Resmi vasiyetname, iki tanığın katılmasıyla resmi memur tarafından düzenlenen vasiyetnamedir ve uygulamada en sık tercih edilen, ispat gücü en yüksek vasiyetname türüdür. Ancak memurun ve tanıkların katılımı tek başına güvence sağlamaz; kanundaki okuma, imza ve tanık beyanı kurallarından birine uyulmazsa vasiyetname iptal edilebilir.
Bu yazıda resmi vasiyetnamenin kim tarafından ve nasıl düzenlendiğini, kimlerin tanık olamayacağını, okuyamayan veya imzalayamayan kişiler için özel usulü, noterde izlenen süreci ve 2026 maliyetini, vasiyetnameden dönmeyi ve iptal davası yolunu ele alıyoruz.
- Kim düzenler?
- Sulh hakimi, noter veya kanunla yetkilendirilmiş başka bir görevli; her durumda iki tanıkla (TMK m. 532). Uygulamada noterler.
- Tanıklar kim olamaz?
- Fiil ehliyeti olmayanlar, kamu hizmetinden yasaklılar, okur yazar olmayanlar, mirasbırakanın eşi, üstsoy ve altsoyu, kardeşleri ve bunların eşleri (TMK m. 536/1).
- Tanıklar içeriği öğrenir mi?
- Zorunlu değildir (TMK m. 534/3). Okuyamayan mirasbırakanda ise metin tanıkların önünde okunur.
- Ne kadar tutar?
- 2026 Noterlik Ücret Tarifesine göre düzenleme ücreti 2.661,62 TL’dir; sayfa başına yazı ücreti, harç ve vergiler eklenir.
Resmi vasiyetname nedir?
Kanun vasiyetname için resmi, el yazılı ve sözlü olmak üzere üç şekil öngörür (TMK m. 531). Resmi vasiyetname bunlar arasında en sıkı şekil kurallarına bağlı olanıdır: iki tanığın katılmasıyla bir resmi memur tarafından düzenlenir. Memur; sulh hakimi, noter veya kanunla bu yetki tanınmış başka bir görevli olabilir (TMK m. 532). Yargıtay uygulamasında, ölünceye kadar bakma sözleşmeleri bakımından tapu sicil müdürlüğü görevlileri de bu kapsamda kabul edilmektedir. Köy veya mahalle muhtarı ise resmi vasiyetname düzenleyemez.
Resmi vasiyetname yapabilmek için de ayırt etme gücüne sahip ve on beş yaşını doldurmuş olmak yeterlidir (TMK m. 502). Vasiyet kişiye sıkı sıkıya bağlı bir hak olduğundan vekil, veli veya vasi aracılığıyla resmi vasiyetname yapılamaz; mirasbırakanın memur ve tanıklarla birlikte bizzat hazır bulunması gerekir. Diğer vasiyetname türleriyle karşılaştırma için vasiyetname nedir, nasıl yapılır yazımıza bakabilirsiniz.
Neden resmi vasiyetname?
- İspat gücü: Vasiyetnamenin mirasbırakana ait olduğu tartışma konusu olmaz; el yazısı incelemesine gerek kalmaz.
- Güvenli saklama: Vasiyetnameyi düzenleyen memur aslını saklamakla yükümlüdür (TMK m. 537). Kaybolma veya gizlenme riski çok düşüktür.
- Ehliyet kaydı: Tanıklar mirasbırakanı tasarrufa ehil gördüklerini vasiyetnameye yazar; bu kayıt, ileride çıkabilecek ehliyetsizlik iddialarına karşı önemli bir delildir.
- Okuyamayanlar için tek yol: Okuma yazma bilmeyen, görme engelli veya imza atamayan kişiler el yazılı vasiyetname yapamaz; onlar için resmi vasiyetname özel bir usul öngörür.
- Miras sözleşmesi: Miras sözleşmesi de ancak resmi vasiyetname şeklinde yapılabilir (TMK m. 545).
Resmi vasiyetname nasıl düzenlenir?
Mirasbırakanın okuyup imzalayabildiği olağan durumda kanun, adımları ve sıralarını ayrıntılı biçimde belirlemiştir (TMK m. 533, 534). Uygulamada noterlerdeki resmi vasiyetnamelerin büyük çoğunluğu bu usulle yapılır.
- Arzuların memura bildirilmesiMirasbırakan son arzularını resmi memura bildirir. Memur bunlara göre vasiyetnameyi yazar veya yazdırır.
- Okuma ve imzaMemur metni okuması için mirasbırakana verir; mirasbırakan metni okur ve imzalar (TMK m. 533/1-2).
- Memurun tarih ve imzasıMemur vasiyetnameye tarih koyarak imzalar (TMK m. 533/3).
- Tanıklar önünde beyanMirasbırakan, tarih ve imzadan hemen sonra vasiyetnameyi okuduğunu ve metnin son arzularını içerdiğini memurun huzurunda iki tanığa beyan eder (TMK m. 534/1).
- Tanık şerhiTanıklar, bu beyanın kendi önlerinde yapıldığını ve mirasbırakanı tasarrufa ehil gördüklerini vasiyetnamenin altına yazarak veya yazdırarak imzalar (TMK m. 534/2). Vasiyetnamenin içeriğinin tanıklara bildirilmesi zorunlu değildir (TMK m. 534/3).
Yargıtay uygulamasında, tanıkların mirasbırakanın beyanının kendi önlerinde yapıldığını ve onu tasarrufa ehil gördüklerini vasiyetnameye yazmadıkları durumlar şekle aykırılık sayılmakta ve vasiyetnamenin TMK m. 557/4 uyarınca iptaline karar verilmektedir. Noterin işlemi bir gün sonra imzalaması gibi aşamaların aynı oturumda tamamlanmaması da iptal sebebi olarak değerlendirilmiştir.
Noterlik mevzuatındaki iç usul kurallarına uyulmaması tek başına vasiyetnameyi geçersiz kılmaz; belirleyici olan, Medeni Kanun’daki şekil kurallarına uyulup uyulmadığıdır. Bu nedenle kontrol edilmesi gereken metin vasiyetnamenin kendisi ve altındaki tanık şerhidir.
Okuyamayan, imzalayamayan ve özel durumdaki kişiler
Mirasbırakan vasiyetnameyi bizzat okuyamaz veya imzalayamazsa, memur vasiyetnameyi iki tanığın önünde mirasbırakana okur; mirasbırakan da vasiyetnamenin son arzularını içerdiğini beyan eder (TMK m. 535/1). Bu durumda tanıklar hem beyanın kendi önlerinde yapıldığını ve mirasbırakanı tasarrufa ehil gördüklerini, hem de vasiyetnamenin kendi önlerinde memur tarafından mirasbırakana okunduğunu ve mirasbırakanın metnin son arzularını içerdiğini beyan ettiğini vasiyetnameye yazarak veya yazdırarak imzalar (TMK m. 535/2). Bu usulde tanıklar, olağan usulden farklı olarak vasiyetnamenin içeriğini öğrenir. Bu yolla yapılan vasiyetname diğerleriyle aynı hukuki değere sahiptir.
- Görme engelliler ve okuma yazma bilmeyenler: TMK m. 535 usulü uygulanır. Tanık şerhinde okuma olgusunun da yer alması zorunludur; Yargıtay bu ifadenin eksikliğini şekle aykırılık saymaktadır.
- Türkçe bilmeyenler: İşlem yeminli tercüman aracılığıyla yapılır. Kanun tercümanı yasaklar arasında açıkça saymasa da ihtiyatlı davranmak gerekir: tercüman mirasbırakanın yakını veya vasiyetten yararlanan biri olmamalıdır.
- İşitme ve konuşma engelliler: Okuma yazma biliyorsa yazılı iletişimle olağan usul uygulanabilir. Okuma yazma bilmiyorsa işaret dili tercümanı aracılığıyla beyanın alınması ve TMK m. 535 usulünün izlenmesi uygulamada kabul görmektedir.
- İleri yaştakiler ve hastalar: Kanunda üst yaş sınırı yoktur. Demans, Alzheimer veya ağır hastalık şüphesi varsa noter yakın tarihli bir hekim raporu isteyebilir. Böyle bir rapor, tanıkların “ehil gördük” şerhini güçlendirir.
Kimler tanık olamaz, kimlere kazandırma yapılamaz?
TMK m. 536 iki ayrı yasak getirir. Birincisi, vasiyetnamenin düzenlenmesine katılma yasağıdır; ikincisi, düzenlemeye katılanlara ve yakınlarına kazandırma yasağıdır. İki yasağın sonucu da farklıdır.
| Yasak | Kapsadığı kişiler | Aykırılığın sonucu |
|---|---|---|
| Memur veya tanık olamayanlar (TMK m. 536/1) | Fiil ehliyeti bulunmayanlar; ceza mahkemesi kararıyla kamu hizmetinden yasaklılar; okur yazar olmayanlar; mirasbırakanın eşi, üstsoy ve altsoy kan hısımları, kardeşleri ve bu kişilerin eşleri | Şekle aykırılık; vasiyetname bütünüyle iptal edilebilir (TMK m. 557/4) |
| Lehine kazandırma yapılamayanlar (TMK m. 536/2) | Düzenlemeye katılan memur ve tanıklar ile bunların üstsoy ve altsoy kan hısımları, kardeşleri ve eşleri | Yalnızca bu kişilere yapılan kazandırmalar iptal edilir (TMK m. 558/3); vasiyetnamenin geri kalanı ayakta kalır |
Örnek: Mirasbırakan, komşusu Ahmet ve Ahmet’in kızı Ayşe’yi tanık yapıyor ve vasiyetnamede bir dairesini Ayşe’nin eşine bırakıyor. Tanıklar mirasbırakanın yakını olmadığından vasiyetname şekil bakımından ayakta kalır; ancak Ayşe’nin eşine yapılan kazandırma TMK m. 536/2’ye aykırıdır ve iptal edilebilir. Yargıtay, mirasçı atanan kişinin tanıklardan birinin teyzesi olduğu bir olayda da kazandırmayı yasak kapsamında görmüş; tüm kazandırmalar o kişiye yapıldığı için vasiyetname bütünüyle iptal edilmiştir.
Kanun, yasal mirasçıları genel olarak tanık olma yasağına almamıştır. Ancak mirasbırakanın çocukları, torunları, ana-babası, eşi ve kardeşleri zaten m. 536/1 kapsamındadır. Lehine kazandırma yapılan kişinin kendisini tanık yapmak da m. 536/2 nedeniyle o kazandırmanın iptaline yol açar. En güvenli yol, mirasbırakanla ve vasiyetten yararlananlarla hiçbir akrabalık veya çıkar ilişkisi olmayan, okur yazar ve ergin iki tanık seçmektir.
Noterde resmi vasiyetname: belgeler, süreç ve maliyet
Resmi vasiyetname için dilediğiniz noterliğe başvurabilirsiniz. Noter önce kimliğinizi ve ehliyetinizi değerlendirir; gerekirse sağlık raporu veya ek belge ister. Metin sizin beyanınıza göre hazırlanır, yukarıdaki adımlarla okunur, imzalanır ve tanık şerhi alınır. İşlem için mirasbırakanın, noterin ve iki tanığın aynı oturumda hazır bulunması gerekir.
- Gerekli belgeler: Kimlik kartı veya pasaport; iki tanığın kimlikleri; taşınmazlar için ada, parsel ve bağımsız bölüm bilgileri; araç, banka hesabı veya şirket payı bilgileri; Türkçe bilmeyenler için yeminli tercüman; ileri yaş veya hastalık durumunda hekim raporu.
- Tanıklar: Uygulamada tanıkları genellikle mirasbırakan getirir. Tanıkların yukarıdaki yasak kapsamında olmadığını işlemden önce kontrol edin.
- Ücret (2026): 2026 Yılı Noterlik Ücret Tarifesine (RG 30.12.2025, 33123) göre vasiyetname düzenleme ücreti 2.661,62 TL, her sayfa için yazı ücreti 80,68 TL‘dir. Buna harç ve vergiler eklenir. Vasiyetnameden vazgeçme, fesih veya değiştirme işlemleri düzenleme ücretinin üçte biri oranında ücrete tabidir.
- Saklama: Vasiyetnamenin aslı noterlikte saklanır (TMK m. 537); size onaylı bir örnek verilir. Ölüm halinde noter, vasiyetnameyi ölümü öğrenir öğrenmez sulh hakimine teslim etmekle yükümlüdür (TMK m. 595/2).
Vasiyetnamede nelere dikkat edilmeli?
Noter metni sizin beyanınıza göre yazar; içeriğin doğruluğu ve açıklığı ise sizin sorumluluğunuzdadır. Hazırlık aşamasında şu noktaları netleştirmeniz, ölümden sonraki uyuşmazlıkları önemli ölçüde azaltır:
- Kişilerin tanımı: Lehine tasarruf yaptığınız kişileri ad, soyadı ve kimlik numarasıyla gösterin; “torunlarım” gibi genel ifadelerde kimlerin kastedildiğini açıklayın.
- Malların tanımı: Taşınmazları il, ilçe, ada, parsel ve bağımsız bölüm numarasıyla; banka hesaplarını banka ve şube adıyla belirtin.
- Mirasçı atama ile belirli mal bırakma ayrımı: Kişinin terekenin bir oranına mı (mirasçı atama) yoksa belirli bir mala mı (belirli mal bırakma) hak kazanacağını açıkça yazın; iki kurumun sonuçları farklıdır.
- Yedek kişi: Lehine tasarruf yaptığınız kişi sizden önce ölürse malın kime geçeceğini gösterin (yedek mirasçı).
- Önceki vasiyetnameler: Varsa önceki vasiyetnamelerden dönüp dönmediğinizi açıkça belirtin.
- Vasiyeti yerine getirme görevlisi: Vasiyetin uygulanmasını takip edecek güvenilir bir kişi atayabilirsiniz (TMK m. 550).
Tanıkların ileride mahkemede vasiyetnamedeki şerhle çelişen beyanlarda bulunması, Yargıtay uygulamasında kural olarak resmi belgedeki kaydın önüne geçmez. Bu da resmi vasiyetnamenin ispat gücünü açıklayan önemli bir noktadır.
İmzadan önce tanık şerhini okuyun. Vasiyetnamenin altında tanıkların “beyanın önümüzde yapıldığını ve mirasbırakanı tasarrufa ehil gördüğümüzü” ifade eden şerhinin bulunduğundan emin olun. Okuyamayan mirasbırakanda şerhte metnin memur tarafından okunduğu da yazmalıdır.
Resmi vasiyetnameden dönme
Resmi vasiyetname de mirasbırakanı ölümüne kadar bağlamaz. Bu, onu miras sözleşmesinden ayıran en önemli özelliktir.
- Yeni vasiyetname: Kanundaki şekillerden birine uyularak yapılan yeni bir vasiyetnameyle eskisinden tamamen veya kısmen dönülebilir (TMK m. 542). Yeni vasiyetnamenin resmi olması şart değildir; geçerli bir el yazılı vasiyetname de resmi vasiyetnameyi ortadan kaldırabilir. Açık dönme ifadesi yoksa, sonraki vasiyetname öncekini kuşkuya yer bırakmayacak biçimde tamamlamadıkça onun yerine geçer (TMK m. 544/1).
- Noter ihtarnamesi yetmez: Şekle uymayan bir ihtarname vasiyetname sayılmadığından tek başına dönme sonucu doğurmaz (Yargıtay 3. HD 08.06.2015, 2015/6890 E., 2015/10407 K.).
- Kendi örneğinizi yok etmek yetmez: Aslı noterde saklandığından elinizdeki örneği yırtmanız dönme sayılmaz. Dönmeden sonra eski vasiyetnamenin noter arşivinden imha edilmesi de istenemez; memurun saklama yükümlülüğü devam eder.
- Konu malın elden çıkarılması: Belirli bir malı bıraktığınız vasiyet, o malı sonradan satmanız veya bağışlamanız gibi vasiyetle bağdaşmayan bir işlemle vasiyetnamede aksi belirtilmedikçe ortadan kalkar (TMK m. 544/2). Vasiyet edilen taşınmaz üzerinde sonradan ölünceye kadar bakma sözleşmesi yapılması da aynı sonucu doğurur.
Resmi vasiyetnameye itiraz ve iptal davası
Resmi şekilde düzenlenmiş olması vasiyetnameyi iptal davasından korumaz. TMK m. 557’deki dört sebep resmi vasiyetname için de geçerlidir: ehliyetsizlik; yanılma, aldatma, korkutma veya zorlama; hukuka veya ahlaka aykırılık; şekle aykırılık. Resmi vasiyetnamelerde en sık karşılaşılan iddialar şunlardır:
- Ehliyetsizlik: Tanıkların “ehil gördük” şerhi güçlü bir karine olsa da kesin değildir. Mahkeme hastane kayıtlarını ve ilaç kullanımını toplayarak Adli Tıp Kurumu’ndan rapor alır.
- Tanık şerhi ve okuma eksikliği: Şerhin bulunmaması, eksik olması veya TMK m. 535 usulünde okuma olgusunun yazılmaması.
- Tanık yasağı: Tanıklardan birinin mirasbırakanın yakını olması veya kazandırma yapılan kişiyle yakınlığı.
- Aynı oturumda tamamlanmama: İmza, beyan ve şerhin farklı zamanlarda alınması.
Davayı, iptalde menfaati bulunan mirasçılar ve vasiyet alacaklıları açabilir (TMK m. 558/1). Süre, iptal sebebini ve hak sahipliğini öğrenmeden itibaren bir yıl, her halde vasiyetnamenin açılmasından itibaren iyiniyetli davalılara karşı on yıl, iyiniyetli olmayanlara karşı yirmi yıldır (TMK m. 559/1). Vasiyetname usulünce açılıp ilgiliye tebliğ edilmeden bir yıllık süre işlemez (Yargıtay HGK 05.10.2022, 2020/231 E., 2022/1258 K.). İptal kararı vasiyetnamenin tamamını veya yalnızca sakat hükümlerini ortadan kaldırabilir; iptal edilen kısım yerine varsa önceki vasiyetname, yoksa yasal mirasçılık kuralları uygulanır. Ayrıntılar: vasiyetnamenin iptali davası.
Ölümden sonra: başvuru ve dava yolu
- Açılma: Noter vasiyetnameyi sulh hakimine teslim eder. Mirasçılar, noterden işlem yapılmasını beklemek yerine mirasbırakanın son yerleşim yerindeki sulh hukuk mahkemesine dilekçe vererek noterden vasiyetnamenin istenmesini de talep edebilir. Ayrıntılar: vasiyetnamenin açılması.
- Vasiyetin yerine getirilmesi: Mirasçılar vasiyet edilen malı teslim etmez veya tapuda devretmezse vasiyet alacaklısı tenfiz davası açar. Ayrıntılar: vasiyetnamenin tenfizi davası.
- Mahkeme ve yetki: İptal, tenkis ve tenfiz davalarında görevli mahkeme asliye hukuk, yetkili mahkeme mirasbırakanın son yerleşim yeri mahkemesidir (HMK m. 11, TMK m. 576). Bu davalarda dava şartı arabuluculuk uygulanmaz.
- Harç (2026): Asliye hukukta başvurma harcı 732,00 TL; değeri belli taleplerde nispi karar ve ilam harcı binde 68,31, dörtte biri peşin. Bilirkişi ve tebligat giderleri ayrıca yatırılır.
- İhtiyati tedbir: Dava sürerken vasiyet konusu taşınmazın devrini önlemek için tapuya tedbir şerhi istenebilir.
- Mirasbırakanın çocuğunu, kardeşini veya eşini tanık olarak kullanmak.
- Vasiyetten yararlanan kişinin eşini veya çocuğunu tanık yapmak.
- Okuyamayan mirasbırakanda metnin tanıkların önünde okunduğunu şerhe yazdırmamak.
- Elinizdeki örneği yırtarak vasiyetten döndüğünüzü düşünmek.
- Ehliyet tartışması çıkabilecek durumlarda hekim raporu almadan işlem yapmak.
Sık sorulan sorular
Resmi vasiyetnameyi her noter yapabilir mi?
Evet. Türkiye’deki herhangi bir noterliğe başvurabilirsiniz. Sulh hakimi önünde de resmi vasiyetname düzenlenebilir; ancak uygulamada noterler tercih edilir.
Tanıkları noter mi bulur?
Uygulamada tanıkları genellikle mirasbırakan getirir. Seçtiğiniz kişilerin okur yazar, ergin ve sizinle ya da vasiyetten yararlananlarla yakınlık ilişkisi olmayan kişiler olmasına dikkat edin.
Tanıklar vasiyetnamenin içeriğini öğrenir mi?
Olağan usulde öğrenmeleri gerekmez (TMK m. 534/3). Mirasbırakan okuyamıyor veya imzalayamıyorsa metin tanıkların önünde okunduğu için içeriği öğrenirler.
Noterde yaptığım vasiyetnameyi nasıl iptal ederim?
Yeni bir vasiyetname yaparak veya noterde vazgeçme işlemi yaptırarak. Vazgeçme de resmi vasiyetname usulüyle, iki tanık huzurunda yapılır (TMK m. 542). Elinizdeki örneği yırtmak yetmez; aslı noterde saklanır.
Yurt dışındaki Türk konsolosluğunda resmi vasiyetname yapılabilir mi?
Konsolosluklar bazı noterlik işlemlerini yapabilmektedir; ancak vasiyetname gibi şekle sıkı bağlı bir işlem için önce ilgili konsolosluktan bu işlemi yapıp yapmadığını öğrenin. Alternatif olarak el yazılı vasiyetname yapabilir veya bulunduğunuz ülkenin hukukuna uygun bir vasiyetname düzenleyebilirsiniz.
Bu yazı, yayın ve güncelleme tarihindeki mevzuat ve kararlara göre genel bilgilendirme amacı taşır; hukuki görüş niteliğinde değildir. Somut durumunuz için bir avukata danışmanızı öneririz.
Hukuki inceleme: Av. Tamer Kulaçoğlu, Kurucu AvukatBüromuz 1993'ten bu yana aile hukuku, miras ve gayrimenkul uyuşmazlıklarında dava ve danışmanlık hizmeti veriyor.
Online Görüşme Planla