Ceza hukukunda bir suçun oluşabilmesi için failin “kasıtlı” hareket etmesi kuraldır. “Olası kast”, failin suçun kanuni tanımındaki unsurların gerçekleşebileceğini öngörmesine rağmen, eylemine devam etmesi ve oluşacak kötü neticeyi kabullenmesi durumudur.

Hukuk dilinde olası kast, failin iç dünyasındaki “Olursa olsun”, “Ne hali varsa görsün”, “Bana ne” düşüncesini ifade eder. Kişi aslında o kötü neticeyi doğrudan hedeflememiştir, ancak asıl amacına ulaşmak için bu neticenin gerçekleşmesini göze almış ve rıza göstermiştir.

Doğrudan Kast ve Olası Kast Arasındaki Fark

• Doğrudan Kast: Fail silahını çeker, düşmanı olan kişiye nişan alır ve onu öldürmek amacıyla ateş eder. Hedef bellidir, netice doğrudan istenmiştir.
• Olası Kast: Fail, düşmanını öldürmek ister ancak düşmanı o sırada kalabalık bir grubun içindedir. Fail kalabalığa doğru ateş ederse düşmanı dışındaki masum insanların da vurulabileceğini öngörür. Buna rağmen “Kim vurulursa vurulsun, yeter ki düşmanım ölsün” diyerek ateş eder ve yoldan geçen birini vurursa, bu kişiye karşı olası kastla hareket etmiş olur.

Olası Kast ile Bilinçli Taksir Arasındaki Kritik Çizgi

Hukuk davalarında en çok tartışılan konu bir olayın “olası kast” mı yoksa “bilinçli taksir” mi olduğudur. İkisinde de fail kötü bir netice olabileceğini öngörür. Ancak aradaki fark failin “istek ve kabulleniş” noktasında yatar:

• Bilinçli Taksirde: Fail neticeyi öngörür ama istemez. Kendi yeteneğine, şansına veya tecrübesine güvenerek “Bir şey olmaz, ben kurtarırım/hallederim” der.
• Olası Kastta: Fail neticeyi öngörür ve kabullenir. “Umurumda değil, olursa olsun” diyerek harekete devam eder.

Örnek Olaylar ile Olası Kast

• Trafikte Olası Kast: Polisten kaçan bir şüphelinin, okul çıkış saatinde öğrencilerin doluştuğu yaya geçidine hiç fren yapmadan saatte 150 km hızla girmesi. Sürücü kimseyi öldürmeyi doğrudan hedeflemese de, o hızla o kalabalığa girdiğinde ölümlerin olacağını %100 öngörebilecek durumdadır. Buna rağmen “Ezilirlerse ezilsinler, yeter ki kaçayım” mantığıyla hareket ettiği için ölümlere olası kastla sebebiyet vermiş sayılır.
• Kundaklama Örneği: Sigorta parası almak için gece vakti boş olduğunu düşündüğü deposunu ateşe veren bir kişinin, depoda bekçinin uyuyor olabileceğini aklına getirmesine rağmen “İçerideyse de kendi sorunu” diyerek yangını çıkarması ve bekçinin ölmesi durumu olası kasttır.

Olası Kastın Cezası ve Yaptırımı (TCK Madde 21)

Türk Ceza Kanunu’na göre, suçun olası kastla işlenmesi durumunda faile verilecek temel cezada indirim yapılır. (Çünkü fail neticeyi doğrudan hedefleyen kişi kadar ağır bir kusura sahip görülmez).

TCK Madde 21/2 uyarınca suç olası kastla işlenmişse:

• Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektiren suçlarda fail müebbet hapis ile cezalandırılır.
• Müebbet hapis cezasını gerektiren suçlarda yirmi yıldan yirmi beş yıla kadar hapis cezası verilir.
• Diğer suçlarda ise temel ceza üçte birinden yarısına kadar indirilir.

İlgili Yazılar

• Kasten Yaralama Suçu ve Cezası
• Kasten Adam Öldürme Suçu – TCK 81
• Kasten Adam Öldürme Suçunda Cezayı Ağırlaştıran Nitelikli Haller – TCK 82
• Cana Kast Nedeniyle Boşanma Davası