Blog

Çifte vatandaşlık, bir kişinin aynı anda birden fazla devletle vatandaşlık bağı taşımasıdır. Her devlet kimi vatandaş sayacağını kendi kanunlarıyla belirler; vatandaşlarının başka bir vatandaşlık edinmesine izin verip vermemek de o devletin iç hukukuna bağlıdır. Türk hukuku çifte vatandaşlığa izin verir ve 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu'nda bu durumu "çok vatandaşlık" olarak adlandırır.

Disiplin cezası, memurluk statüsünü doğrudan etkileyen, kesin ve yürütülebilir bir idari işlemdir. Bu nedenle yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden hukuka uygun olmak zorundadır. Hukuka aykırı bir disiplin cezasına karşı memurun elinde iki araç vardır: kurum içinde itiraz ve idare mahkemesinde iptal davası.

Türk vatandaşlığının doğumla kazanılmasında esas olan soy bağıdır. Türk vatandaşı anne veya babadan doğan çocuk, doğumla doğrudan Türk vatandaşı olur; doğumun Türkiye'de ya da yurt dışında gerçekleşmesi bu sonucu değiştirmez. Doğumla kazanılan vatandaşlık, sonradan idarenin kararıyla kazanılan vatandaşlıktan farklı bir niteliğe sahiptir: herhangi bir başvuru ya da onay gerektirmez, doğum anından itibaren kendiliğinden doğar.

Yabancıların Türk vatandaşlığını sonradan kazanmasında en sık kullanılan yol, bir Türk vatandaşıyla evliliktir. Ancak evlenmek tek başına vatandaşlık kazandırmaz; Türk Vatandaşlığı Kanunu'nun 16. maddesindeki şartların tamamının birlikte bulunması gerekir. Şartların hepsi mevcut olsa bile idare başvuruyu reddedebilir. Böyle bir durumda ret kararına karşı idare mahkemesinde iptal davası açmak mümkündür.

İşyeri açma ve çalışma ruhsatı, yetkili idarelerce çalışmasında sakınca bulunmayan işyerine verilen izindir. Mevzuatta aranan koşulları taşımayan işyerlerinin ruhsat talepleri reddedilebilir. Ancak ret kararında usule veya esasa ilişkin bir hukuka aykırılık varsa, kararın idari yargıda iptali istenebilir. Uygulamada en sık rastlanan aykırılıklar, idarenin takdir yetkisini keyfi kullanması ve gerekli inceleme ve araştırmayı yapmadan ya da gerekçe göstermeden karar vermesidir.

Türkiye topraklarının büyük bölümü aktif deprem kuşağında yer alır. Bu nedenle her büyük depremden sonra aynı soru gündeme gelir: Devlet, depremde oluşan can ve mal kayıplarından sorumlu tutulabilir mi? Deprem doğal bir olaydır; ancak idarenin deprem öncesinde yerine getirmesi gereken imar, ruhsat ve denetim yükümlülüklerini aksatması ya da deprem sonrasında gerekli önlemleri almaması, zararın doğmasına veya büyümesine yol açabilir. Bu durumda idarenin hizmet kusuru nedeniyle sorumluluğu gündeme gelir.

Yabancıların Türkiye'de kalışı ve ikamet işlemleri 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu (YUKK) ile düzenlenir. Kanundaki izin türleri arasında en çok başvurulan, kapsamı en geniş olan ve şartları görece kolay karşılanan izin kısa dönem ikamet iznidir. Vizenin veya vize muafiyetinin tanıdığı süreyi ya da 90 günü aşacak şekilde Türkiye'de kalmak isteyen ve başka bir izin türüne girmeyen yabancıların çoğu bu izne başvurur.

İmar hukuku, idare hukukunun yerleşme yerlerinin bayındır hale getirilmesini, yapılaşmayı ve bu alandaki idari faaliyetleri düzenleyen dalıdır. Bu faaliyetin son halkası, inşaatı tamamlanan yapının kullanılmasına izin verilmesidir. Halk arasında iskan ruhsatı ya da iskan belgesi olarak bilinen yapı kullanma izin belgesi, yapının ruhsata ve eki projelere uygun olarak tamamlandığını gösterir ve yapının kullanılmasına izin verir.

Vatandaşlık, kişi ile devlet arasındaki en temel bağdır ve Anayasa'ya göre ancak kanunda belirtilen hallerde kaybedilebilir. Bu hallerden biri, başka bir devletin vatandaşlığını kazanmak isteyen ya da kazanmış olan Türk vatandaşının kendi isteğiyle Türk vatandaşlığından çıkmasıdır. Türk hukuku bu yolu tanır; ancak kişinin vatansız kalmaması ve devlete karşı yükümlülüklerinden kaçmaması için çıkmayı belirli şartlara ve Bakanlığın iznine bağlar.

Devlet memurluğundan bir şekilde ayrılmış olmak, memuriyete dönüş kapısını kesin olarak kapatmaz. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, kendi isteğiyle çekilenlerin, çekilmiş sayılanların ve belirli şartlarla emeklilerin yeniden memurluğa alınmasına imkan tanır. Uygulamada "açıktan atama" olarak anılan bu yolda, merkezi atamadan farklı olarak idarenin takdir yetkisi öne çıkar. Ancak bu yetki de hukuka ve kamu yararına uygun kullanılmak zorundadır.