Blog

İdari para cezası, idari makamların bir mahkeme kararına gerek olmadan, doğrudan verdiği bir yaptırımdır. İdare bu cezayı ancak kanunun açıkça izin verdiği hallerde ve kanunda belirlenen miktarlarda verebilir; kanunda düzenlenmeyen bir fiili kendi inisiyatifiyle kabahat sayamaz. Cezaya karşı itiraz ve dava hakkınız her zaman vardır, ancak bu hakkı hangi mercide ve hangi sürede kullanacağınız cezanın dayandığı kanuna göre değişir.

Mavi kart, doğumla Türk vatandaşı olup çıkma izni alarak vatandaşlığını kaybeden kişilere ve bunların üçüncü dereceye kadar altsoylarına verilen bir belgedir. Mavi kart sahipleri birkaç istisna dışında Türk vatandaşlarına tanınan haklardan yararlanır. Bununla birlikte birçok kişi zamanla Türk vatandaşlığına geri dönmek ister. Kanun, mavi kartlılar için yeniden vatandaşlığı kolaylaştıran özel bir yol öngörmüştür; başvuru reddedilirse de iptal davası açmak mümkündür.

İdare, kamu hizmetini her zaman kendi personeli ve araçlarıyla yürütmez. Elektrik, ulaşım, inşaat ya da bir kamu gelirinin toplanması gibi uzmanlık isteyen işlerde özel kişilerle sözleşme yapar. Bu sözleşmelerin bir kısmı idareye kamu gücüne dayanan ayrıcalıklar tanır ve idare hukukuna tabidir; bunlara idari sözleşme denir. Kanuni usullere uyulmadan yapılan ya da hukuka aykırı uygulanan bir idari sözleşmeye karşı dava yolu açıktır.

İdari işlemler hukuka uygunluk karinesinden yararlanır: mahkeme aksine karar verinceye kadar geçerlidir ve uygulanır. Bu nedenle bir işleme karşı dava açmanız, o işlemin uygulanmasını kendiliğinden durdurmaz. Yargılama aylar, bazen yıllar sürerken işlemin uygulanması telafisi güç zararlara yol açabilir. Yürütmenin durdurulması, bu zararı önlemek için 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu (İYUK) m. 27'de düzenlenmiş bir ara karardır.

İdari işlemler, idarenin kamu yararı amacıyla tek taraflı olarak tesis ettiği ve mahkeme aksine karar verinceye kadar hukuka uygun sayılan işlemlerdir. Mahkeme bir işlemi iptal ettiğinde ya da yürütmesini durdurduğunda, idarenin bu kararı uygulaması anayasal bir zorunluluktur. Kanun, kararı uygulamayan idare ve kamu görevlileri hakkında ayrıntılı yaptırımlar öngörür.

İdarenin her türlü eylem ve işlemine karşı yargı yolu açıktır (Anayasa m. 125). Bu güvence, idarenin hukuka aykırı bir işlem ya da eylemle sizden aldığı paranın veya malın geri verilmesini istemeyi de kapsar. Borçlu olmadığınız bir cezayı ödemek zorunda kaldıysanız, fazla ya da yersiz bir vergi ödediyseniz veya bir malınız haklı bir sebep olmadan idareye geçtiyse, bunun iadesi için idari yargıda dava açabilirsiniz. Uygulamada bu davaya istirdat davası denir.

Mülkiyet ve miras hakkı, Anayasa ile güvence altına alınmış temel haklardandır. Anayasa'nın 12. maddesine göre herkes kişiliğine bağlı, dokunulmaz, devredilmez ve vazgeçilmez temel hak ve hürriyetlere sahiptir. Anayasa'nın 35. maddesi de "Herkes, mülkiyet ve miras haklarına sahiptir" hükmüyle başlar; bu haklar ancak kamu yararı amacıyla ve kanunla sınırlanabilir, mülkiyet hakkının kullanılması toplum yararına aykırı olamaz. Türk vatandaşlığından izinle çıkan mavi kart sahipleri bakımından bu haklar, kanunun tanıdığı özel bir statüyle korunur.

İmar düzenlemesi ve parselasyon planı, belediyelerin kendiliğinden yaptığı ve taşınmaz sahiplerinin rızasını aramayan idari işlemlerdir. Amaç, imar planına uygun, yapılaşmaya elverişli düzgün imar parselleri oluşturmaktır. Yasal dayanağı 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 18. maddesi olduğundan uygulamada kısaca "18 uygulaması" olarak anılır. Uygulamada en sık rastlanan hukuka aykırılıklar düzenleme ortaklık payı kesintisinden ve parsel dağıtımından kaynaklanır ve parselasyon işlemlerinin iptaline yol açar.

Eşlerin farklı şehirlerde görev yapmak zorunda kalması, ailenin birlikte yaşama düzenini bozar ve kamu görevlisinin işine odaklanmasını zorlaştırır. Hukukumuz bu nedenle memura, eşinin bulunduğu yere atanmayı isteme imkanı tanır. Eşlerden birinin memur olmaması da bu hakkı ortadan kaldırmaz. Şartları taşıyan bir tayin talebi reddedilirse, ret kararına karşı iptal davası açılabilir.

Bir memurun aynı fiil nedeniyle hem disiplin soruşturmasıyla hem de ceza yargılamasıyla karşılaşması sık görülür. Disiplin cezaları ile ceza mahkemesinin verdiği cezalar nitelik, amaç, yaptırım ve uygulama koşulları bakımından birbirinden farklıdır. Bu nedenle iki süreç ayrı yürür; ancak birbirinden tamamen bağımsız da değildir.