itibaren 24 saat içinde aynı talebi sulh ceza hakiminin kararına sunmak zorundadır. Hakim 48 saat içinde karar verir ve kararı Başkanlığa gönderir; aksi halde engel kendiliğinden kalkar.

Özel hayatın gizliliğinin ihlaline bağlı olarak gecikmesinde sakınca bulunan hallerde engel doğrudan Başkan’ın emriyle Başkanlık tarafından da uygulanabilir. Bu karar da 24 saat içinde hakim onayına sunulur ve hakim 48 saat içinde karar verir. Özel hayatın ihlali çoğu zaman bir suç da oluşturur; bu yönü kişisel verilerin kaydedilmesi ve yayılması suçu yazımızda ele aldık.

Kişilik hakları: 9. maddenin iptali ve sonrası

9. madde, kişilik hakları ihlal edilen kişinin önce içerik sağlayıcıya, ulaşılamazsa yer sağlayıcıya başvurmasına ya da doğrudan sulh ceza hakimliğinden erişimin engellenmesini ve içeriğin çıkarılmasını istemesine imkan veriyordu. Hakim 24 saat içinde, duruşma yapmadan karar veriyor; karar Erişim Sağlayıcıları Birliği aracılığıyla dört saat içinde uygulanıyordu. 7253 sayılı Kanunla eklenen 10. fıkra, başvurucunun adının ilgili internet adresleriyle arama motorlarında ilişkilendirilmemesine karar verilmesini de mümkün kılmıştı.

1. 27.10.2021: Pilot kararAnayasa Mahkemesi, Keskin Kalem Yayıncılık ve Ticaret A.Ş. ve Diğerleri (B. No: 2018/14884) kararında 9. maddeden kaynaklanan yapısal bir sorun tespit etti: usul çekişmeli değildi, engeller süresizdi ve itiraz yolu etkili işlemiyordu. Karar 07.01.2022’de Resmi Gazete’de yayımlandı ve yasama organına bildirildi.
2. 11.10.2023: İptal kararıAnayasa Mahkemesi, E.2020/76, K.2023/172 sayılı kararıyla 9. maddeyi iptal etti. Karar 10.01.2024’te Resmi Gazete’de yayımlandı ve iptalin dokuz ay sonra yürürlüğe girmesine hükmedildi.
3. 10.10.2024: YürürlükYasama organı bu sürede yeni bir düzenleme yapmadığından 9. madde yürürlükten kalktı. Sulh ceza hakimliklerinin kişilik hakkı ihlali gerekçesiyle erişim engeli kararı verme yetkisi sona erdi.
4. 2025 ve sonrası: Yeniden düzenleme girişimleri9. maddeyi yeniden düzenleyen hükümler önce 10. Yargı Paketi’nden çıkarıldı, ardından 27.11.2025 tarihli kanun teklifiyle yeniden gündeme geldi. Bu yazının güncellendiği Ekim 2026 itibarıyla teklifin bu hükümleri yasalaşmamıştır.

Bugün kişilik hakkını ihlal eden internet içerikleri için başvurulan yol, asliye hukuk mahkemesinde Türk Medeni Kanunu’nun 24 ve 25. maddelerine dayanan saldırının önlenmesi ve durdurulması davasıdır. Dava ile birlikte HMK m. 389 uyarınca ihtiyati tedbir olarak erişimin engellenmesi istenebilir; ancak bazı bölge adliye mahkemesi kararlarında tedbir talebinin, davanın asıl sonucunu önceden sağlayacağı gerekçesiyle reddedildiği görülmektedir. Hakaret içeren paylaşımlarda ceza yolu ayrıca açıktır; bunun için internet yoluyla hakaret suçu yazımıza bakabilirsiniz.

Hangi makam karar verir?

Kararı veren makam, dayanılan maddeye ve aciliyete göre değişir. Aşağıdaki tablo, Ekim 2026 itibarıyla yürürlükteki düzeni özetliyor.

7590 sayılı Kanunla 31 Temmuz 2026’dan itibaren 5651 sayılı Kanun’daki “Kurum” ve “Başkan” atıfları Siber Güvenlik Başkanlığı ve Siber Güvenlik Başkanı olarak değişti. İkincil düzenlemeler yenilenene kadar mevzuattaki BTK ve eski Telekomünikasyon İletişim Başkanlığı atıfları da Siber Güvenlik Başkanlığı’na yapılmış sayılıyor. Aynı Kanun, 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu’na eklenen hükümlerle Başkanlığa, Anayasa m. 22’deki sebeplere dayanan ve iki saat içinde uygulanması gereken acil tedbir yetkisi de tanıdı; bu tedbirler de 24 saat içinde hakim onayına sunulur.

Karar nasıl uygulanır?

Karar türüne göre uygulayan merci değişir. Hakim, mahkeme veya savcı tarafından m. 8 kapsamında verilen kararlar uygulanmak üzere Başkanlığa gönderilir. Kişisel başvurulara dayanan 9/A kararları ise Erişim Sağlayıcıları Birliği üzerinden erişim sağlayıcılara iletilir. Her durumda kararın gereği derhal ve en geç dört saat içinde yerine getirilir.

Teknik olarak üç yöntem kullanılır:

• Alan adı (DNS) engellemesi: Kullanıcı siteye girmek istediğinde DNS sunucusu sitenin gerçek IP adresi yerine engelleme bildiriminin bulunduğu sayfanın adresini döndürür. Sitenin tamamı etkilenir.
• URL (nesne tabanlı) engelleme: Kullanıcı doğru IP adresine bağlanır, ancak erişim sağlayıcı istekleri inceleyerek yalnızca hukuka aykırı içeriğin bulunduğu adrese yönelik talepleri engeller. Sitenin geri kalanı açık kalır. 9/A kararlarında kanun bu yöntemi öngörür.
• IP adresi engellemesi: Sitenin bulunduğu sunucunun IP adresi erişilemez hale getirilir. Aynı IP adresini paylaşan başka siteler de etkilenebileceğinden en geniş etkili yöntemdir.

Ölçülülük ilkesi gereği önce içeriğe özgü yöntem tercih edilmelidir. Kanun da sitenin tamamına erişimin engellenmesini, URL bazında engellemenin teknik olarak mümkün olmadığı veya ihlali önlemeye yetmediği durumlarla sınırlar. Erişim engeli kararlarında failin tespiti için başvurulan IP kayıtlarının hukuki değeri ayrı bir konudur; bunu IP adresi suçlunun tespiti için yeterli midir yazımızda inceledik.

Erişim engeli kararına itiraz

Hakim tarafından verilen erişim engeli kararları ceza muhakemesindeki koruma tedbirlerine benzer sonuç doğurur. Bu nedenle itiraz CMK m. 267 vd. hükümlerine göre yapılır.

1. SüreKararın öğrenilmesinden itibaren iki hafta (CMK m. 268/1).
2. MerciKararı veren sulh ceza hakimliğini numara olarak izleyen sulh ceza hakimliği; o yerde tek hakimlik varsa ağır ceza mahkemesi bulunan yerdeki hakimlik (CMK m. 268/3).
3. Kim itiraz edebilir?İçerik sahibi, site sahibi, yer sağlayıcı ve kararla hakkı etkilenen herkes. 9/A kararlarına Başkan da itiraz edebilir.
4. İdari kararlarBaşkan’ın m. 8/4 uyarınca re’sen verdiği erişim engeli kararı bir idari işlemdir; bu kararlara karşı idari yargı yolu gündeme gelir.
5. Bireysel başvuruİtiraz yolu tüketildikten sonra 30 gün içinde Anayasa Mahkemesi’ne, onun kararından sonra da dört ay içinde Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ne başvurulabilir.

İtiraz dilekçesinde içeriğin hangi kamu yararına hizmet ettiği, engelin neden ölçüsüz olduğu ve URL bazında daha hafif bir tedbirin neden yeterli olacağı somut olarak açıklanmalıdır. Anayasa Mahkemesi pilot kararında, itiraz mercilerinin bu iddiaları incelemeden ret kararı vermesini etkili başvuru hakkının ihlali olarak değerlendirmiştir.

Anayasa Mahkemesi ve AİHM’in ölçüleri

Erişim engeli, ifade özgürlüğüne ağır bir müdahaledir. Yüksek mahkemeler bu nedenle her kararda belirli ölçülerin aranmasını istemektedir:

• Ahmet Yıldırım / Türkiye (AİHM, 18.12.2012, B. No: 3111/10): Bir Google Sites sayfası nedeniyle tüm Google Sites hizmetine erişimin engellenmesi, kanunilik şartını karşılamadığı ve keyfiliğe karşı güvence içermediği için Sözleşme’nin 10. maddesini ihlal etti.
• Cengiz ve Diğerleri / Türkiye (AİHM, 01.12.2015, B. No: 48226/10 ve 14027/11): YouTube’a toptan erişim engeli, kullanıcıların bilgi alma ve verme özgürlüğünü kanuni dayanaktan yoksun biçimde kısıtladı.
• Bakanlar Komitesi denetimi: Bu karar grubunun uygulanması hala izleniyor. Komite Aralık 2023’te Türkiye’den, sitenin tamamına erişimi engelleyen kararlara karşı etkili güvenceler ve ölçülülük denetimi getirmesini istedi.
• Anayasa Mahkemesi ölçütleri: Erişim engeli istisnai bir tedbirdir; ihlal “ilk bakışta” anlaşılabilir olmalı, daha hafif tedbirler denenmiş olmalı ve engel süresiz bırakılmamalıdır. Gerekçesiz ve süresiz engeller ölçüsüz sayılmaktadır.

Bu ölçüler itiraz dilekçesinin de omurgasını oluşturur. Bilişim hukukundaki diğer başvuru yollarına genel bir bakış için internet suçları ve cezaları rehberimize, sosyal ağ sağlayıcıların kararlara uyum yükümlülükleri için de sosyal medya kanunu yazımıza bakabilirsiniz.

Sık yapılan hatalar

• Kişilik hakkı ihlali için hala sulh ceza hakimliğine 9. maddeye dayanarak başvurmak.
• 9/A başvurusundan sonra 24 saat içinde hakime başvurmamak ve engelin kendiliğinden kalkmasına yol açmak.
• Tek bir paylaşım için sitenin tamamına erişim engeli istemek.
• Başvuruda URL’leri tam ve doğru göstermemek.
• Erişim engeli kararına iki haftalık süre içinde itiraz etmemek.
• İtiraz dilekçesinde ölçülülük ve kamu yararı tartışmasına yer vermemek.

Sık sorulan sorular

Bu yazı, yayın ve güncelleme tarihindeki mevzuat ve kararlara göre genel bilgilendirme amacı taşır; hukuki görüş niteliğinde değildir. Somut durumunuz için bir avukata danışmanızı öneririz.

Yazı hakkında

Kulaçoğlu Hukuk Bürosu

Bilişim Hukuku

Hukuki inceleme: Av. Tamer Kulaçoğlu, Kurucu Avukat

Büromuz 1993'ten bu yana aile hukuku, miras ve gayrimenkul uyuşmazlıklarında dava ve danışmanlık hizmeti veriyor.

Online Görüşme Planla