Blog

Memura verilen disiplin cezası, verildiği anda uygulanır ve özlük dosyasına işlenir. Bu kayıt; kademe ve derece ilerlemesinde, görevde yükselme ve unvan değişikliğinde, ödül değerlendirmelerinde ve tekerrür hesabında yıllarca karşınıza çıkabilir. Kanun, bu kaydın belirli koşullarla özlük dosyasından silinmesine imkan tanır.

Disiplin soruşturması, bir devlet memurunun disiplin suçu oluşturabilecek bir fiili öğrenildiği andan, hakkında ceza verilmesine ya da ceza verilmesine yer olmadığına karar verilmesine kadar geçen süreçtir. Uyarmadan memurluktan çıkarmaya kadar her disiplin cezası, ancak usulüne uygun yürütülmüş bir soruşturmanın sonunda verilebilir. Soruşturmanın nasıl yürüdüğünü bilmek, hem savunmanızı doğru kurmanızı hem de hukuka aykırı bir cezaya karşı zamanında harekete geçmenizi sağlar.

İdarenin bir işlemi ya da eylemi nedeniyle maddi veya manevi zarara uğrayan kişi, bu zararın giderilmesini idareden isteyebilir. Bu talebi yargıya taşıyan dava, idari yargıda tam yargı davası olarak adlandırılır. Özel hukuktaki tazminat davalarına benzer; ancak dava açma süresi, idareye önceden başvuru zorunluluğu, görevli mahkeme ve sorumluluğun esasları bakımından önemli farklar taşır.

Devletler, kimleri vatandaşlığa kabul edeceklerini egemenlik yetkileriyle belirler ve bu konuda geniş bir takdir yetkisine sahiptir. Ancak bu yetki sınırsız değildir. Türk vatandaşlığı başvurusu reddedilen kişi, başvurunun türüne göre önce idareye başvurarak kararın kaldırılmasını isteyebilir ya da doğrudan idare mahkemesinde iptal davası açabilir.

Pasaport tahdidi, bir kişinin pasaport alamaması, mevcut pasaportunun kullanılamaz hale getirilmesi veya yurt dışına çıkışının engellenmesi anlamına gelir. Bu işlem başta seyahat hürriyeti olmak üzere temel hak ve özgürlüklere doğrudan müdahale eder. Tahdidin dayanağı çoğu zaman 5682 sayılı Pasaport Kanunu'nun 22. maddesidir; ancak aynı sonucu doğuran yurt dışına çıkış yasakları ceza muhakemesi veya kamu alacaklarının tahsili gibi farklı kanunlardan da kaynaklanabilir.

Borcun zamanında ve sözleşmeye uygun biçimde ifa edilmemesi, alacaklının ihtarıyla birlikte hukuken yeni bir durum yaratır: borçlu temerrüdü. Vadenin geçmesi çoğu zaman tek başına yetmez; kanunda açıkça düzenlenen istisnai haller saklı kalmak üzere, borçlunun ayrıca temerrüde düşürülmesi gerekir. Temerrüt gerçekleştiğinde ise alacaklının önünde kanunun seçimlik olarak sıraladığı birden fazla yol açılır.

Kişinin istemediği bir sözleşmeyi bir yanılgı içinde, aldatılarak ya da korkutularak imzalaması halinde, bu sözleşmeyle bağlı olup olmadığı sorusu gündeme gelir. Türk Borçlar Kanunu bu durumları "irade bozukluğu" (irade sakatlığı) başlığı altında düzenler ve iradesi sakatlanan tarafa sözleşmeden kurtulma imkanı tanır.

Vergi idaresi ile mükellef arasında çıkan her uyuşmazlığın mahkemede sonuçlanması gerekmez. Vergi Usul Kanunu, uyuşmazlığın yargıya taşınmadan, idare ile mükellef arasında çözülebilmesi için çeşitli yollar öngörür. Bu yollar hem mükellefi uzun ve masraflı yargılamalardan korur hem de idarenin kamu alacağını daha hızlı tahsil etmesine imkan tanır.

Vergilendirme, çok sayıda hesap ve işlemden oluşan bir süreçtir ve bu süreçte hem mükellef hem de idare hata yapabilir. Vergi Usul Kanunu, bu hataların yargıya gitmeden, idare tarafından düzeltilmesine imkan tanıyan özel bir yol öngörür: düzeltme ve şikayet. Bu yolun en önemli özelliği, dava açma süresi geçmiş olsa bile kullanılabilmesidir.

Vergi idaresinin bir işlemi, mükellefe usulüne uygun biçimde bildirilmedikçe hukuken sonuç doğurmaz. Bir vergi ve ceza ihbarnamesinden haberdar olunan gün ile dava açma süresinin başladığı gün her zaman aynı gün olmayabilir. Tebliğ, vergilendirme sürecinin en teknik halkasıdır; ancak süreler, kesinleşme ve zamanaşımı bu işleme bağlandığı için en belirleyici halkalarından biridir.