Tapu siciline doğru kayıt girilmesi, taşınmaz mülkiyetinin güvenliği için vazgeçilmezdir. Malikin adındaki bir harf hatası, yanlış yazılmış bir baba adı, hesap hatasıyla bozulmuş bir pay oranı ya da paftayla uyuşmayan bir yüzölçümü; satış, miras intikali ve ortaklığın giderilmesi gibi işlemlerde yıllar sonra karşınıza çıkar.
Bu yazıda tapu kaydındaki yanlışlıkların hangi yolla düzeltileceğini anlatıyoruz: tapu müdürlüğünün kendi başına neyi düzeltebileceğini, ne zaman mahkeme kararı gerektiğini, düzeltme davasının nerede ve kime karşı açılacağını, mülkiyet tartışması içeren durumların neden başka bir davanın konusu olduğunu ve yüzölçümü hatalarında kadastro mevzuatının öngördüğü özel yolu.
- Hangi hatalar?
- Ad, soyad, baba adı, kimlik bilgisi, pay oranı hesabı gibi hakkın özünü değiştirmeyen yanlışlıklar.
- Önce nereye?
- Tapu müdürlüğüne. İlgililerin yazılı rızası ve resmi belgelerle düzeltilebilen hatalar dava açmadan giderilir.
- Hangi mahkeme?
- Kimlik bilgisi düzeltmeleri çekişmesiz yargı işidir ve taşınmazın bulunduğu yer sulh hukuk mahkemesinde görülür.
- Mülkiyet tartışması varsa?
- Düzeltme davası açılamaz; asliye hukuk mahkemesinde tapu iptal ve tescil davası gerekir.
Tapu kaydının düzeltilmesi nedir?
Türk Medeni Kanunu m. 1027’ye göre ilgililerin yazılı rızası olmadıkça tapu memuru, tapu sicilindeki yanlışlığı ancak mahkeme kararıyla düzeltebilir. Bu hüküm, tescil sırasında yapılan yazım yanlışlıklarını ya da tescilin dayandığı belgeye aykırı kayıtları kapsar. Amaç, belge ile sicil arasındaki uyumsuzluğu gidermek ve mevcut hakkı sicile doğru yansıtmaktır.
Düzeltme davasında tescilin hukuki sebebi geçerlidir; yalnızca kayıt yanlış yazılmıştır. Bu yönüyle dava, ayni hakkın değiştirilmesini veya el değiştirmesini amaçlamaz. Kayıt maliki aynı kalır; değişen, onun sicildeki bilgileridir. Mülkiyetin kime ait olduğu tartışılıyorsa düzeltme davası açılamaz.
| Yol | Ne zaman? | Nerede? |
|---|---|---|
| Tapu müdürlüğünde düzeltme | Hata resmi belgeyle açıkça ispatlanıyor veya ilgililerin yazılı rızası var | Taşınmazın bağlı olduğu tapu müdürlüğü |
| Kayıt düzeltme davası (TMK m. 1027) | Kimlik veya yazım hatası; mülkiyet tartışması yok | Sulh hukuk mahkemesi (çekişmesiz yargı) |
| Teknik hata düzeltmesi (3402 m. 41) | Ölçü, çizim, hesaplama kaynaklı yüzölçümü ve sınır hataları | Kadastro müdürlüğü; itiraz sulh hukukta |
| Tapu iptal ve tescil (TMK m. 1025) | Tescil hukuki sebepten yoksun veya mülkiyet tartışmalı | Asliye hukuk mahkemesi |
Hukuki sebebi geçersiz olan tescil yolsuz tescildir ve ancak tapu iptal ve tescil davasıyla düzeltilir. Bu davaların genel çerçevesini tapu iptal ve tescil davaları, yolsuz tescilin ayrıntılarını yolsuz tescil yazılarımızda anlattık. Örneğin sahte vekaletnameyle yapılan bir satışta, oluşan kayıt düzeltme davasıyla giderilemez; çünkü sorun işlemin kendisindedir.
Hangi hatalar düzeltilebilir?
Eski tarihli kayıtlarda kimlik sorunları daha sık görülür. Soyadı Kanunu öncesine dayanan, Osmanlıca kayıtlardan aktarılmış veya yalnızca ad ve lakapla tutulmuş tapular, malikin mirasçıları için ciddi bir engel oluşturur. Bu durumda mahkeme, tapu kaydındaki kişiyle nüfus kaydındaki kişinin aynı kişi olduğunu tespit ederek kaydı düzeltir.
Pay oranı hatalarında dikkatli olmak gerekir. Hata yalnızca bir hesap yanlışlığıysa düzeltme yoluyla giderilebilir. Örneğin üç kardeşe eşit olarak intikal eden bir taşınmazda paylar 1/3, 1/3 ve 1/4 olarak yazılmış ve toplam 11/12’de kalmışsa, intikalin dayanağı olan mirasçılık belgesi hatayı açıkça gösterir. Ancak düzeltme bir paydaşın payını azaltıp diğerininkini artıracaksa, yani mülkiyet el değiştirecekse, ilgililerin rızası yoksa tapu iptal ve tescil davası gerekir. Miras paylarının nasıl hesaplandığını bilmek bu ayrımda önemlidir; paylı mülkiyetin genel kuralları için hisseli tapu yazımıza bakabilirsiniz.
Önce tapu müdürlüğüne başvuru
Tapu Sicili Tüzüğü, tapu müdürlüğünün hangi yanlışlıkları kendisinin düzeltebileceğini düzenler. Müdürlük; yazım, harf ve rakam hatalarını, açık hesap hatalarını ve resmi belgelerle doğrulanabilen kimlik bilgisi yanlışlıklarını ilgililerin başvurusu ve gerektiğinde yazılı rızasıyla düzeltebilir. Nüfus kaydı, mirasçılık belgesi veya tescile dayanak olan resmi senet gibi belgeler bu başvurunun temelidir.
Müdürlüğün yetkisinin sınırı da bellidir. Tapu müdürlüğü ayni hakkı değiştiremez, yeni bir hak sahibi yaratamaz ve üçüncü kişilerin haklarını etkileyecek düzeltme yapamaz. Mülkiyet ihtilafı, pay oranı çekişmesi, tartışmalı malik bilgisi veya üçüncü kişileri etkileyen değişiklikler mahkeme kararı gerektirir.
Tüzüğün 75. maddesinin dördüncü fıkrası, kayıt düzeltmeleri için önce müdürlüğe başvurulmasını zorunlu tutar; ret kararına karşı bölge müdürlüğüne ve ardından Genel Müdürlüğe itiraz edilebilir. Ancak Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, bir tüzük hükmünün mahkemeye erişim hakkını sınırlayamayacağını, bu nedenle idareye başvurulmamasının veya idari itiraz sürecinin tamamlanmamasının davanın usulden reddine yol açamayacağını kabul etmiştir (Yargıtay HGK, 04.03.2021, 2017/1-3165 E., 2021/211 K.).
Tapu müdürlüğüne başvurmak dava şartı sayılmaz; yine de önce müdürlüğe başvurmak çoğu zaman en hızlı ve en ucuz çözümdür. Belgeleriniz yeterliyse düzeltme birkaç gün içinde yapılır; ret kararı da davada hatanın varlığını gösteren bir belge olarak işe yarar.
Yüzölçümü hatalarında kadastro yolu
Ölçü, sınırlandırma, çizim ve hesaplamadan kaynaklanan yüzölçümü ve sınır hataları Kadastro Kanunu m. 41’e göre düzeltilir. Bu madde 2026’da 7579 sayılı Kanunla yeniden düzenlenmiştir. Kadastro müdürlüğü, eski ölçümle güncel teknolojiyle yapılan hesap arasındaki farkın kabul edilebilir yanılma sınırını aştığı durumlarda, ilgilinin başvurusu üzerine veya kendiliğinden düzeltme yapar ve bunu malik ile diğer hak sahiplerine tebliğ eder. Tebliğden itibaren 30 gün içinde sulh hukuk mahkemesinde dava açılmazsa düzeltme kesinleşir. Bu yolda, kadastro tespitinden sonraki on yıllık hak düşürücü süre aranmaz. Taşınmazın sınırlarında fiilen değişiklik yapılmasını veya mülkiyetin el değiştirmesini gerektiren farklar ise bu madde kapsamında düzeltilemez; bunlar için tapu iptal ve tescil davası gerekir.
Cins ve nitelik değişiklikleri
Taşınmazın niteliği sonradan değişmişse, örneğin arsa üzerine bina yapılmış ya da mevcut bina yıkılmışsa, tapudaki cins bilgisi yanlış yazılmış sayılmaz; yalnızca eskimiştir. Bu durumda yapılacak işlem cins değişikliğidir ve dava açılmadan tapu müdürlüğünde yapılır. Bina için belediyeden alınan yapı kullanma izin belgesi, yıkım için yıkım belgesi bu başvurunun temelidir. Yapı kullanma izninin şartlarını iskan yazımızda anlattık.
Kadastro sırasında niteliğin yanlış belirlendiği iddia ediliyorsa önce kadastro müdürlüğüne başvurulur. Nitelik tartışması mülkiyeti etkiliyorsa, örneğin taşınmazın orman, mera veya Hazineye ait bir yer sayılıp sayılmayacağı tartışılıyorsa, uyuşmazlık asliye hukuk mahkemesinde görülür ve Hazine ile ilgili kamu idareleri davada yer alır.
Dava hangi durumlarda açılır?
- Müdürlük düzeltme yapmadıysa: Belgeler yetersiz bulunmuş veya ilgililerin rızası alınamamışsa.
- Nüfus ve tapu kaydı uyuşmuyorsa: Ad farkı, baba adı farkı, doğum tarihi veya eksik kimlik bilgisi nedeniyle tapudaki malikin kim olduğu resmi belgeyle kanıtlanamıyorsa.
- Kayıt malikinin murisle aynı kişi olduğunun tespiti gerekiyorsa: Mirasçıların intikal yapabilmesi için tapudaki kişinin mirasbırakan olduğunun mahkemece belirlenmesi.
- İntikal, satış veya paylaşma sırasında hata ortaya çıktıysa: Miras intikali, pay devri ya da ortaklığın giderilmesi davası sırasında fark edilen kimlik ve pay hataları.
Örnek: Dedeniz adına 1958’de tescil edilmiş tarlada malik “Mehmet oğlu Ali” olarak yazılmış, soyadı hiç girilmemiştir. Nüfus kaydında dedenizin babasının adı “Mehmed” görünmektedir. Tapu müdürlüğü kişinin aynı olduğunu belgelerden kesin olarak anlayamadığı için intikali yapmaz. Sulh hukuk mahkemesi nüfus ve kadastro kayıtlarını getirtir, köyde araştırma yaptırır, tanık dinler ve kayıt malikinin dedeniz olduğunu tespit ederek soyadının eklenmesine karar verir. Bundan sonra intikal yapılabilir.
Davanın tarafları
Davayı tapuda malik görünen kişi veya mirasçıları açabilir. Elbirliği mülkiyetinde mirasçılardan biri de, ortaklığın hakkını korumak amacıyla kaydın düzeltilmesini isteyebilir. Mahkemeden veya mirasçılardan yetki alan kişiler ile hukuki yararı bulunan diğer ilgililer de düzeltme talep edebilir.
Kimlik bilgisi düzeltmelerinde tapu müdürlüğü yasal hasımdır. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, bu davalarda tapu müdürlüğünün gerçek anlamda taraf olmadığını, yargılamada “ilgili” konumunda bulunduğunu belirtmiştir (Yargıtay HGK, 08.07.2020, 2017/1210 E., 2020/548 K.). Uygulamada dava Hazineye karşı açılmışsa reddedilmez; dilekçe tapu müdürlüğüne tebliğ edilerek yargılamaya devam edilir.
Düzeltme üçüncü kişilerin haklarını etkileyecekse, örneğin pay oranları değişecek veya komşu parselin sınırı kayacaksa, bu kişilerin davada yer alması gerekir. Böyle bir durumda uyuşmazlık artık çekişmeli hale gelir ve aşağıda anlatıldığı gibi başka bir dava türü gündeme gelir. Pay oranını etkileyen bir düzeltmede bütün paydaşların davada yer alması gerekir; aksi halde taraf teşkili eksik kalır ve karar bozulur.
Başvuru ve dava yolu
- Belgeleri toplayınGüncel tapu kaydı ve tapu arşivindeki tesis kayıtları, nüfus kayıt örnekleri (gerekirse eski tarihli aile kayıtları), mirasçılık belgesi, kadastro tutanağı ve varsa vergi kayıtları hazırlanır.
- Tapu müdürlüğüne başvurunBelgelerle birlikte düzeltme talebinde bulunun. Talep reddedilirse ret yazısını saklayın.
- Görevli ve yetkili mahkemeKimlik ve yazım düzeltmeleri çekişmesiz yargı işidir ve sulh hukuk mahkemesinde görülür (HMK m. 382). Yargılamada başka kişilerin kayıt malikinin kendi murisleri olduğunu ileri sürmesi bile davayı çekişmeli hale getirmez; mahkeme görevsizlik kararı veremez, iddiayı esastan değerlendirir (Yargıtay HGK, 08.07.2020, 2017/1210 E., 2020/548 K.). Mülkiyetin el değiştirmesini gerektiren talepler ise asliye hukuk mahkemesinde tapu iptal ve tescil davasıyla ileri sürülür. Her iki durumda taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi kesin yetkilidir (HMK m. 12).
- ArabuluculukKayıt düzeltme davası dava şartı arabuluculuk kapsamında değildir.
- İspatMahkeme resen araştırma yapar. Nüfus müdürlüğünden aynı kimlik bilgilerine sahip kişiler sorulur, kadastro tutanakları ve dayanak belgeler getirtilir, gerekirse kolluk aracılığıyla yerleşim yerinde araştırma yapılır, tanık dinlenir ve keşif yapılır. Kayıt malikinin davacıyla veya mirasbırakanla aynı kişi olduğu şüpheye yer bırakmayacak biçimde ortaya konmalıdır. Tapu malikinin nüfusta hiç kaydı bulunamıyorsa düzeltme yapılamayabilir.
- Harç ve giderlerÇekişmesiz yargı işi olduğundan maktu harç alınır: 2026’da sulh hukuk mahkemesinde başvurma harcı 335,20 TL, maktu karar ve ilam harcı 732 TL’dir. Araştırma, tebligat, tanık ve keşif giderleri için ayrıca gider avansı yatırılır. Çekişmeli tapu iptal ve tescil davasında ise taşınmaz değeri üzerinden nispi harç (binde 68,31, dörtte biri peşin) ödenir.
- İhtiyati tedbirDüzeltme süresince taşınmazın devri tartışma yaratabilecekse tapu kaydına tedbir şerhi konulması istenebilir.
- Kanun yolları ve tescilKarara karşı tebliğden itibaren iki hafta içinde istinaf, ardından temyiz yoluna gidilebilir. Karar kesinleştikten sonra mahkeme yazısıyla tapu müdürlüğüne başvurulur ve kayıt düzeltilir.
Süre var mı?
Kimlik ve yazım yanlışlıklarının düzeltilmesi bir süreye bağlı değildir; kayıt ne kadar eski olursa olsun düzeltme istenebilir. Kadastro tespitine dayanan mülkiyet itirazları ise tutanağın kesinleşmesinden itibaren on yıllık hak düşürücü süreye tabidir (3402 m. 12/3). Kadastro müdürlüğünün teknik hata düzeltmesine karşı dava açma süresi tebliğden itibaren 30 gündür. Kadastro öncesi sebeplere dayalı davaların ayrıntısı için kadastro öncesi sebepler yazımıza bakabilirsiniz.
Kararın sonuçları
Kesinleşen kararla sicildeki ad, soyad, kimlik ve pay bilgileri düzeltilir; hukuki dayanaktan yoksun maddi hata niteliğindeki kayıtlar sicilden çıkarılır. Bu düzeltme ayni hakkı ortadan kaldırmaz veya başkasına aktarmaz; yalnızca mevcut hakkı sicile doğru yansıtır. Böylece miras intikali, satış, ipotek ve pay devri gibi işlemler önündeki engel kalkar ve sicil yeniden güvenilir hale gelir.
Tapu sicilinin hatalı tutulması nedeniyle bir zarara uğradıysanız, örneğin hatalı kayıt yüzünden taşınmazınızı kaybettiyseniz, Devletin kusursuz sorumluluğuna dayanarak tazminat isteyebilirsiniz. Bu davanın şartlarını Hazinenin sorumluluğu (TMK 1007) yazımızda anlattık. Taşınmaz satın almadan önce tapu kaydındaki kimlik ve pay bilgilerinin kontrolü için ev veya arsa alırken dikkat edilecekler yazımıza da bakabilirsiniz.
Sık yapılan hatalar
- Mülkiyet tartışması içeren bir talebi düzeltme davası olarak açmak.
- Pay oranını değiştirecek bir düzeltmeyi, diğer paydaşları davaya katmadan istemek.
- Yüzölçümü farkı için kadastro müdürlüğüne başvurmadan doğrudan dava açmak.
- Kadastro müdürlüğünün düzeltmesine 30 gün içinde itiraz etmemek.
- Davayı taşınmazın bulunduğu yer dışındaki bir mahkemede açmak.
- Eski nüfus kayıtlarını ve kadastro tutanaklarını getirtmeden, yalnızca tanık beyanına dayanmak.
- Satış veya intikal işlemine son günlerde girişip hatayı tapu müdürlüğünde fark etmek.
Sık sorulan sorular
Tapu müdürlüğüne başvurmadan doğrudan dava açabilir miyim?
Açabilirsiniz. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, tüzükteki başvuru zorunluluğunun dava şartı olmadığına karar vermiştir. Yine de belgeleriniz yeterliyse müdürlük daha hızlı ve masrafsız bir çözüm sunar.
Dedemin tapudaki adı nüfustakinden farklı; ne yapmalıyım?
Önce nüfus kayıtlarıyla tapu müdürlüğüne başvurun. Müdürlük kişinin aynı olduğunu belgelerden anlayamazsa, taşınmazın bulunduğu yer sulh hukuk mahkemesinde kayıt malikinin dedenizle aynı kişi olduğunun tespiti ve kaydın düzeltilmesi istenir.
Tapudaki metrekare paftadan farklı çıktı; hangi yola başvurulur?
Fark ölçü veya hesaplama hatasından kaynaklanıyorsa kadastro müdürlüğüne teknik hata düzeltmesi için başvurulur. Düzeltme size tebliğ edilir; itirazınız varsa 30 gün içinde sulh hukuk mahkemesinde dava açabilirsiniz.
Düzeltme davası kime karşı açılır?
Kimlik bilgisi düzeltmelerinde tapu müdürlüğü yasal hasımdır. Düzeltme başka kişilerin haklarını etkileyecekse o kişilerin de davada yer alması gerekir.
Kardeşimle aramızdaki pay oranı yanlış yazılmış; düzeltme davası yeterli mi?
Hata açık bir hesap yanlışlığıysa ve kardeşiniz rıza gösteriyorsa tapu müdürlüğünde düzeltilebilir. Kardeşiniz itiraz ediyor ve düzeltme onun payını azaltıyorsa uyuşmazlık mülkiyete ilişkindir; tapu iptal ve tescil davası açmanız gerekir.
Hata düzeltilmeden taşınmazı satabilir miyim?
Tapu müdürlüğü, satıcının tapudaki malikle aynı kişi olduğundan emin olamazsa satış işlemini yapmaz. Kimlik uyumsuzluğu varsa satıştan önce kaydın düzeltilmesi gerekir. Alıcıysanız tapu kaydındaki kimlik ve pay bilgilerinin satıcının nüfus kaydıyla uyumunu kontrol edin.
Bu yazı, yayın ve güncelleme tarihindeki mevzuat ve kararlara göre genel bilgilendirme amacı taşır; hukuki görüş niteliğinde değildir. Somut durumunuz için bir avukata danışmanızı öneririz.
Hukuki inceleme: Av. Tamer Kulaçoğlu, Kurucu AvukatBüromuz 1993'ten bu yana aile hukuku, miras ve gayrimenkul uyuşmazlıklarında dava ve danışmanlık hizmeti veriyor.
Online Görüşme Planla