Boşanma süreci hem duygusal hem hukuki açıdan yorucu olabilir. Eşlerin uzlaşıp anlaşmalı boşanma yolunu seçmesi bu süreci hızlandırır ve çoğu zaman tek duruşmada sonuçlanmasını sağlar. Evliliği en az bir yıl sürmüş eşlerin birlikte başvurması halinde boşanmayı mümkün kılan TMK m. 166/3, bu yolun hukuki temelidir; temel belgesi ise eşlerin mal paylaşımı, nafaka ve velayet konularındaki mutabakatını içeren boşanma protokolüdür.
Bu yazıda doldurulabilir, güncel bir anlaşmalı boşanma protokolü örneği paylaşıyor ve her maddenin nasıl doldurulacağını, hangi seçeneklerin bulunduğunu ve nelere dikkat edilmesi gerektiğini açıklıyoruz. Örnek, en sık karşılaşılan durumu, yani bir çocuklu ve mal paylaşımında uzlaşmış bir çifti esas alır. Protokolün hukuki niteliği ve zorunlu unsurları için anlaşmalı boşanma protokolü nedir, nasıl hazırlanır yazımıza bakabilirsiniz.
- Kim hazırlar?
- Eşler ya da avukatları. Kanunda özel bir şekil şartı yoktur, ancak mahkemeler yazılı ve eşlerce imzalanmış bir protokol ister.
- Kim imzalar?
- İki eş bizzat. Avukatların imzası yeterli değildir.
- Kaç nüsha?
- Uygulamada iki eş ve mahkeme dosyası için üç nüsha.
- Örnek yeterli mi?
- Hayır. Her aile farklıdır; örnek, kendi durumunuza uyarlanması gereken bir başlangıç taslağıdır.
Örneği kullanmadan önce
Anlaşmalı boşanma protokolü için kanunda belirlenmiş kesin bir şekil şartı bulunmaz. Ancak mahkemeler, sürecin net ilerlemesi için protokolün yazılı olarak sunulmasını ister. Protokol eşlerden biri ya da avukatları tarafından hazırlanabilir; her durumda iki eş tarafından imzalanması gerekir. Mal paylaşımı, nafaka ve çocukların velayeti konusundaki anlaşmanın açık ve net yazılması gerekir. Mahkemenin onaylayabileceği bir protokol sunulamazsa anlaşmalı boşanma gerçekleşmez ve dava çekişmeli boşanmaya dönüşebilir.
Örnekte köşeli parantez içindeki seçeneklerden size uygun olanı bırakın, diğerlerini silin. Noktalı yerleri eksiksiz doldurun. Size uymayan maddeleri silmek yerine “taraflar bu konuda birbirinden talepte bulunmamaktadır” gibi açık bir ifadeyle kapatmak, ileride “bu konu unutuldu” tartışmasını önler.
Protokol, anlaşmalı boşanma dava dilekçesinin eki olarak mahkemeye sunulur. Davacı ve davalı sıfatları yalnızca dosyanın usulüne ilişkindir; hangi eşin davacı olarak görüneceği nafaka, tazminat ya da velayet bakımından bir üstünlük sağlamaz. Örnekte ödeme yükümlülükleri davacıya verilmiştir; sizin durumunuzda ödeme yapacak eş davalı ise ilgili maddelerdeki sıfatları buna göre değiştirin. Protokolde kullanılan isimlerin, T.C. kimlik numaralarının ve doğum tarihlerinin nüfus kayıtlarıyla birebir uyumlu olması da kararın nüfusa tescilinde sorun yaşanmasını önler.
Bu bir örnektir. Aşağıdaki metin genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Çocukların sayısı, malvarlığının niteliği, yurtdışı unsuru ya da şirket payları gibi özellikler ek maddeler gerektirir. İmzadan önce protokolün hukuki denetimden geçirilmesini öneririz.
Anlaşmalı boşanma protokolü örneği
ANLAŞMALI BOŞANMA PROTOKOLÜ
Taraflar ……/……/…… tarihinde evlenmiş olup bu evlilikten ……/……/…… doğumlu müşterek çocukları ………… (T.C. Kimlik No: …………) dünyaya gelmiştir. Taraflar, Türk Medeni Kanunu m. 166/3 uyarınca aşağıdaki şartlarla anlaşmalı olarak boşanmayı kabul etmişlerdir.
MADDE 1. Taraflar
Davacı: ………… (T.C. Kimlik No: …………), Adres: …………
Davalı: ………… (T.C. Kimlik No: …………), Adres: …………
MADDE 2. Boşanma iradesi
Taraflar arasında yaşanan anlaşmazlıklar nedeniyle evlilik birliği temelinden sarsılmış ve ortak hayatın devamı taraflar için çekilmez hale gelmiştir. Taraflar ……/……/…… tarihinden beri süren evliliklerini, hiçbir baskı ve yönlendirme altında kalmadan, serbest iradeleriyle anlaşmalı olarak sona erdirmeye karar vermişlerdir. Taraflar bu iradelerini duruşmada hakim huzurunda bizzat beyan edeceklerdir.
MADDE 3. Velayet
Müşterek çocuk …………’un velayeti [ANNEYE / BABAYA] bırakılacaktır.
[Ortak velayet seçeneği: Müşterek çocuğun velayetinin anne ve babada ortak olarak kalmasına; çocuğun [ANNE / BABA] yanında yaşamasına; çocuğun eğitimi, sağlığı, yurtdışına çıkışı ve benzeri önemli konulardaki kararların anne ve baba tarafından birlikte alınmasına taraflar karşılıklı olarak muvafakat etmektedir.]
MADDE 4. Çocukla kişisel ilişki
Müşterek çocuk [ANNE / BABA] ile birlikte yaşayacaktır. [ANNE / BABA], çocukla aşağıdaki düzende kişisel ilişki kuracaktır:
a) Her ayın birinci ve üçüncü haftası cumartesi günü saat 10.00 ile 18.00 arasında [ya da: cumartesi saat 10.00’dan pazar saat 18.00’e kadar yatılı olarak],
b) Ramazan ve Kurban bayramlarının [birinci / ikinci] günü saat 10.00 ile 18.00 arasında,
c) Yaz tatilinde her yıl ……/…… ile ……/…… tarihleri arasında bir ay süreyle,
ç) Yarıyıl tatilinin ilk haftası,
d) Ayrıca her gün saat 19.00 ile 20.00 arasında telefonla ya da görüntülü olarak.
Çocuk, ………… adresinden teslim alınacak ve aynı adreste teslim edilecektir.
MADDE 5. İştirak nafakası
Velayet kendisine bırakılmayan [ANNE / BABA], boşanma kararının kesinleştiği tarihten itibaren müşterek çocuk için aylık ………… TL iştirak nafakasını, her ayın …… gününe kadar velayet sahibi ebeveynin ………… IBAN numaralı hesabına ödeyecektir. İştirak nafakası her yıl ocak ayında, bir önceki yıla ilişkin TÜİK tarafından açıklanan TÜFE yıllık değişim oranında artırılacaktır.
MADDE 6. Çocuğun eğitim ve sağlık giderleri
6.1. Müşterek çocuğun eğitim hayatı boyunca okul ücreti, servis, yemekhane, kırtasiye, özel ders ve diğer eğitim masrafları [ANNE / BABA / taraflarca yarı yarıya] karşılanacaktır.
6.2. Müşterek çocuğun özel sağlık sigortası ve sağlık giderleri, lisans eğitimi sona erene kadar [ANNE / BABA / taraflarca yarı yarıya] karşılanacaktır.
MADDE 7. Yoksulluk nafakası
Davacı, boşanma kararının kesinleştiği tarihten itibaren davalıya aylık ………… TL yoksulluk nafakasını, [……… yıl süreyle,] her ayın …… gününe kadar davalının ………… IBAN numaralı hesabına ödeyecektir. Nafaka her yıl ocak ayında, bir önceki yıla ilişkin TÜFE yıllık değişim oranında artırılacaktır.
[Alternatif: Taraflar birbirinden yoksulluk nafakası talep etmemektedir.]
MADDE 8. Maddi ve manevi tazminat
Davacı, davalıya ………… TL maddi ve ………… TL manevi tazminat ödeyecektir. Ödeme, boşanma kararının kesinleşmesini takip eden 10 gün içinde davalının ………… IBAN numaralı hesabına “maddi tazminat” ve “manevi tazminat” açıklamalarıyla yapılacaktır.
[Alternatif: Taraflar birbirinden maddi ve manevi tazminat talep etmemektedir.]
MADDE 9. Aile konutu ve ev eşyaları
Tarafların ikamet ettiği ………… adresindeki aile konutu ile konuttaki ev eşyaları [ANNE / BABA]’ya bırakılacaktır. [Konut kiralıksa: Kira sözleşmesi [ANNE / BABA] adına devam edecek, kira bedelini [ANNE / BABA] ödeyecektir.] [Konut kredisi varsa: Kalan kredi taksitlerini [ANNE / BABA] ödeyecektir.]
MADDE 10. Taşınmaz ve araçlar
………… ili, ………… ilçesi, ………… mahallesi, …… ada, …… parsel, …… numaralı bağımsız bölümde kayıtlı taşınmazın davacı adına kayıtlı hissesinin davalı adına tesciline; tapu harç ve masrafları [davacı / davalı] tarafından karşılanacaktır. ………… plakalı araç [davacıda / davalıda] kalacaktır.
MADDE 11. Ziynet ve kişisel eşyalar
Düğünde takılan ziynet eşyaları davalı kadında kalmıştır [ya da: davacı, ziynet eşyası karşılığı olarak davalıya ………… TL ödeyecektir]. Taraflar şahsi eşyalarını teslim almışlardır.
MADDE 12. Mal rejiminin tasfiyesi
Taraflar, bu protokolde yer alan düzenlemeler dışında, edinilmiş mallara katılma rejiminin tasfiyesinden doğan katılma alacağı, değer artış payı ve katkı payı alacağı dahil olmak üzere birbirlerinden herhangi bir alacak talep etmeyeceklerini kabul ederler.
MADDE 13. Soyadı
Davalı, boşanmadan sonra evlenmeden önceki soyadını kullanacaktır.
[Alternatif: Davalı, evlilik soyadını kullanmaya devam etmek için TMK m. 173/2 uyarınca mahkemeden izin talep etmekte olup davacı bu talebe muvafakat etmektedir.]
MADDE 14. Yargılama giderleri ve kanun yolu
Yargılama giderleri [davacı / davalı / taraflarca yarı yarıya] karşılanacak; taraflar birbirlerinden vekalet ücreti talep etmeyeceklerdir. Taraflar, kararın açıklanması halinde kanun yollarına başvurmayacaklarını duruşmada beyan edeceklerdir.
MADDE 15. Genel hükümler
15.1. Taraflar, 15 maddeden oluşan bu protokolü okuyup anlayarak serbest iradeleriyle kabul etmişlerdir.
15.2. Bu protokol üç nüsha olarak düzenlenmiş ve taraflarca her sayfası imzalanmıştır.
15.3. Bu protokol, mahkemece onaylanması ve boşanma kararının kesinleşmesiyle hüküm doğurur.
Tarih: ……/……/……
Davacı (Ad Soyad, İmza): …………
Davalı (Ad Soyad, İmza): …………
Maddelerin açıklaması
Giriş, taraflar ve boşanma iradesi (Madde 1-2)
Evlilik tarihi, bir yıllık sürenin dolduğunu gösterdiği için önemlidir; süre resmi nikah tarihinden hesaplanır ve dava tarihinde dolmuş olmalıdır. Adresler, tebligat ve kararın uygulanması için güncel yazılmalıdır. Madde 2’deki irade beyanı protokolde yer alsa da hakim, duruşmada eşleri bizzat dinleyerek bu iradenin serbestçe açıklandığına kanaat getirmek zorundadır.
Velayet ve kişisel ilişki (Madde 3-4)
Birden fazla çocuk varsa velayet her çocuk için ayrı yazılmalıdır. Ortak velayet seçilecekse çocuğun kimin yanında yaşayacağı ve önemli kararların nasıl alınacağı mutlaka belirtilmelidir; ayrıntılar için boşanmada ortak velayet kararı yazımıza bakabilirsiniz. Kişisel ilişki maddesindeki saatler örnektir. Küçük çocuklar için daha kısa ve sık, büyük çocuklar için daha uzun ve yatılı düzenlemeler tercih edilebilir. Teslim yeri ve görüntülü görüşme imkanının yazılması, uygulamada en sık çıkan tartışmaları önler. Kişisel ilişkinin kapsamını çocukla kişisel ilişki kurma yazımızda anlattık.
İştirak nafakası ve çocuğun giderleri (Madde 5-6)
İştirak nafakası çocuğun yaşına, eğitimine ve ihtiyaçlarına göre belirlenir. Nafaka çocuk ergin olana kadar ödenir; çocuk 18 yaşını doldurduktan sonra eğitimi devam ediyorsa ana ve babanın bakım yükümlülüğü eğitimin sonuna kadar sürer (TMK m. 328/2) ve bu dönem için çocuk kendisi talepte bulunabilir. Madde 6’daki eğitim ve sağlık giderleri, iştirak nafakasından ayrı ve ona ek bir düzenlemedir; aynı giderin iki kez ödenmemesi için iki maddenin birbiriyle uyumlu olması gerekir.
Yoksulluk nafakası (Madde 7)
Protokol örneklerinde yoksulluk ve iştirak nafakası sıkça aynı madde altında, “davacının davalıya” ödeyeceği iki kalem olarak yazılır. Yoksulluk nafakası eşe, iştirak nafakası çocuğa ilişkindir; iki nafakanın ayrı maddelerde düzenlenmesi, ileride artırım, azaltım ya da kaldırma davalarında hangi nafakanın kastedildiği konusundaki tartışmaları önler. Anayasa Mahkemesi’nin 04.06.2026 tarihli kararıyla TMK m. 175’teki “süresiz olarak” ibaresi iptal edilmiştir ve iptal, kararın 30.09.2026’daki yayımından dokuz ay sonra yürürlüğe girecektir. Bu nedenle nafakanın süresini protokolde açıkça kararlaştırmak, eşler için öngörülebilirlik sağlar. Şartlar için yoksulluk nafakası yazımıza bakabilirsiniz.
Artış yöntemi olarak hangi endeksin ve hangi dönemin esas alınacağı açıkça yazılmalıdır. “Her yıl TÜFE oranında” ifadesi, yıllık değişimin mi on iki aylık ortalamanın mı kastedildiği konusunda tartışmaya yol açabilir.
Tazminat (Madde 8)
Tazminat tutarı, ödeme tarihi ve hesap bilgisi somut olarak yazılmalıdır. Ödemenin, boşanma kararının kesinleşmesini takip eden 10 gün içinde yapılması öngörülmüştür; taksitli ödeme kararlaştırılırsa taksit tutarları ve tarihleri ayrı ayrı belirtilmelidir. Tazminattan vazgeçiliyorsa alternatif cümle kullanılmalıdır; aksi halde boşanmanın kesinleşmesinden itibaren bir yıl içinde ayrı dava açılabilir (TMK m. 178).
Konut, taşınmaz, ziynet ve mal rejimi (Madde 9-12)
Protokol örneklerinde mal paylaşımı çoğu zaman, tarafların ziynet, menkul ve ev eşyaları konusunda anlaştığı ve karşılıklı “ibra” ettiği şeklinde tek bir cümleyle düzenlenir. İbra, tarafların o konuda birbirinden hiçbir talepte bulunamayacağı anlamına gelir; ancak Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’na göre mal rejimine açıkça değinmeyen genel ifadeler, mal rejiminden doğan alacakları kapsamaz (07.06.2022, E.2019/8-335, K.2022/850). Bu nedenle yukarıdaki örnekte taşınmazlar, araçlar, ziynet ve mal rejimi alacakları ayrı maddelerde düzenlendi ve feragat edilen alacaklar adıyla sayıldı. Mal rejiminin işleyişini boşanmada mal paylaşımı yazımızda anlattık.
Madde 10’da “devredecektir” yerine “tesciline” ifadesi kullanıldı. Tescile ilişkin hüküm, kesinleşen kararla tapu müdürlüğünde doğrudan uygulanabilir; devir borcu ise karşı taraf devretmezse yeni bir takip ya da dava gerektirebilir. Güncel Yargıtay yaklaşımında ziynetler, anlaşma veya ispatlanan yerel örf yoksa kural olarak takıldığı eşe aittir; kadına özgü takılar kadına ait sayılır. Ziynetlerin kimde kalacağı ya da karşılığının nasıl ödeneceği protokolde açıkça yazılmalıdır.
Soyadı, giderler ve genel hükümler (Madde 13-15)
Boşanan kadın evlenmeden önceki soyadını yeniden kazanır. Evlilik soyadını kullanmaya devam etmek isteyen kadına, bunda menfaati olduğunu ve eşine zarar gelmeyeceğini göstermesi halinde hakim izin verir (TMK m. 173/2). Protokollerde bunun için “mahkemeden izin alınması gerektiği” yazılması doğrudur; ancak iznin mahkeme kararıyla verildiği, eşin muvafakatinin ise yalnızca değerlendirmeyi kolaylaştırdığı unutulmamalıdır.
Bazı protokol örneklerinin genel hükümlerinde protokolün “gayri kabili rücu” şekilde imzalandığı yazılır. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’na göre eşler, boşanma kararı kesinleşinceye kadar anlaşmalı boşanma iradesinden dönebilir (18.04.2019, E.2017/1941, K.2019/475). Bu nedenle bu ibare hukuki bir güvence sağlamaz ve yukarıdaki örnekte yer almaz. Kararın hızla kesinleşmesi isteniyorsa, iki eşin duruşmada kanun yolundan feragat ettiklerini bizzat beyan etmesi daha etkili bir yoldur.
Örneği kendi durumunuza uyarlamak
- Çocuğunuz yoksa: Madde 3 ile 6’yı çıkarın ve madde numaralarını yeniden düzenleyin. Madde 15’teki madde sayısını da güncelleyin.
- Birden fazla çocuğunuz varsa: Velayet, kişisel ilişki ve iştirak nafakasını her çocuk için ayrı bentlerde yazın.
- Eşlerden biri yurtdışında yaşıyorsa: Kişisel ilişkiyi tatil dönemlerine göre kurun, ulaşım masraflarını ve çocuğun yurtdışına çıkışı için onay usulünü yazın. Eşin duruşmada bizzat dinlenmesi gerektiğini unutmayın.
- Mal paylaşımında anlaşamadıysanız: Madde 10 ile 12’yi çıkarıp mal rejimi konusundaki haklarınızı saklı tutan bir cümle ekleyebilirsiniz; bu durumda tasfiye ayrı bir davada görülür.
- Şirket payı, kredi veya kefalet varsa: Bunlar için ayrı maddeler açın; ortak kredilerde eşler arasındaki paylaşımın bankaya karşı borçluyu değiştirmediğini göz önünde bulundurun.
İmzadan önce kontrol listesi
- Bir yıl doldu mu?Resmi nikah tarihinden dava tarihine kadar en az bir yıl geçmiş olmalı.
- Her konu düzenlendi mi?Velayet, kişisel ilişki, iştirak ve yoksulluk nafakası, tazminat, konut, mallar, ziynet, soyadı ve giderler.
- Rakamlar ve tarihler tam mı?Tutarlar, ödeme günleri, IBAN’lar, tapu bilgileri ve artış yöntemi eksiksiz yazılmalı.
- Feragatler adıyla yazıldı mı?Vazgeçilen her alacak, özellikle mal rejiminden doğanlar, açıkça sayılmalı.
- İki eş de imzaladı mı?Her sayfa iki eş tarafından imzalanmalı; avukat imzası yeterli değildir.
- Duruşmaya iki eş de katılacak mı?Hakim eşleri bizzat dinlemeden anlaşmalı boşanma kararı veremez.
Davanın açılması ve duruşma süreci için anlaşmalı boşanma davası yazımıza bakabilirsiniz.
Sık yapılan hatalar
- Örneği olduğu gibi kullanıp köşeli parantezleri ve seçenekleri metinde bırakmak.
- Yoksulluk ve iştirak nafakasını aynı cümlede, kime ödeneceği belirsiz biçimde yazmak.
- Mal paylaşımını genel bir “karşılıklı ibra” ifadesiyle geçiştirmek.
- Taşınmazı tapu bilgileri olmadan ve “devredecektir” ifadesiyle düzenlemek.
- Kişisel ilişkide teslim yerini ve saatleri belirtmemek.
- “Gayri kabili rücu” ibaresinin karar kesinleşmeden önce anlaşmadan dönmeyi engellediğini düşünmek.
Sık sorulan sorular
Bu örneği doğrudan kullanabilir miyim?
Örnek, genel bir başlangıç taslağıdır. Seçenekleri ve boşlukları kendi durumunuza göre doldurmanız, size uymayan maddeleri açık bir ifadeyle kapatmanız gerekir. Hakim protokolü kendi koşullarınız açısından değerlendirir.
Protokolün noterde onaylanması gerekir mi?
Hayır. Protokolün geçerliliği için noter onayı gerekmez; hakimin onayı yeterlidir. Eşlerden biri yurtdışında imza atacaksa imzanın konsoloslukta ya da noterde onaylatılması ispat kolaylığı sağlar.
Hakim örnekteki bir maddeyi kabul etmezse ne olur?
Hakim, eşlerin ve çocukların menfaatine göre değişiklik önerir. Eşler değişikliği kabul ederse boşanmaya karar verilir; kabul etmezlerse anlaşmalı boşanma kararı verilemez.
Nafaka artışı için hangi endeks kullanılmalı?
Uygulamada TÜİK’in açıkladığı TÜFE sık kullanılır. Hangi endeksin seçildiği kadar, yıllık değişimin mi on iki aylık ortalamanın mı esas alınacağının ve artışın hangi ay yapılacağının açıkça yazılması önemlidir.
Protokolde yer almayan bir konu için sonradan dava açabilir miyim?
Tazminat ve nafaka için boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren bir yıl içinde dava açılabilir. Mal rejiminin tasfiyesi için ise boşanmanın kesinleşmesinden itibaren on yıllık zamanaşımı süresi uygulanır.
Bu yazı, yayın ve güncelleme tarihindeki mevzuat ve kararlara göre genel bilgilendirme amacı taşır; hukuki görüş niteliğinde değildir. Somut durumunuz için bir avukata danışmanızı öneririz.
Hukuki inceleme: Av. Tamer Kulaçoğlu, Kurucu AvukatBüromuz 1993'ten bu yana aile hukuku, miras ve gayrimenkul uyuşmazlıklarında dava ve danışmanlık hizmeti veriyor.
Online Görüşme Planla