Uzaklaştırma Kararı Nasıl Alınır? 6284 Sayılı Kanun ve Koruma Tedbirleri

Aile HukukuUzaklaştırma Kararı Nasıl Alınır? 6284 Sayılı Kanun ve Koruma Tedbirleri

Şiddete uğrayan ya da şiddet tehlikesi altında olan bir kişinin ilk ihtiyacı güvenliktir. 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun, bu güvenliği hızlı biçimde sağlamak için koruyucu ve önleyici tedbirler öngörür. Halk arasında “uzaklaştırma kararı” olarak bilinen tedbir de bunlardan biridir.

Bu yazıda acil durumda başvurabileceğiniz kanalları, kanunun kimleri koruduğunu, hangi tedbirlerin kim tarafından verildiğini, uzaklaştırma kararının nasıl alındığını, sürelerini, karar ihlal edildiğinde neler olacağını ve bu kararların boşanma, velayet ve nafaka süreçleriyle ilişkisini sade bir dille anlatıyoruz. Bu süreçte yalnız olmadığınızı ve başvurunun ayrıntılı bir hazırlık gerektirmediğini bilmeniz önemlidir.

Acil durumda ne yapmalı?

Hayatınız veya bir yakınınızın hayatı tehlikedeyse hukuki süreçleri düşünmeden önce güvenliğinizi sağlayın. Aşağıdaki kanallar bu amaçla vardır ve 2026 itibarıyla aktif olarak hizmet vermektedir:

En yakın polis merkezine veya jandarma karakoluna doğrudan gitmek de mümkündür. Kolluk, gecikmesinde sakınca bulunan hallerde bazı tedbirleri kendisi alabilir ve sizi güvenli bir barınma yerine yönlendirebilir. Yaralanma varsa hastaneye başvurmanız hem sağlığınız hem de ileride gerekebilecek belgeler açısından önemlidir.

6284 sayılı Kanun kimleri korur?

Kanun; şiddete uğrayan veya şiddete uğrama tehlikesi bulunan kadınları, çocukları, aile bireylerini ve tek taraflı ısrarlı takibin mağduru olan kişileri korur (6284 m. 1). Koruma için şiddetin gerçekleşmiş olması şart değildir; şiddet tehlikesi de yeterlidir.

• Aile bireyleri: Eşler, boşanmış eşler, çocuklar, ana ve baba, kardeşler ve aynı hanede yaşayan diğer kişiler. Aile içi şiddet, şiddet uygulayan ile mağdur aynı haneyi paylaşmasa bile kanun kapsamındadır. Boşandığınız eşten gelen tehdit de bu nedenle kanunun konusudur.
• Kadınlar: Şiddeti uygulayanla evli olma şartı aranmaz; nişanlı, sevgili veya eski sevgili tarafından uygulanan şiddet de kapsamdadır.
• Erkekler ve çocuklar: Aile bireyi olarak ya da ısrarlı takip mağduru olarak erkekler de korunur. Çocuklar her durumda kapsamdadır.
• Yabancılar: Türkiye’de yaşayan yabancı uyruklu kişiler de kanundan yararlanır.

Kanun şiddeti geniş tanımlar: fiziksel, cinsel, psikolojik ve ekonomik zarar veya acı doğuran ya da doğurması muhtemel her türlü tutum ve davranış, bunlarla tehdit ve baskı şiddet sayılır (6284 m. 2). Hakaret, sürekli aşağılama, telefonla rahatsız etme, eşin parasına el koyma veya çalışmasını engelleme de bu kapsama girebilir.

Tek taraflı ısrarlı takip de kanunun ayrıca koruduğu bir durumdur. Bir kişinin, karşı tarafın istemediğini bildiği halde onu sürekli izlemesi, evinin, işyerinin veya okulunun çevresinde bulunması, telefon, mesaj ve sosyal medya yoluyla tekrar tekrar iletişim kurmaya çalışması bu kapsamda değerlendirilir. Israrlı takip mağduru, takip eden kişiyle hiçbir aile bağı bulunmasa bile 6284 kapsamında tedbir isteyebilir. Israrlı takip ayrıca Türk Ceza Kanunu’nda bağımsız bir suç olarak düzenlenmiştir; tedbir talebi ile suç şikayeti birlikte yapılabilir. Türkçe bilmeyen başvurucular için kolluk ve mahkeme tercüman desteği sağlar.

Koruyucu ve önleyici tedbirler

Kanundaki tedbirler iki gruba ayrılır. Koruyucu tedbirler şiddet mağdurunu korumaya ve desteklemeye yöneliktir. Önleyici tedbirler ise şiddet uygulayan ya da uygulama tehlikesi bulunan kişiye yöneliktir. Uzaklaştırma kararı bir önleyici tedbirdir.

Mülki amirin verebileceği koruyucu tedbirler (m. 3)

• Barınma: Kişiye ve beraberindeki çocuklara uygun bir barınma yeri sağlanması.
• Geçici maddi yardım: İhtiyaç halinde günlük olarak ödenen yardım.
• Rehberlik ve danışmanlık: Psikolojik, mesleki, hukuki ve sosyal destek.
• Geçici koruma: Hayati tehlikenin bulunması halinde kolluk eliyle koruma.
• Kreş desteği: Çalışan kişinin çocukları için kreş imkanı.

Gecikmesinde sakınca bulunan hallerde kolluk amiri de barınma ve geçici koruma tedbirini verebilir; bu karar mülki amir tarafından 48 saat içinde onaylanmazsa kendiliğinden kalkar.

Hakimin verebileceği koruyucu tedbirler (m. 4)

• İşyerinin değiştirilmesi.
• Evli ise eşler için ayrı yerleşim yeri belirlenmesi.
• Aile konutu şerhi: Tapu kütüğüne aile konutu şerhi konulması. Bu konuyu aile konutu ve şerhi yazımızda anlattık.
• Kimlik değişikliği: Hayati tehlike bulunması ve diğer tedbirlerin yetersiz kalması halinde, kişinin rızasıyla kimlik ve ilgili bilgilerin değiştirilmesi.

Hakimin verebileceği önleyici tedbirler (m. 5)

Şiddet uygulayan veya uygulama tehlikesi bulunan kişi hakkında hakim şu tedbirlere karar verebilir:

• Korunan kişiye karşı şiddet tehdidi, hakaret, aşağılama veya küçük düşürmeye yönelik söz ve davranışlarda bulunmaması.
• Ortak konuttan veya bulunduğu yerden derhal uzaklaştırılması ve ortak konutun korunan kişiye tahsis edilmesi.
• Korunan kişilere, bulundukları konuta, okula ve işyerine yaklaşmaması.
• Çocuklarla ilgili kişisel ilişki kararı varsa, kişisel ilişkinin refakatçi eşliğinde yapılması, sınırlanması ya da tümüyle kaldırılması.
• Gerek görülmesi halinde korunan kişinin yakınlarına, tanıklarına ve çocuklarına yaklaşmaması.
• Korunan kişinin şahsi eşyalarına ve ev eşyalarına zarar vermemesi.
• Korunan kişiyi iletişim araçlarıyla veya başka yollarla rahatsız etmemesi.
• Ruhsatlı silahını kolluğa, görevi gereği silah taşıyorsa kurumuna teslim etmesi.
• Korunan kişilerin bulunduğu yerlerde alkol veya uyuşturucu kullanmaması ya da bunların etkisindeyken yaklaşmaması; bağımlılığı varsa tedavisinin sağlanması.
• Bir sağlık kuruluşuna muayene veya tedavi için başvurması.

Gecikmesinde sakınca bulunan hallerde kolluk amiri de tehdit ve hakaret yasağı, ortak konuttan uzaklaştırma ve yaklaşma yasağı gibi önleyici tedbirlere karar verebilir. Bu karar ilk iş günü hakimin onayına sunulur; hakim 24 saat içinde onaylamazsa tedbir kendiliğinden kalkar.

Uzaklaştırma kararı nasıl alınır?

1. Başvuru yerini seçinPolis merkezine, jandarma karakoluna, Cumhuriyet başsavcılığına, adliyedeki aile mahkemesine ya da ŞÖNİM’e başvurabilirsiniz. Tedbir talebi Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, kolluk veya Cumhuriyet savcısı tarafından da yapılabilir. Adliyelerde bu taleplere bakmakla görevlendirilmiş mahkemeler ve aile içi şiddet büroları bulunmaktadır.
2. Durumu anlatınYaşadığınız şiddeti veya tehdidi, şiddet uygulayan kişinin kimliğini ve size, çocuklarınıza ya da yakınlarınıza yönelik tehlikeyi anlatın. Yazılı dilekçe verebileceğiniz gibi beyanınız tutanağa da geçirilebilir. Avukat tutmanız zorunlu değildir.
3. Talebinizi belirtinOrtak konuttan uzaklaştırma, yaklaşma yasağı, iletişim yasağı ve gerekiyorsa çocuklarla ilgili düzenleme gibi hangi tedbirlere ihtiyaç duyduğunuzu söyleyin. Hakim talep edilenden farklı veya ek tedbirlere de karar verebilir.
4. Karar verilirKoruyucu tedbir için şiddetin uygulandığına dair delil veya belge aranmaz; önleyici tedbir kararı da geciktirilmeksizin verilir (6284 m. 8). Uygulamada uzaklaştırma kararları çoğunlukla aynı gün veya çok kısa süre içinde verilir. Varsa darp raporu, mesajlar veya tanık bilgisi kararı destekler; ancak bunlar başvurunun ön şartı değildir.
5. Tebliğ ve uygulamaKarar şiddet uygulayan kişiye tebliğ edilir; tebliğ kolluk tarafından tutanakla da yapılabilir. Kişiye, karara aykırı davranırsa zorlama hapsine tabi tutulacağı ihtar edilir. Kolluk, kararın uygulanmasını izler.

Talebiniz halinde kimlik ve adres bilgileriniz ile diğer aile bireylerinin bilgileri gizli tutulabilir. Bu, özellikle yeni bir adrese taşındığınız durumlarda önemlidir. Başvuru için uygulamada harç ödenmez. Israrlı takip, kadına karşı kasten yaralama ve eziyet gibi suçların mağdurları ayrıca, vekilleri yoksa, barodan ücretsiz avukat görevlendirilmesini isteyebilir (CMK m. 234).

Süre, uzatma ve itiraz

Tedbir kararları ilk seferde en çok altı ay için verilir. Şiddet tehlikesi devam ediyorsa süre, talep üzerine veya kendiliğinden uzatılabilir. Süre dolmadan önce tehlikenin sürdüğünü düşünüyorsanız uzatma talebinde bulunmak için kararı veren mahkemeye ya da kolluğa başvurmanız gerekir.

Hakkında tedbir kararı verilen kişi de, korunan kişi de karara itiraz edebilir. Örneğin korunan kişi talep ettiği bir tedbirin reddedilmesine ya da verilen tedbirin yetersiz kalmasına itiraz edebilir.

Karar ihlal edilirse ne olur?

Uzaklaştırma kararına rağmen şiddet uygulayan kişi konuta gelir, sizi arar, mesaj atar veya yaklaşırsa durumu derhal 112’ye ya da kolluğa bildirin. Bildirim kayıt altına alınır ve Cumhuriyet başsavcılığına iletilir.

• Zorlama hapsi: Tedbir kararına aykırı davranan kişi, hakim kararıyla üç günden on güne kadar zorlama hapsine tabi tutulur. Aykırılığın her tekrarında süre on beş günden otuz güne kadar olur; zorlama hapsinin toplam süresi altı ayı geçemez (6284 m. 13).
• Ayrıca ceza soruşturması: İhlal sırasında işlenen eylem aynı zamanda suç oluşturuyorsa, örneğin tehdit, kasten yaralama, hakaret, ısrarlı takip veya konut dokunulmazlığını ihlal, zorlama hapsinden ayrı olarak ceza soruşturması yürütülür.
• Teknik takip: Hakim, tedbirlerin uygulanmasını izlemek için teknik araçların, örneğin elektronik izleme cihazının kullanılmasına karar verebilir. Bu yolla kişilerin ses ve görüntüleri dinlenemez, izlenemez ve kayda alınamaz (6284 m. 12).

Karar ihlal edildiğinde, ihlalin tarihini, saatini ve biçimini not etmeniz; mesajları ve arama kayıtlarını silmemeniz önemlidir. Bu kayıtlar hem zorlama hapsi hem de uzatma talebi için kullanılabilir.

Boşanma, velayet ve nafaka ile ilişkisi

6284 sayılı Kanun kapsamında tedbir istemek için boşanma davası açmanız gerekmez. Tedbir kararı evliliği sona erdirmez; evli kalmaya devam edebilir ya da daha sonra boşanma davası açabilirsiniz. Bununla birlikte iki süreç birbirini sıkça etkiler.

• Velayet ve kişisel ilişki: 6284 kapsamında tedbire karar veren hakim, gerekli gördüğü hallerde velayet, kayyım, nafaka ve kişisel ilişki konularında da karar verebilir (m. 5/3). Şiddet uygulayan ebeveynle çocuğun görüşmesi sınırlanabilir veya gözetim altında yapılabilir. Ayrıntılar için çocukla kişisel ilişki yazımıza bakabilirsiniz.
• Nafaka: Ailenin geçimini sağlayan kişi hakkında önleyici tedbir verilmişse, hakim korunan kişi lehine tedbir nafakasına da hükmedebilir. Boşanma davası açıldığında ise dava süresince tedbir nafakası TMK m. 169 kapsamında istenir. Bu konuyu tedbir nafakası yazımızda anlattık.
• Ortak konut: Ortak konuttan uzaklaştırma kararıyla konut korunan kişiye tahsis edilir. Boşanma davası açılırsa konutun dava süresince kullanımı geçici önlemlerle ayrıca düzenlenebilir.
• Boşanma davasında delil: Tedbir kararları delil aranmadan verilebildiği için, boşanma davasında tek başına kusurun ispatı sayılmaz. Ancak tedbir dosyasındaki kolluk tutanakları, sağlık raporları ve ifadeler boşanma davasında önemli deliller arasında yer alır. Şiddet ve onur kırıcı davranışın boşanma sebebi olarak ele alınışı için onur kırıcı davranış nedeniyle boşanma yazımıza bakabilirsiniz.
• Velayet kararı: Eşe veya çocuğa şiddet uygulanması, velayetin kime verileceği değerlendirilirken çocuğun üstün yararı açısından dikkate alınır. Velayet ölçütlerini boşanmada velayet yazımızda anlattık.

Hakkında tedbir kararı verilen kişi ne yapabilir?

Tedbir kararları hızlı verildiği için, hakkında karar verilen kişinin de haklarını bilmesi gerekir. Kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde itiraz edilebilir. İtiraz dilekçesinde olayların farklı geliştiği, tehlikenin bulunmadığı veya tedbirin ölçüsüz olduğu gerekçeleriyle birlikte açıklanabilir. İtiraz merciinin kararı kesindir.

İtiraz sonuçlanana kadar karara uyulması zorunludur. Ortak konuttan uzaklaştırılan kişi zorunlu kişisel eşyalarını almak için kolluktan yardım isteyebilir; korunan kişiyle doğrudan iletişim kurmaya çalışmak ihlal sayılabilir. Çocuklarla görüşme düzeni için kişisel ilişki kararının değiştirilmesi mahkemeden istenebilir. Tedbir kararı bir ceza mahkumiyeti niteliği taşımaz; ancak ihlal halinde zorlama hapsi ve ayrıca suç oluşturan eylemler için ceza yargılaması gündeme gelir.

Karar alındıktan sonra: güvenlik ve destek

Uzaklaştırma kararı önemli bir koruma sağlar; ancak güvenliğinizi tek başına garanti etmez. Kararla birlikte bazı pratik adımlar atmak riski azaltır:

• Kararın bir örneğini yanınızda bulundurun: Kararın fotoğrafını telefonunuzda saklayın. İhlal halinde kolluğa hızlıca gösterebilirsiniz.
• Çevrenizi bilgilendirin: Güvendiğiniz komşulara, işyerinize ve çocuklarınızın okuluna, şiddet uygulayan kişinin yaklaşma yasağı bulunduğunu bildirin. Okul yönetimine çocuğu kimlerin teslim alabileceğini yazılı olarak iletin.
• İletişim kanallarını gözden geçirin: Sosyal medya hesaplarınızın gizlilik ayarlarını kontrol edin, konum paylaşımını kapatın ve gerekiyorsa şifrelerinizi değiştirin.
• Destek kurumlarıyla bağlantıda kalın: ŞÖNİM’ler barınma, psikolojik destek, hukuki yönlendirme ve izleme konularında süreç boyunca destek verir. Hayati tehlike sürüyorsa kadın konukevi ve geçici koruma tedbiri gündeme getirilebilir.
• Çocukların ihtiyaçlarını gözetin: Şiddete tanık olan çocuklar için psikolojik destek önemlidir. Çocuğun korunması gerekiyorsa 6284 tedbirlerinin yanında 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu kapsamındaki tedbirler de istenebilir.

Hukuki süreç, tedbir kararından sonra boşanma, velayet veya nafaka davalarıyla devam edebilir. Bu kararları vermeden önce acele etmeniz gerekmez; önce güvenliğinizi sağlamak ve destek almak önceliklidir.

Sık yapılan hatalar

• Delil toplamadan başvurulamayacağını düşünüp başvuruyu ertelemek.
• Uzaklaştırma kararı alındıktan sonra şiddet uygulayan kişiyi eve kendi isteğiyle almak; bu durum ileride uzatma ve ihlal değerlendirmesini zorlaştırabilir.
• İhlalleri bildirmemek, mesaj ve arama kayıtlarını silmek.
• Altı aylık sürenin dolduğunu fark etmeyip uzatma talebinde bulunmamak.
• Tedbir kararının boşanma davasını kendiliğinden başlattığını ya da evliliği sona erdirdiğini sanmak.
• Hakkında karar verilen kişinin iki haftalık itiraz süresini kaçırması ya da itiraz sürerken karara uymaması.

Sık sorulan sorular

Bu yazı, yayın ve güncelleme tarihindeki mevzuat ve kararlara göre genel bilgilendirme amacı taşır; hukuki görüş niteliğinde değildir. Somut durumunuz için bir avukata danışmanızı öneririz.

Yazı hakkında

Kulaçoğlu Hukuk Bürosu

Aile Hukuku

Hukuki inceleme: Av. Tamer Kulaçoğlu, Kurucu Avukat

Büromuz 1993'ten bu yana aile hukuku, miras ve gayrimenkul uyuşmazlıklarında dava ve danışmanlık hizmeti veriyor.

Online Görüşme Planla